Kitap önerisi yaparken itinalı davranmaya özen gösteririm. Uzun süredir ara verdiğimiz bu kategorimiz için hayli zaman geçmiş. Bu süreçte birçok kitap okumama rağmen Değişim beni harekete geçirdi. Bunun nedeni belki de günümüzde ayyuka ulaşmış durumda olan kadın cinayetlerini gerçekçi ve bir o kadar da fantastik biçimde ele almasıydı. Aynı zamanda kadın meselelerine cesur ve açık bir şekilde değinmiş olması…

Lafı çok uzatmadan önce, kitap önerisi olarak ele aldığım Değişim’in yazarına, sonrasında ise kitabın konusuna kısaca göz atalım. Son karar sizlerin olsun 🙂

Yazar Hakkında: Kirsten Miller Kimdir?

Yaşamını yazmaya adayan ve Kuzey Carolina’da doğan Kirsten Miller 1973 yılında dünyaya gelmiştir. Bernard koleji mezunu olan Miller, eğitim hayatının ardından bir süre reklamcılık sektöründe çalışmış. Sonrasında yazın hayatına adım atmıştır.

Hayal gibi görünen yazarlık serüvenine, genç yetişkin edebiyatında ele aldığı eserlerle başlamıştır. Kiki Strike, The Eternal Ones, Jason Segel ile Nightmares! ve Last Reality serileri bu dönemin eserleridir.

Daha sonrasında kalemini yetişkin edebiyatı için oynatan yazarımız, asıl çıkışını bu dönem verdiği eserleriyle yakalamıştır. Kitap önerisi olarak ele aldığım Değişim de bu eserler arasında yer alıyor.

Kitap Önerisi “Değişim” Ne Anlatıyor?

Orijinal adıyla The Change 2022’de yayımlandı. Değişim, feminist bir distopya olarak dünya çapında ses getirdi. Kitap önerisi olarak ele aldığım bu kitap, 24 dile çevrilerek büyük bir ilgi gördü.

Miller, bu kitapta kadınların görünmeyen gücünü, dayanışmayı ve adalet arayışını merkezine alıyor. Kitapta birçok karakter yer almasına rağmen, ana merkezde 3 kadın konumlanıyor: Harriett, Jo ve Nessa.

Nessa emekli bir hemşire. Jo uzun yıllar otel yöneticiliği yapmış ve sonrasında spor salonu sahibi olmuş. Diğer karakterimiz Harriett ise uzun yıllar çalıştığı reklamcılık sektörünün ardından kendisini tamamen doğaya adamış bir kadın. Bu üç kadını bir araya getiren olay ise yaşadıkları bölge Mattauk’ta gerçekleşen bir kadın cinayeti.

Nessa’nın büyüklerinden kalma yeteneğinin yıllar sonra açığa çıkar. Genç bir kızın sesini duyar ve anlar ki tıpkı büyük annesi gibi bu cinayeti çözmek durumundadır. Bu sıralarda Jo ise içinde var olan gücün hareketlendiğini hisseder. Harriett ise reklamcılığın yorucu temposuna karşın, bir zamanlar herkesi büyüleyen evinde otlar arasında yaşamakta ve birtakım tarifler denemektedir. Cadılıkla nam salmış Harriett hem Jo hem de Nessa için merak konusudur.

Bir şekilde bir araya gelen üçlü, Nessa’ya fısıldayan kızın ölüsünü bölgenin plajında bulur. Artık suçlu(lar) her kimse onları bulma vaktidir!

Eğer bir kadınsan, böyle şeyler dinliyor olman hiç de tuhaf değil. Ama bu seri katil hikâyeleri erkekler arasında neden bu kadar popüler hiç anlamıyorum, dedi Harriett. Düşünsenize heterokseksüel bir erkeğin bir cinayete kurban gittiğini ne zaman gördük? Birinin onları parçalara ayırıp fırlatacağından endişelenmelerine gerek yok.

Son

Daha fazla olay örgüsüne girmeden kitap önerisi kategorisi altında bu yazımı sonlandırmak isterim. Daha sonrasında edebiyat kategorisi altında Değişim hakkında detaylı bir incelemeye de yer verebiliriz tabii.

Toparlayacak olursam Miller, bu kitapla ataerkinin zalim gerçekliğini işaret ederken, kadın karakterlerin güçleriyle yeni bir ihtimali de önümüze koyuyor: Kadınların hikâyelerini sahiplenmesi, dünyayı yeniden kurabilmesi …

Kitap Önerisi: Değişim yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Kazan Kültür’de 2 sene önce başlattığımız Proust Anketi serisi için ulaşmaya çalıştığımız isimlerden biriydi. Geçtiğimiz aylarda “Tarihin Derinliklerinden” konulu bir mail aldım. Böylelikle tekrar hortlamış oldu Proust Anketi. 🙂 Maili alır almaz yüzümde beliren tebessüm için bir kez daha buradan teşekkür ediyorum Kıvılcım Hanım’a. Her zaman ki gibi içten ve samimi…

Kazan Kültür ınstagram hesabımızda bu anketin kısa versiyonunu paylaşırken, web sitemizde ise uzun versiyonuna yer veriyoruz. Ankete geçmeden Kıvılcım Kıran kimdir? diye soranlar için, kısa bir anekdot düşmek isterim:

Kimdir Kıvılcım Kıran?

2015 yılından beri mindfulness ve şefkat alanlarında derinleşen Kıvılcım Kıran, 2016’dan bu yana akredite mindfulness ve şefkat eğitmeni olarak çalışmalarını sürdürüyor. Toksik stres, tükenmişlik, kaygı, anlam arayışı, kompleks travma ve travma sonrası gelişim gibi konular, onun üzerine düşünüp paylaşmaktan en çok keyif aldığı alanlar arasında yer alıyor.

Kurumsal hayatın getirdiği zorluklar ve stresi yönetme ihtiyacıyla başladığı bu yolculuk, ona hem kişisel hem de mesleki olarak ilham verdi. Psikoloji, travma, mindfulness ve şefkat temelli yaklaşımlar üzerine dünyanın önde gelen üniversitelerinde eğitim aldı.

Bugün, uluslararası standartlarda bilimsel ve kanıta dayalı 8 haftalık mindfulness, şefkat ve psikolojik dayanıklılık programları sunuyor. Bunun yanı sıra, ihtiyaca özel atölye çalışmaları ve seminerlerle bireylerin hayatlarında anlamlı değişimler yaratmayı hedefliyor.

“Hayata merak ve şefkatle yaklaşmaya, sürekli öğrenmeye çalışıyorum.” diyen Kıvılcım Kıran, danışanlarına bu perspektifi aktarıyor ve zorluklarla başa çıkma yolunda onlara rehberlik ediyor.

Kıvılcım Kıran ile Proust Anketi İlk 10

Şu anki ruh haliniz nedir?

Dedemin odasında bir barometre vardı.  Mutedil dalgalı yazardı. Mutedil ne derdim, ne az ne çok orta derdi, ben de mutedil dagalıyım hep. Şu anda da öyleyim.

Hangi yeteneğe sahip olmak isterdiniz?

Eğer bir süper güç seçmem gerekirse, her şeyi anında öğrenebilmek, inanılmaz bir hızla kavramak ya da ışınlanabilmek zaman kazanma açısından harika olurdu.  Ne kadar çok zaman o kadar çok yaşam!  Gerçek bir yetenek olarak ise, çok iyi şarkı söylemek ya da dans edebilmek çok isterdim…

Kendinizle ilgili bir şeyi değiştirebilseydiniz, bu ne olurdu?

Bu biraz iddialı gelebilir ama değiştirmek istediğim bir şey yok. Bunun nedeni kendimi kusursuz görmem değil; aksine, pek çok yetersizliğim ve geliştirebileceğim alanların farkındayım. Ancak yıllar içinde, bu kusurların bir araya getirip şekillendirdiği beni kabul ettim ve bu halimle barış içinde olduğumu söyleyebilirim. Tabi, ayak bileklerim ve alt bacaklarım biraz daha ince olsaydı çizme bulmak daha kolay olabilirdi ama 🙂

En büyük korkunuz nedir?

Zor soru. Düşündüm, pek çok korkum var. En fenası çaresiz kalmak olabilir.

Hangi kelimeleri veya cümleyi aşırı kullanıyorsunuz?

“yapacak çok işim var”  … kendi kendime

“şöyle dediğinizi duyuyorum…” … danışanlara

“hadi…” evde diyormuşum bunu maalesef eşim ve oğlum söyledi 😀

Hayattaki sloganınız nedir?

William Ernest Henley’in Invictus – Yenilmez şiirinden bir dize hemen aklıma geliverdi:
Kaderimin efendisi benim
Ruhumun kaptanı benim

I am the master of my fate:
I am the captain of my soul.

Zor zamanlarda kendime fısıldarım…

En sevdiğiniz erkek karakter/kadın karakter kimdir?

Off. Çok var. Friends Chandler Bing, Çalıkuşu Feride (roman ama nolur diziyle bozulmuş hali gelmesin akıllara), Gurur ve Önyargı’dan Elizabeth Bennett ve Mr. Darcy, Masumiyet Müzesinden Kemal Basmacı, Pamuk Prenses’in Üvey Annesi Kötü Kraliçe (bir dram var orda :))

Kendinizde gördüğünüz en temel eksilik nedir?

Daha sakin, daha az dürtüsel olmak belki bazen hayatı daha kolaylaştırabilirdi ama belli de olmaz, daha sakin olsam da daha coşkulu olmak isteyebilirdim.

En belirgin özelliğiniz nedir?

Coşkulu ve meraklı olmam, hatta teatral, dramatiğim bazen.

Mükemmel mutluluk fikriniz nedir?

Oğlum küçüktü, henüz 2-3 yaşlarındaydı. “Cep” diye bir şeyin varlığını keşfetmiş ve pantolonunda bir cebin olduğunu fark etmişti. Öyle heyecanlanmıştı ki! Sevdiği minicik bir dinozoru vardı ve onu cebinde taşıyabileceğini öğrenmişti. Düşünsenize cep diye nefis bir şey var ve sevdiğin şeyleri yanında taşıyabiliyorsun, harika bir buluş!

O minik yüzünde beliren heyecan, neşe ve coşku, o an, benim için kusursuz bir mutluluk tanımıydı.
Yani mutluluk minik bir dinozorun bir cepte taşınabilmesi kadar sade ve ulaşılabilir. Mutluluğun bu kadar saf, bu kadar dolaysız bir şekilde de yaşanabildiğini görmek insanı büyülüyor.

Şimdi yazarken fark ettim, keşif benim için en mükemmel mutluluk. Oğlumun cebi keşfetmesi, benim harika bir kitap okurken nefis bir öyküde aldığım hazları keşfetmem, bir danışanın terapi odasında kendine dair yeni bir olasılık keşfetmesi, nefis kahve yapan bir kafe keşfetmek… Ne çok keşif alanı ve yeni hisler var..

Kıvılcım Kıran ile Proust Anketi +10

Bir insanda en beğendiğiniz özellik (ler) ?

Zeka, sinema, edebiyat, bilim gibi konularda bilgili olması, espri yeteneği, özellikle kendi ile dalga geçebilme, başkalarına karşı nezaket ve özen.

Yaşayabileceğiniz en mutlu an?

Kuzey Işıklarını görmeyi çok istiyorum. Kuzey Işıklarının altında yattığım, kendimden memnun olduğum, olduğum halimle iyiyim, yeterliyim, bu evrenin kusursuz bir parçasıyım diye kendi kendimle konuştuğum bir an çok doyurucu olurdu herhalde.

En büyük başarınızın ne olduğunu düşünüyorsunuz?

Kendi eksikliklerimi kabul ederek onlarla barış içinde yaşamayı öğrenmek, onları sevmesem de, tabi ki hala sevmediğim bir sürü özelliğim var, onları kabul etmek, oradaki çektiğim acıyı giderebilmeyi öğrenmek…

En değerli varlığınız nedir?

Bu soruya ruhum, yaşam enerjimden başka bir cevap düşünemem.

En sevdiğiniz yazar/psikolog)filozof/şair?

Jules Vernes, Freud, Desmond Morris, Jane Austen, Orhan Pamuk, Paulo Coelho, Carl Sagan.

En sevmediğiniz şey (ler) nedir?

En sevmediğim şeyler kabalık, kibir ve zorbalık var. En sevdiğim laflardan biri şudur: En iyi efelik efendiliktir. İnsanların birbirine saygı göstermediği, kendini üstün görerek başkalarını küçümsediği tavırlar beni rahatsız eder. Güç gösterisi ve empatiden uzak davranışlar beni hemen uzaklaştırır.

Sizce en fazla abartılan erdem nedir?

Hazları, istekleri, arzuları dizginlemek. Halbuki hayat, hazla güzel, yaşadığımızı bunla anlarız. Libido cinsel enerji ile eş anlamlı kullanılır halbuki yaşam enerjisidir, ve bu enerjiyi kutlamak canlı olmanın en doğal hali. Başkasına zarar vermediği sürece hazlar yaşanmak içindir.

Kendinizi özdeşleştirdiğiniz bir tarihi figür var mı, varsa kimdir?

Özdeşleşmek büyük bir kelime ama hayran olduğum tarihi kişilik İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth. Zamanının ötesinde bir kadın, zamansız bir stratejik deha, idealist ve gerçekçi bir romantik.

Sizce “hayat eşittir …”?

Bence hayat anlamlı gelen şeyler yaparak yaşamaktır. Belki herkesin hafızasında yer etmeyecek, tarihe geçmeyeceğim, ama birilerinin hayatına dokunmuş olacağım bir yolculuk hayattır. Geride büyük izler bırakmasam da, küçük bir fark yaratmak bile benim için hayatı dolu dolu yaşamaktır.

Nerede yaşamak isterdiniz?

İstanbul’da yaşıyorum İstanbul’dan başka bir yerde nasıl yaşarım bilmiyorum, pek olasılıklı gelmiyor, ama İstanbul dışında Lizbon’u sevmiştim,” ben burada yaşarım yaa” diye içimden geçmişti.

Teşekkürler Kıvılcım Kıran…

Kıvılcım Kıran ile Proust Anketi yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Yönetmen koltuğunda Aisling Walsh’ın oturduğu film 2016 yapımı. Süresi ise 2 saat. Maudie, prömiyerini 2016 yılında Telluride Film Festivali’nde yaptı . Aynı zamanda, 2016 Toronto Uluslararası Film Festivali’nin Özel Sunumlar bölümüne seçildi. 

Hem yapım hem de oyuncular birçok film festivalinden ödüllerle döndü. Filmde baş rolü takdire şayan oyunculuklarıyla Sally Hawkins ve Ethan  Hawke paylaşıyor. Sall Hawkins adeta Maud Lewis’in kendisi. Ethan Hawke ise seyirciye yaşattığı duygular ile yer yer kızdırıyor… Fakat yer yer de yüreklere su serpiyor… Kısacası, iki oyuncunun da işlerinin hakkını verdiklerini söylersem yanlış olmaz.

Gelin, hep beraber film önerisi köşemizde yer alan yapımın konusuna yakından bakalım.

Maudie Konusu

Maudie, yalnızca basit bir biyografik-dram filmi değil. Bu söylem onu çok basitleştirir. O “biyografik dram” filmi olmaktan çok öte! Bütün kadınlara  örnek teşkil eden ve kendinden ilham alınması gereken  bir kadının, sinema gözünden herkesle tanışmasına aracı olan -oyuncusuyla, çekimleriyle- muhteşem bir yapım! 

Şöyle ki: Doğuştan Romatoid Artrit hastası olan Maud, içine sıkışmış olduğu yaşamın kabuğunu kırar. Esas başkaldırışı tam da bu noktada başlar. Ayaklarının üzerinde durabilmek için bu aykırı ruh, bir adamın evine temizlik işlerine yardımcı olmak için gider.

Evinde çalıştığı adam (Everett Lewis/Ethan Hawke)  kaba saba ve Maud’a bir köle edası ile yaklaşımlarıyla itici bir izlenim verir. Fakat Maud’un pes etmeye niyeti yoktur. İyi ki de pes etmez! Aldığı karar (Everett’ın evine yerleşmesi) Maud’un hayatında adeta bir dönüm noktası olur…

Nitekim Maud, bu evden bambaşka bir Maud olarak çıkar: Ressam Maud, Güçlü Maud, Aşık Maud, Yaşam Dolu Maud, Pes Etmeyen Maud, Mutlu Maud…  

Son Olarak…

İşte, siz de Maudie’nin yaşadıklarına tanıklık etmek ve onun hikâyesini tecrübe etmek isterseniz, bir an önce tv karşısına geçin!  Geçin ki eğer yapmak isteyip de sizi durduran şeyler varsa,  onun yaşamı size ilham kaynağı olsun ve bir an evvel harekete geçin. Ayrıca kafasında soru işareti olanlar için belirtmeliyim ki, film önerisi olarak yer verdiğimiz Maudie oldukça akıcı bir yapım.

Filmi izlemeye vakti olmayanlara ise güzel bir haberim var! Maud Lewis’in hayatına daha öncesinde Kazan Kadın köşemizde yer vermiştik. Yazıya ulaşmak için buraya tıklamanız yeterli.

Film Önerisi: Maudie yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Yazarlığın yanında yıllarca edebiyat profesörlüğü yapmış olan Ernaux 1940 Fransa doğumlu. Özel bir Katolik okulunda okuduktan sonra, yüksek eğitimine  Rouen ve Bordeaux Üniversiteleri’nde devam etti. Bu yıllarda Simone de Beauvoir, Proust, Flaubert, Camus ve Sartre gibi düşünürlerin sıkı takipçisiydi. Daha sonra sürrealizm konulu bir tez kaleme aldı ve 1971’de üniversiteden mezun oldu.

Mezun olduktan sonra kariyer yaşamına çeşitli kurumlarda edebiyat öğretmeni olarak devam etti. Yazarlık kariyeri ise ilk otobiyografik romanı Armoires vides (Boş Dolaplar) ile 1971’de başladı. Bu eserin ardından, kurguyu tam anlamıyla terk eti. “Oto- sosyo-bioyografi” adını verdiği bir yöntemle eserler kaleme almaya devam etti.

Evlilik, kadın, sınıfsal meseleler, özgürlük, ölüm, yaşlılık gibi temaları tarihsel olaylarla ve bireysel deneyimleriyle harmanlayan yazar, emekliliğinin ardından kendini tamamen kitap yazmaya adadı. 2022 yılında ise toplumsal kısıtlamaları korkusuzca ifşa eden gözlem yeteneği ve kendine has üslubu nedeniyle Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü.

Ülkemizde de kazandığı ödülle büyük bir merak uyandırdı Ernaux. Yazarın dilimize çevrilen eserlerinden bazıları şunlar: Boş Dolaplar, Babamın Yeri, Seneler, Kürtaj, Bir Kadın…

Ve tabii ki kitap önerisi köşemizde yer alan Yalın Tutku. 1991’de Fransa’da yayımlanan Yalın Tutku, iki ay içerisinde iki yüz bin adet sattı ve çok satanlar listesine girdi.

Gelin, hep beraber kitap önerisi köşemizde yer alan bu yapıta yakından bakalım.

Çarpıcı ve Bir Hayli Yalın Tutku Anlatısı

Maalesef ben de yazarla Nobel Ödülü’nü aldıktan sonra tanışanlardanım. Listemde, Ernaux’un dilimize çevrilen bütün eserleri yer alıyor olsa da kendisiyle tanışmam Yalın Tutkular aracılığıyla oldu.

Neden?

Belki kitap ince olduğu için (56 sayfa), yolculuğum sırasında hızlıca bitiriveririm diye…

Belki de bir rastlantı sonucu karşıma çıkan kitabın ilk sayfasını oldukça cesur bulduğumdan… Ve merak uyandırdığından…

Sebebi her ne olursa olsun, doğru bir tanışma olduğunu düşünüyorum. Gerek anlatım dilinin sadeliği gerekse de anlatıcının bir kadın olması nedenleriyle ben Yalın Tutku‘yu çok sevdim. Bu nedenle de kitap önerisi olarak hemen kaleme almaya karar verdim.

Yalnızca baş harfini bildiğimiz Bay A. ve ismini bilmediğimiz anlatıcı bir kadın başkarakterimiz var bu hikâyede. İkilinin arasındaki (yalnızca anlatıcımızın ağzından dinlediğimiz) ilişkilerini, hatta daha çok tutkuyu izliyoruz kitap boyunca. Tabii bu tutkuyu da yine kadın karakterimizin gözünden tek taraflı takip ediyoruz.

Kravatları ve takım elbiseleri çok sevdiğini bildiğimiz Bay A. evlidir. Kadın kahramanımız büyük bir özlem ve tutkuyla her zamanki gibi Bay A’nın gelmesini bekler. Fakat bu bekleyiş adeta kendisi için bir ıstıraptır. Kitap boyunca, bizler de kendisinin yaşadığı ıstıraba, sorgulamalarına, iç hesaplaşmalarına, yer yer de kuruntularına tanık oluruz.

Çarpıcı olan tarafı şudur ki kadın kahramanımız iyisiyle kötüsüyle yüzleşir kendisiyle ve yaşadıklarıyla. Duygularından ve düşüncelerinden korkmaz, cesurca itiraflarda bulunur. Seviyordur Bay A.’yı. Üstelik derin bir tutkuyla…

İşte, kadın karakterimizin Bay A.’ya olan tutkusu birçok okur tarafından her ne kadar “aşırı” ve “saplantı” olarak yorumlanmışsa da, Ernaux belki de bu kadının herkesin harcı olmayan bir lüksü yaşadığını göstermiştir bizlere…

Kim bilir…

Neticede biz modernler bugün neyi tutkuyla yaşıyoruz ki!

“Çocukken benim için lüks kürk mantolar, uzun elbiseler ve deniz kıyısındaki villalardı. Daha sonra, bunun entelektüel bir yaşam sürmek olduğuna inandım. Şimdi bana öyle geliyor ki lüks aynı zamanda bir erkeğe ya da bir kadına olan tutkuyu yaşayabilmektir.”

Kitap Önerisi: Yalın Tutku yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Böyle olmasında, bilginin herkes tarafından ulaşılabilir hale gelmesini kolaylaştıran internetin payı oldukça büyük. Çünkü internet kullanımın yaygınlaşması birbirinden farklı medya araçlarının doğmasına yol açtı. Dolayısıyla bilgi akışı günden güne arttı. Bana kalırsa, felsefe bu gelişimlerden en büyük payı alan disiplinler arasında yer alıyor.

Bu noktada, internetin renkli ve bir o kadar da derin olan bu alanı kullanıcıların ayağına getirmiş olduğunu söylemek mümkün. Böyle olmasında pandeminin de etkisini unutmamak gerekir. Pandemi daha öncesinde yalnızca belli başlı şehirlerde düzenlenen felsefe atölyelerinin herkese erişimini kolaylaştırdı. Çünkü artık bu uygulamalar salgın nedeniyle çevrimiçi yapılmaya başlandı.

Ülkemizde felsefeye yönelik ilginin gözle görülür bir artış yaşamasından hareketle, bu yazıda felsefeseverler için giriş niteliği taşıyan bir liste hazırladım. Hemen şunu da belirteyim, listedeki kitaplar sıralanırken herhangi bir ayrım gözetilmedi.

Felsefenin Kısa Tarihi: Sokrates’ten Derrida’ya- Derek Jonhston   

Felsefe kitapları öneri listesinin başında Felsefenin Kısa Tarihi: Sokrates’ten Deririda‘ya yer alıyor. Kitap, felsefeyle ilk defa tanışacak olanlar için doğru bir seçim. Eserin adından da anlaşıldığı gibi, yazar Antik Yunan filozoflarından başlıyor işe. Ardından Orta Çağ, Rönesans ve Modern Çağ düşünürlerine yer veriyor kitapta. En son ise 20. yüzyıl filozoflarından bazı isimlere de yer veriyor.

Bu noktada, onun tercihinin felsefe tarihinde kilit öneme sahip olan filozoflardan yana kullandığını söyleyebilirim. Bu filozoflar arasında yer alan isimler ise şunlar: Sokrates ve Platon, Aristoteles, Epikuros ve Zenon, T.Aquinas, R. Descartes, Locke ve Montesquieu, B. Spinoza, D.Hume, I.Kant, K. Marx, F. Nietzsche, L. Wittgenstein, M. Heiddegger, J.P. Sartre, J. Derrida.      

Batı Felsefesi Tarihi Seti- Bertrand Russell   

Felsefe kitapları listemizin ikinci sırasında yer alan kitap Batı Felsefesi Tarihi Seti.

İngiliz filozof, matematikçi ve tarihçi Bertrand Russell’ın kaleminden çıkma olan seri 3 ciltten oluşuyor. I. ciltte Russell İlk Çağ Felsefesini tüm detaylarıyla ele alıyor.  Kronolojik sıralamaya uygun olarak II. ciltte ise Orta Çağ Felsefesi ve filozoflarını kaleme alıyor.

Eserin son cildinde Modern Felsefe ile kapanış yapıyor. Ancak Russell’ın felsefe tarihi serisine çok da başlangıç kitabı olarak bakmamak gerekir. Bu nedenle, onun felsefe tarihi külliyatının felsefeyle daha önce tanışmış olanlar ve bu alanda biraz daha derinleşmek istenler için uygun olduğunu söyleyebilirim. Aksi halde, Rusell’ın felsefe tarihi setinin okuyucuyu zorlayabileceğini unutmamak gerekir.    

Felsefenin Öyküsü- Bryan Magee 

Felsefe kitapları listemizin üçüncü sırasında yer verdiğimiz eser Felsefenin Öyküsü.

Bryan Magee, felsefeyi geniş kitlelere duyurmasıyla tanınan İngiliz yazar, politikacı ve filozof. Magee’nin kariyeri boyunca tek bir hedefi vardı. O da felsefeyle tanışmamış olanlara felsefeyi ulaştırmak ve felsefeyle tanışmak isteyenler için konuları açık hale getirmek. Onun kaleme aldığı eserler arasında yer alan Felsefenin Öyküsü yazarın amacını büyük ölçüde karşılıyor.

Söz konusu eser, felsefeyle tanışmak isteyenler için adeta bir rehber niteliğinde. Çünkü Magee’nin dilinin yumuşaklığı, felsefenin kavramlarını her kesimden okur için açık kılmakta. Bu nedenle eseri okuyacak okurlara yazarın dilinin yorucu olmadığını söyleyebilirim .

Alfa Yayınlarından çıkan kitabın başlıkları şöyle: 1) Felsefeye Çağrı, 2) Yunan Dünyası, 3) Hristiyanlık felsefesi, 4) Modern Bilimin Başlangıcı, 5) Büyük Akılcılar, 6) Büyük Deneyciler, 7) devrimci Fransız Düşünürler, 8) Alman Felsefesinin Altın Yüzyılı, 9) Demokrasi Felsefesi, 10) 20. Yüzyıl Felsefesi.

Gençler İçin Batı Felsefe- Luc Ferry  

Felsefe kitapları listemizde yer alan bir diğer eser, Fransız akademisyen ve siyasetçi Luc Ferry tarafından kaleme alınan Gençler İçin Batı Felsefesi. Kitabın adı, aslında okurlara kitabın içerik ve ele alınma tarzına dair ipucu sunar nitelikte.

Eser, Ferry’nin eserin başlangıcında belirttiği gibi, felsefeye giriş kitabı. Bunun yanında, Ferry kitapta yer verdiği başlıklar hakkında okuru bilgi bombardımanına tutmuyor. Okur için konuları nasılları ve nedenleriyle ele alıyor. Bu yaklaşımı, okur açısından kitabın sindirilmesini daha cazip bir hale getirmekte.

Türkiye İş bankası Yayınları’ndan çıkan kitapta yer alan ana başlıklar sırasıyla şöyle: 1) Felsefe Nedir? 2) Antik Felsefeden Bir Örnek: Stoacılara Göre Bilgelik Sevgisi 3) Hristiyanlığın Yunan Felsefesi Karşısındaki Zaferi 4) Hümanizm veya Modern Felsefenin Doğuşu 5) Postmodernlik: Nietzcshe Örneği 6) Yapısöküm Ertesinde Çağdaş Felsefe.         

Felsefenin Kısa Tarihi- Nigel Warbunton  

Tıpkı Bryen Magee gibi, Nigel Warbunton da felsefeyi herkes için anlaşılır kılma gayretinde olan İngiliz filozoflardan. Bristol Üniversitesi’nde lisansını tamamlayan Warbunton, doktorasını Nottingham Üniversitesi’nde yaptı.

Üniversitede çalışma hayatı boyunca, felsefeye giriş niteliği taşıyan birçok eser kaleme aldı. Warbunton’ın bu eserlerinden bazıları da dilimize çevrildi: Paradigma Yayınları’ndan çıkan Felsefeye Giriş ve Dost Yayınları’ndan çıkan A’dan Z’ye Düşünmek. Felsefenin Kısa Tarihi ise Alfa Yayınları’ndan çıktı.

Sanıyorum ki eserin içeriğini, kitabın kapağında yer alan “varoluş hiç bu kadar eğlenceli olmamıştı!” ifadesi dışında hiçbir deyiş bu kadar iyi özetleyemezdi. Bu açıdan, kitabın felsefe tarihini eğlenceli bir anlatımla ele alan kitaplar arasında başı çektiğini rahatlıkla söyleyebilirim.

Kitap 40 bölümden oluşuyor. Bu sizi sakın korkutmasın. Çünkü ilk bakışta 40 başlık çok gibi görünse de kitap Warbunton’ın eğlenceli diliyle bir çırpıda bitiveriyor.      

Felsefe Kitapları-Başlangıç Listesi yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Yapımın senaryosunu Amerikalı roman ve deneme yazarı Nick Hornby üstleniyor. Ancak yapım, 2012’de raflarda yerini alan Wild: From Lost to Found on the Pacific Crest Trail  adlı kitaptan uyarlama. Kitabın çıkışından iki sene sonra sinemaya uyarlanan film, kitabın yazarı Cheryl Strayed’in yaşamına odaklanıyor.

Filmde kendisine hayat veren oyuncu Reese Witherspoon. Oyuncuyu daha çok rol aldığı romatik-komedi yapımlardan tanıyoruz. Fakat kendisinin hakkını vermek gerekir. Macera-dram kategorisinde yer alan bu filmde canlandırdığı karakterin hakkını fazlasıyla veriyor.

Zaten kendisi sergilediği performans ile 87. Akademi Ödülleri’nde iki dalda aday gösteriliyor. Bunlardan biri “En İyi Kadın Oyuncu” adaylığı. İkincisi ise  “En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu” adaylığı.

Tüm bunlarla beraber, Wild Amerika’da Aralık 2014’te sinemalarda gösterime girmeden önce, Ağustos 2014’te Telluride Film Festivali’nde yer aldı. Olumlu eleştirilerle festivalden ayrılan film, 15 milyon dolarlık bütçeyle çekildi. 52,5 milyon dolar hasılat elde ederek gişe rekoru kıran filmler arasında yerini aldı.  

Bu detayların ardından, artık filmin konusuna yakından bakmaya geçiş yapabiliriz.

Filmin Konusu

Başta da belirttiğim gibi, film önerisi olarak köşemizde yer verdiğimiz Wild‘ın merkezinde Cheryl Strayed yer almakta. Annesini kaybeden, bununla beraber evliliğini sonlandırmış ve madde bağımlısı bir kadın Strayed. Geçmişteki acı dolu anılarıyla boğuşan ve bir türlü çıkış yolu bulamayan karakterimiz yaşamını sonlandırmaya adıyor kendisini.

Ancak tam da yaşamına son vereceğine düşündürürken bir anda radikal bir karar alır Strayed. Böylelikle Amerika’nın uzun mesafeli yürüyüş pisti olan Pasifik Crest Yolu’na çıkmaya karar verir. Bu açıdan Wild‘ı bir yol filmi olarak da değerlendirmek mümkün.

Film boyunca yerinde kullanılan flashbacklerle Strayed’ın geçmişine dönüyor ve yolculuk boyunca iç dünyasına eşlik ediyoruz.

Bir Kadın Hikâyesi Olarak Wild

Anlaşıldığı gibi, film önerisi olarak yer verdiğim yapım doğrudan bir kadının hikâyesi üzerinden ilerliyor. Hikâyenin gerçek bir yaşamdan uyarlanması da seyirci üzerinde merak uyandırmasını sağlayan en büyük etken. Ayrıca bu filmde, yine bir uyarlama yapım olan Into The Wild havası alacağınızı söyleyebilirim. Fakat bu kez başkarakterimiz bir kadın!

İyi seyirler…

Film Önerisi: Wild yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Erkeklerin hüküm sürdüğü bu dünyaya kadın cinsiyetinde gelmiş olmak neredeyse yaşama 1-0 başlamış olmak demekken, malumunuz bir de “Türkiye’de kadın olmak” diye daha ciddi bir problemimiz söz konusu. Sanırım kimse bunu reddetmeyecektir. Reddedecek olan varsa da bunların kim olabileceğini belirtmeme gerek olmadığını düşünüyorum.

Daha da ilginci, eğer ki bir kadını “namus” adı altında lekeleyemezseniz, üstelik bu kadın başarılı işlere imza atan ve yaptığı işlerle dünya çapında adından söz ettiren biriyse, alternatifler bulmak hiç de zor değildir. Muhtemelen, siyaset bu alternatifler arasında en etkili olanıdır.

Ölümünden hemen önce, birtakım siyasi nedenlerle gündeme gelen Türkan Saylan bunun örneklerinden biri. Oysa ki hepimizin bildiği gibi, kendisi bütün bir yaşamını bu ülkenin insanlarına ve özellikle de kız çocuklarına adamış olan bir kadın.

Ona yakıştırılan nitelendirmeler saymakla bitmez! İster tıp doktoru deyin, ister akademisyen, isterseniz yazar, dilerseniz eğitimci…

İşte, tam olarak bu nedenlerle ölümünün üstünden 14 yıl geçmesine rağmen, ara sıra muhakkak hatırlayıp anmamız gereken önemli isimlerden biri olduğunu düşünüyorum.

Onu hep beraber analım ki hikâyesinden ve başarılarından ilham alalım… Hatırlayalım ki bir kadının bu dünyadaki amacının bizlere öğretilenlerin aksine, çok ama çok daha fazlası olduğunu görelim…

O halde başlayalım!

Hikâyenin Başı…

Aralık 1935’te İstanbul’da dünyaya gelir Türkan Saylan. Babası Cumhuriyet Döneminin ilk müteahhitlerinden Fasih Galip Bey, annesi İsveç kökenli ve sonrasında adını Leyla olarak değiştiren Lilimina Hanım. 5 çocuktan en büyüğü Türkan Saylan.

Arşivlerde yer alan röportajlarda babası ile mesafeli bir ilişkisi olduğundan, annesiyle ise birbirilerine zıt karakterlerde olduğundan söz ediyor. Annesi Leyla Hanım dış görünüşüne oldukça önem veren, bakımlı ve bir o kadar da entelektüel bir kadınmış. Fakat annesiyle hayata bakış açılarının oldukça farklı olduğunun altını çiziyor Saylan.

Babası İngiliz filoloji okumasını istemiş, demesine göre annesi ise süslenip püslenmesini. “Anca öyle zengin ve rahat edeceğim bir koca bulabileceğime inanırlardı” diye de ekliyor. Fakat o henüz 12 yaşındayken karar vermiş ülkesi ve insanlar için faydalı bir iş yapmaya.

“Kendim olmak istedim. Özgürlüğüme düşkündüm. Kimse bana karışmasın istedim. Destek falan da olmasınlar. Düşe kalka kendi yolumu kendim bulayım. “

Bu nedenle, önce Kandilli ilkokulu ve kız lisesini tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin yolunu tutar. 1963 yılında mezun olur. Bir yılın ardından Deri ve Zührevi Hastalıklar alanında uzmanlığını alır. Bu kadarla kalmaz tabii. İngiltere’den aldığı Kültür Heyeti bursuyla ileri eğitimini tamamlar, bir süre İngiltere ve Fransa’da çalışmalar yürütür.

Neden Deri ve Zührevi Hastalıkları?

Tahmin edeceğiniz üzere, 60’lı yıllarda Türkiye’de genel itibariyle sağlık hizmetleri yetersizdi. Özellikle alan çalışmaları, sağlık imkânlarına erişim oldukça kısıtlıydı, tabii yeteri kadar sağlık çalışanı da yoktu. Özellikle Deri ve Zührevi Hastalıklar dönemin hem en ihtiyaç duyulan hem de yetersiz kalınan alanlarından biriydi. Bu alanda dönem itibariyle öne çıkan hastalık cüzzamdı (lepra).

Türkan Saylan bu durumun çok iyi farkındaydı. Öğrencilik yıllarında tanışmıştı ilk olarak bu hastalıkla. Ardından direkt cüzzamlı hastalarla tanıştığı ve onu çok etkileyen bir deneyim yaşamıştı:

“Cüzzamlıları ilk gördüğümde hamileydim. ‘Bunlar çok tehlikeli” diye gösterildiler, iğrenerek. Yemek veren bakıcı bile suratlarına bakmıyordu, parmaklıklar arasına sıkışmış bir sürü cüzzamlı. O kadar üzüldüm ki anlatamam. Cüzzamı araştırmaya başladım. Ve bize anlatılan bir şey olmadığını anladım. Sonra da bu konuda ilerledim. Anadolu’da köy köy dolaştım, ekipler kurdum, neredeyse bütün cüzzamlıların evlerine kadar ulaştım. Köylüyü tanıdım, sefaleti tanıdım, insanı tanıdım.”

Tıpkı cüzzam konusunda titiz davrandığı gibi, diğer bir yandan da kadın sağlığına yöneliyor kendisi. Bu alanda da araştırmalar yapıp çalışmalar yürütüyor. Anadolu’da köyleri dolaştıktan sonra, ülkedeki asıl problemin hastalıktan ziyade bir eğitim sıkıntısı olduğunu fark ediyor.

Anlayacağınız halk sağlığı ve eğitimin arasındaki paralel ilişki gözünden kaçmıyor. Bu nedenlerle toplumun bir an evvel bilinçlendirilmesi gerektiği yönünde adımlar atmaya başlıyor.

Başarılarla Dolu Bir Yaşam Onunki

Ülkenin acı gerçekleriyle yüz yüze kalan Saylan, hemen harekete geçer. Aynı zamanda asistanlığını yaptığı Cihat Yemni’nin vasiyetini yerine getirerek Cüzzamla Savaş Derneği’ni kurar. 81’den 2001 yılına kadar Lepra Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin müdürlüğünü yapan Saylan, hastalarıyla temas eder.

Bir doktorun hastalarına dokunmadan onları şifalandırabileceğine inanmaz. Cüzzamın bulaşabilir bir hastalık olduğu kanısının yanlışlığını gösterir herkese ve bizzat hastalarına dokunur, onların toplum tarafından ötekileştirmelerinin önüne geçer böylelikle.

Hayali akademisyen olmak olmadığı halde, sırf yetişmiş uzman açığının farkında olması bakımından üniversite içinde olmayı kabul eder. Hedefi bu alanda sayısız uzman yetiştirmek olup nitekim de öyle olmuştur.

Alanda verdiği çalışmalar ve başarıları neticesinde sayısız ödülün sahibi olur. 1986’da layık görüldüğü “Uluslararası Gandhi Ödülü” bunlardan yalnızca bir tanesi. Dünya Sağlık Örgütü’ne de cüzzam hakkında uzun yıllar danışmanlık yapar.

Tüm bunların yanında, ülkedeki kadın sorunlarının farkında olmuştur Türkan Saylan. 1990 yılında İstanbul Üniversitesi bünyesinde kurulan Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin kurucuları arasında yerini alır. Tabii aynı zamanda “Türkan Saylan” denilince akla gelen Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin de kurucularından kendisi.

ÇYDD Yolculuğu

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin kurucusu olmasının yanı sıra, uzun bir süre boyunca Genel Başkanlığını da yürütür Türkan Saylan. Evet, ben anlatırken muhtemelen de sizler okurken yoruldunuz. Gerçekten, inanılmaz derecede aktif bir kadın kendisi. Tamamen yaşamını halkın yararına adayarak küçükken hedeflediği “ülkem için, etrafımdaki insanlara faydalı olmak için iyi eğitim görmeliyim” idealini gerçekleştirmiş.

Peki, neden ÇYDD?

Başta belirttiğim üzere, ülkeyi karış karış gezen Türkan tıpkı bugünde problemlerimizin başında gelen eğitim sorunun farkında. Üstüne dönemin siyasi havasında yaşanan tatsızlıklar da eklenince hemen harekete geçiyor arkadaşlarıyla. Kendisine derneği kurma amacı ve hikâyesi sorulduğunda verdiği yanıt, taşıdıkları endişeyi özetliyor:

“ÇYDD 1989 yılında, laiklik karşıtı olayların yükselmesi, şalvarlı poturlu, Mercedes’li tarikat şeyhlerinin Başbakanlık konutuna iftara gitmeleri görüntüleri sırasında, Atatürk ilkelerine gönül vermiş bir grup aydın tarafından kurulmuş olup zaman içinde 96 şubeli ve Türkiye çapında çalışan bir STÖ konumuna ulaşmıştır. ÇYDD, Atatürk ilke ve devrimlerini korumak, geliştirmek ve çağdaş eğitim yoluyla çağdaş insanlara ve çağdaş topluma ulaşmak amacını güder.”

Dernek bünyesinde Türkan Saylan ve arkadaşları sayısız öğrenciye burs imkanı sağlarlar. Bununla beraber köy ve kasaba okullarının yenilenmesi gibi nice faaliyette bulunurlar. Özellikle de kadın sorunları konusunda durumun vahametinin farkında olması bakımından, özellikle kız çocuklarının okutulması konusunda fazlasıyla titiz davranmıştır Türkan Saylan.

O da Bir Kadındı, Bu Ülkede…

Kariyer yaşamının dışında, nihayetinde Türkan Saylan da bir kadındı benim senin gibi… E tabii kadın olarak erkek egemen dünyadan nasibini almazsa olmazdı (!)

2 kez evlenmişti. Evliliklerinden her ikisi de boşanmayla sonuçlandı. İlk evliliğini genç yaşındayken yapmıştı, eşi üniversitede başasistanlık yapıyordu. İki çocuğu olmuştu bu evlilikten Türkan Saylan’ın. Fakat eşi anlattığına göre, bir hayli öfkeli ve sürekli yüksek tondan konuşan biriydi. Fakat karşısında özgür ruhlu ve bir o kadarda güçlü kadın vardı.

Bir süre rahatsızlığında dolayı katlanmak durumunda kalmıştı bu duruma. Çünkü o süreçte bel kemiği tüberkülozu geçirmiş ve 13 ay boyunca yüzüstü yatmak durumunda kalmıştı. İyileşir iyileşmez hemen boşanma kararı almıştı. Eşi bir süre çocuklarını görmesine izin vermemiş, bu süreçte işine adamıştı kendisini.

Bir sonraki evliliği ise 41 yaşında gerçekleşmişti. Bu kez bir heykeltıraş ile evlenmişti Türkan Saylan. 1.5 yıl sürdü ikinci evliliği, arşivlerde yer alan bilgilere göre eşi kıskanıyordu Saylan’ı ve bu nedenle huzursuz bir ortam söz konusuydu. Kendisine sorulduğunda, evliliği beceremediğini söyleyen Türkan’ın şu tespiti ise oldukça yerinde:

“Ben beceremiyorum. Ama erkekler de şöyle bekliyorlar: “Benim olacaksın!” Bazı kadınların hoşuna gidebilir ama birine ait olma fikri beni çıldırtıyor.”

Son…

Anlaşıldığı gibi, ister bir bilim insanı ister farklı bir alanda çalışıyor olsun kadın yine kadın! Yani pozisyonlar kadın olmak gerçeğini maalesef değiştirmiyor. Aynı şekilde erkeğin iyi bir pozisyonda çalışıyor ve eğitimli olması da…

Bu gerçeği bir kenara koyalım ama unutmayalım!

İkinci olarak, anlaşıldığı üzere Türkan Saylan bu ülkenin sağlık alanındaki kahramanlarından biri. Bunun yanında, sağlık alanı dışındaki sivil toplum faaliyetleri kesinlikle azımsanacak türden değil. 2007’de Ankara-Tandoğan ve İstanbul-Çağlayan Cumhuriyet mitinglerinin yürütülmesinde öncü rol üstlenmesi bunun yalnızca bir örneği.

Takvimler 2009’u gösterdiğinde, uzun yıllar meme kanseri ve ardından gelen akciğer kanseriyle mücadele eden Saylan, evine ve ÇYDD’ye düzenlenen baskınlardan bir ay sonra yaşama veda etti. Fakat gerek bu ülkeye katkıları gerekse de kadınlara oluşturduğu örnek kişiliği ile hafızalardan hiç silinmedi.

İyi ki vardın Türkan Saylan!

Kaynakça

Türkân Saylan’la Röportaj

https://www.hurriyet.com.tr/annem-ve-ben-birbirimizin-ziddi-iki-kadindik-6465929

https://www.hurriyet.com.tr/turkan-saylan-la-roportaja-devam-6471059

Türkan Saylan: Sağlık dünyasından bir başarı hikayesi…

https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkan_Saylan

Türkan Saylan: Pervasız Bir Kadın yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Dizi ilk olarak İngiliz tv kanalı Channel 4’te yayınlandı, ardından da Netflix orijinal dizisi olarak platformda yerini aldı. Crashing; toplam altı bölümden oluşan, 2016 yapımı İngiliz komedi dizisi. Yapımın yönetmen koltuğunda George Kane otururken, senaryo Phoebe Waller-Bridge’e ait. Sanırım artık Phoebe Waller’ı tanımayan yoktur. Namıdiğer Fleabag!

Tıpkı Fleabag‘da olduğu gibi, Crashing‘de de aynı zamanda oyuncu kadrosunda görüyoruz Phoebe Waller-Bridge’i. Burada da üstün performans gösterdiğini söylersem hiç de abartmış sayılmam. Hem hikâye hem de oyunculuk bakımından gerçekten de övgüleri hak ediyor. Yapımda kendisine eşlik eden diğer isimler ise şöyle: Damien Molony, Louise Ford, Jonathan Bailey, Julie Dray…

Gelelim dizinin konusuna…

Crashing Konusu

Dizi, kapalı bir hastanede mülk koruyucusu olarak az bir para karşılığında insanlara barınma hizmeti sunan 20’li ve 30’lu yaşlarındaki altı kişi çerçevesinde dönen olayları konu alıyor genel hatlarıyla. Tabii burada merkezde yer alan iki karakterimiz var: Lulu (Phoebe Waller-Bridge) ve Anthony (Damien Molony).

Onlar iki yakın çocukluk arkadaşı. Birbirleriyle her daim temas halinde olsalar da aradan uzun yıllar geçiyor, Anthony nişanlısı Kate ve arkadaşlarıyla bir yaşam sürüyor. Günlerden bir gün Lulu sürpriz yapıyor ve Anthony’i ziyarete geliyor. Böylelikle olay karmaşık bir hal almaya başlıyor.

Bunun nedeni, Lulu ve Anthony arasındaki arkadaşlıktan bir adım öteye geçen fakat bir türlü dile gelmeyen eğlenceli ve bir o kadar düşündüren ilişkileri. Sürekli birbiriyle şakalaşan iki arkadaşın arasındaki bağ elbette Kate’in gözünden kaçmıyor.

Diğer karakterler üzerinden de kafalarda bir sürü soru işareti uyandırmasının yanında kahkahalar eşliğinde izleyeceğiniz bu dizi, birbirinden renkli insanlık durumlarını da başarılı bir şekilde aktarmayı başarmış.

Öte yandan, Crashing tam manasıyla mini bir dizi. Toplamda 6 bölümden oluşan tek sezonluk dizinin bölümleri yaklaşık 20-25 dakika arası. Bu açıdan sizleri yormayacağını, aksine kafanızı dağıtacağını rahatlıkla söyleyebilirim. Hatta dizi bittikten sonra “keşke devam etseydi” diye iç geçirmeniz çok olası. Bu açıdan, Crashing dizi önerisi olarak sunulmaya değer ve kaçırılmaması gereken başarılı yapımlardan.

Meraklıları için dizinin fragmanını aşağıya bırakıyorum, iyi seyirler.

Dizi Önerisi: Crashing yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Yapım, Fransız yönetmen ve senarist Elêonore Pourrat’a ait. Je Ne Suis Pas Un Homme Facile, esasında senaristin 2010 yılında Ezilen Çoğunluk  (majorité opprimée) adıyla yayınladığı kısa filme dayanıyor.

Şöyle ki: Fransız yönetmen Pourrat, zihninde “Anaerkil bir dünyada kadın ve erkek olmak nasıl olurdu?” sorusuna bir cevap arıyor. Guardian’a verdiği bir röportajda çıkış noktasının kendi yaşadığı bir deneyime dayandığını söylüyor.

Belirttiğine göre, Pourrat birkaç kez erkekler tarafından sözlü tacize uğruyor. Eşiyle bu durumu paylaştığında ise “vay” türünden bir cevap alıyor. Bu durumdan rahatsız olan yönetmen, tam tersi bir durumun nasıl olacağı üzerinde başlıyor kafa yormaya. Böylelikle Ezilen Çoğunluk adını taşıyan projesini hayata geçirmeye karar veriyor. 

Youtube üzerinden yayınlandığı kısa filmin izlenme sayısı 2.5 milyonu aşıyor. Film, Kiev’de gerçekleşen bir festivalde ödüle layık görülüyor. Gittikçe artan kadın hareketleriyle paralel olarak filme ilgi daha da artıyor. Ardından, Netflix tarafından Pouratt’a kısa filmi geliştirmesi için teklif sunuluyor. 

Pouratt teklifi kabul ediyor ve yapım 2018’de piyasaya sürülüyor. İşte, onun kısa filminden ilham alarak hayata geçirdiği yapım Je Ne Suis Pas Un Homme Facile. Aynı zamanda, film, Netflix’te yayımlanan “ilk Fransız yapım” olma özelliği taşıyor. 

Filmin Konusuna Yakın Bakış

Film önerisi köşesinde yer alan Je Ne Suis Pas Un Homme Facile, yukarıda belirttiğim gibi anaerkil bir dünya tasarımına dayalı. Olaylar ise günümüzde “badboy” olarak tabir edilen Damien karakteri etrafında şekilleniyor. Damien yolda yürürken başını bir direğe çarpıyor.

Baygınlık geçiren adam, uyandığında kendini bambaşka bir dünyada buluyor. Bu dünya, her alanda kadınların egemenlik kurduğu anaerkil bir düzene göre işliyor. Kadınlar kadın, erkekler erkek fakat onlara biçilen cinsiyet rolleri tam tersi bir hal almış bir durumda. 

Kadınlar doğuruyor ama bebeğin bakımını üstlenmek erkeğin görevi. İş yaşamında kadınlar ön planda. Kadınlar üst pozisyonlarda, erkekler ise ast. Bu dünyada, kadınlar maç izliyor, erkekler ise onlara hizmet ediyor. Artık kadın vücudu değil, erkek vücudu obje olarak karşımıza çıkıyor. E haliyle, erkekler tüylerini almak durumunda, aksi halde kadınlar onlardan tiksiniyor.      

Ataerkil Toplumun Temsili: Damien

Damien, kadınlarla gönül eğlendiren ve her kadını elde edebileceğini düşünen bir karakter olarak karşımıza çıkıyor. Aslında o ataerkil toplumun yalnızca bir temsili. Kadınlar ise onun gözünde yalnızca bir araç. Yani, haz alacağı bir arzu nesnesi. 

Tabii, Damien kadınlarla romantik bir ilişki kurmaktan kaçınan bir adam aynı zamanda. Kadınlarla arasında kurduğu bağ cinsellikten öteye gitmiyor. Fakat işler tersine dönünce, zor erkek yerine bu kez zor bir kadınla karşılaşıyoruz: Alexandra. Anaerkil düzende Alexandra ile tanışan Damien için işler oldukça karışık fakat seyirci tarafından izlemesi bir o kadar keyifli hal alır.

Filmden Geriye Kalan: Kadınlar ve Erkeklerin Eşit Olduğu Bir Dünya Olanaklı mıdır? 

Aslında filmin vermek istediği mesaj tam da bu soruyu yöneltebildiğimizde açığa çıkıyor. Bu mesaj -filmde hızlıca geçilen- Damien’ın kadın egemen dünyadan yıprandığı ve psikoloğuna gittiği kesitte saklı.

Şöyle ki: Damien bir kurban olduğundan söz eder psikoloğuna. Aleaxndra’nın bir erkek avcısı olduğundan yakınır. Bunun üzerine psikolog ile arasında şu vurucu diyalog geçer:

– Daha önce neydiniz?

-Kadın avcısı.

-Üçüncü yolu var mıdır? Kadın ve erkeklerin birbirlerini desteklediği bir dünya.

İşte, Je Ne Suis Pas Un Homme Facile vermek istediği mesajı ikilinin yukarıda bahsi geçen diyaloğunda saklı tutmuş gibi görünüyor. Kadının erkeği tahakkümü altına almadığı, erkeğin de kadını tahakkümü altına almadığı bir dünya…Gerçekten de böyle bir dünya olanaklı değil midir? 

Toplum tarafından cinsiyetlere biçilen roller gün gelir değişebilir de…Belki bizler bunu hiç göremeyeceğiz… Fakat burada asıl mesele kadın egemen bir dünyadan ziyade, karşılıklı çabalar neticesinde kadınların ve erkeklerin gerçekten dayanışma içinde olduğu eşit bir düzen yaratabilmekte. Bu açıdan, Je Ne Suis Pas Un Homme Facile film önerisi olarak sunulmaya ve izlenmeye değer filmlerden.  

Yazıya sonlandırırken filmin çıkış noktası olan kısa filmi bırakıyorum:

Film Önerisi: Je Ne Suis Pas Un Homme Facile yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Mike Mills, bağımsız filmleriyle tanınan yazar, yönetmen ve aynı zamanda Amerikalı grafik tasarımcı. En tanınan filmi, yine kendisi tarafından yazılıp yönetilen, eleştirmenlerden tam not alan ve başrolünde Joaquin Phoneix‘in yer aldığı C’mon C’mon.

20. Yüzyıl Kadınları ise 2021 çıkış C’mon C’mon‘a kıyasla, senarist ve yönetmenin daha geri planda kalan ama bir o kadar takdiri hak eden yapımları arasında yer alıyor. Film, 2016 yapımı olup komedi-dram kategorisinde yer almakta. Süresi 118 dakika. Yapımda yer alan oyuncular ise şöyle:

• Annette Bening, (Dorothea)
• Greta Gerwig (Abbie)
• Elle Fanning (Julie)
• Lucas Jade Zumann (Jamie)
• Billy Crudup (William)
• Alia Shawkat (Trish)
• Darrell Britt-Gibson (Julian)

Gelin, şimdi filmin konusuna yakından bakalım.

Ne Anlatıyor 20. Yüzyıl Kadınları?

Film önerisi olarak sunduğum yapımın en önemli özelliği Mills’in çocukluğundan uyarlanmış olması. Zaten filmde karşımıza çıkan başkarakterlerden Dorothea ve Abbie yönetmenin bizzat annesi ve ablasından yola çıkarak karakterize edilmiş.

Yönetmenin kendisini büyüten kadınlara “aşk mektubu” olarak ithaf ettiği filmin olay örgüsü 70’li yıllarda geçiyor. Filmin hikâyesi eşinden ayrılmış ve 50’li yaşlarında olan Dorothea ve ergenlik çağına girmiş olan oğlu Jason merkezinde işleniyor.

Dorothea sakin bir yaşam sürdürme gayretinde olan bir kadın. Fakat oğlu Jason çağındaki değişim sürecine ayak uydurmaya çalışan isyankâr bir genç. Bu durum Dorothea’yı oldukça zorluyor. Aralarındaki kuşak farkı ise aralarındaki iletişimi zorlaştıran en önemli etken.

Bu nedenle, Dorothea en yakınındaki iki kadının yardımına başvuruyor. Bunlardan biri, özgür ruhuyla ön plana çıkan sanatçı Abbie. Diğeri ise Jason’ın hayatında kritik bir öneme sahip olan Julie.

Böylelikle, birbirinden farklı karaktere sahip olan 20. yüzyıl kadınlarının yaşamlarına dair de bir ayna işlevi görüyor. Bizlere söz konusu yüzyıl kadınlarının içsel dünyalarından ve baş etmek durumunda kaldıkları problemlerden kesitler sunmakta.

Nitekim 20. Yüzyıl Kadınları her karakterin büyüme yolculuğunda birbirinden yeni bir şeyler öğrendiği, gerçekçi ve çarpıcı bir anlatı sunuyor izleyenlere. Dram ve komedinin kol kola yürüdüğü film, bu açıdan film önerisi olarak sunulmaya değer yapımlar arasında.

Son Olarak

Belirtmem gerekir ki film ağır ilerliyor. Fakat böyle olsa da bu durumun beni rahatsız etmediğini söylemek isterim. Her ne kadar yavaş ilerlese de akıcı ve anlam dolu diyaloglarla dikkatinizi üzerinde tutmayı sağlıyor.

İyi Seyirler.

Film Önerisi: 20th Century Women yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.