Yazar Hakkında: William George Jordan Kimdir?

William George Jordan 1864 senesinde doğmuş, 1928 senesinde vefat etmiştir. Aynı zamanda düşür olan yazar, dönemin etik savunucularındandır. Bireysel gelişim, irade terbiyesi, karakter eğitimi ve içsel huzur gibi konular yoğunlaşmıştır. Bunun yanında ahlak idealizmi , bireysel sorumluluk, toplum sağlığı gibi konuları Viktoryen çağda ele almasıyla özgün bir düşünme dilinin de yaratıcısı olmuştur. Yazılarında okuru kendini döndürmeyi amaçlamış ve ve bireysel değerlere seslenmiştir. Yazara göre ruhsal olgunluğa ulaşan birey, topluma duyarlı ve faydalı olacaktır. Bu yüzden gelişim, bireyden başlamalıdır. Bu da bireyin kendini bulmasıyla mümkündür.

Kitap Önerisi “Sakinliğin Görkemi” Ne Anlatıyor?

Kitap on altı bölümden oluşuyor ve her bölüm başlığı ile vereceği mesajın haberciliğini yapıyor:

Bu paragrafla başlayan kitap, insanın aldığı yolun farkında olmasını ve potansiyelini keşfetmesi gerekliliğini ifade etmeye çalışan bir akış sunar. Nitekim başlıklarda ortaya çıkan her temaya dikkatlice yaklaşır ve olağanın dışında bir bakış açısı ile okura ulaşmaya çalışır. Aslında dönemi itibariye oldukça derin ve ileri bir fikirdir bu. Mesela üçüncü bölümde, görevi ahlaki raylar üzerinde yol almak olarak ifade eder. Sonrasında beşinci bölümde, endişenin en popüler intihar biçimi olduğunu söyler. Yazara göre endişe, zihinsel zehirken, çalışmak ise zihinsel besindir. Basitlik, israfı ortadan kaldırır derken yoğunlaşmayı arttığından bahseder. Hayatı ideallere göre ayarlamak ise basitliğe giden kraliyet yoludur, der.

Son

Sakinliğin Görkemi, içindeki basit konulara rağmen insanın hayat yolunda dikkatini vereceği hemen hemen on tane konuda yakalanabilir. Nitekim basitlik, gerçeği görmek ve onu yaşamaksa bir görevi görmek ise onu yapmaya başlamaktır. Basit alışkanlıklar, küçük adımlarla insanın hayatını derleyip toplaması olasıdır. Bunun için insan pişmanlıklar yaşamalı, planlar yapmalı, zorluklara göğüs germeli ve acılarını ortaya dökmeden yaşayıp gitmelidir.

Bunların yanınd,a sakinlik insan hayatındaki rotayı görünür kılar ve dümeni sabit tutar. Sakinlik özdenetimdir ve bireyselleşme özdenetimle yol almak anlamına gelir. Mesela doğa hiç acele etmez. İnsana lazım olan da sakinliği ve huzurunu korumaya gayret etmesidir. Gayret ise insanın yolda olması demektir ve güveni geliştiren bu çabadır. Gayret bazen insanı istenilen yere ulaştırmaz. Bu durumda başarısızlık iyi bir eğitmendir.

Yazarın bu gayretlerin ilerlediği yolda mutluluğa sahip olmanın değil onun tadını çıkarmanın önemi üzerinde duruyor. Sürekli mutluluğun imkansızlığına değiniyor. Sonuçta hayatta elde edilenlerin kazanım; ulaşılanların ise gelişim olduğunu ifade ediyor. Son olarak mutluluğa giden yolun dört ana unsuru olduğunu ifade ediyor: adanmışlık, odaklanma, fetih ve vicdan. Fetih gibi ruhsal bir yükselmenin vicdan gibi bir pusula ile mutluluk yolunu gösteren yazar bize 19. yy’dan derin ve sade bir yol gösteriyor.

Yani sadelik içinde yaratılan dünyaların bu dört ana unsur ile hedeflenen mutluluğu getireceği hayatlara kavuşmamız dileğiyle.

Kitap Önerisi: Sakinliğin Görkemi yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Önce kitabı derleyen Murathan Mungan’ı tanıyalım. Sonra büyümek hakkında yazarlar ne der, hangi hikayelere referans verirler görelim. Bu arada biraz da büyümek üzerine konuşalım.

İyi okumalar.

Yazar Hakkında

1955 senesinde İstanbul’da dünyaya gelse de çocukluk ve gençlik yıllarını Mardin’de geçirir. Böylece Mardin, hayatı boyunca eserlerinde izini süreceğimiz bir metaya dönüşür. Üniversite okumak için geldiği Ankara’da Dil-Tarih Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümünü bitirir. 9 sene boyunca çeşitli tiyatrolarda dramaturg olarak çalışır.

Yayın hayatına 1975 senesinde başlayan yazar, edebiyatın pek çok dalına dokunur; şiir, roman, öykü, tiyatro oyunu, sinema yazısı, deneme, masal, şarkı derken oldukça üretken bir yazı hayatına sahip olur. Ayrıca bazı türlerde yazdıkları ödüle layık bulunur. Haldun Taner Öykü Ödülü ve Erdal Öz Edebiyat Ödülü gibi prestijli ödülleri kucaklar. Bunun yanında şiir, oyun yazarlığı gibi dallarda da çeşitli ödülleri evine götürür.

Kitabın İçine Doğru

Büyümenin Türkçe Tarihi kitabı 12 yazarın 12 ayrı denemesi ve seçtikleri öyküleriyle büyüme konusu etrafında toplanmasını konu alır. Her yazar büyümeye farklı ve bazen benzer bir bakışla bakarlar. Sonrasında konu ile ilgili bir anılarını içine alan denemeler kaleme alırlar.

Neticede ustalardan seçtikleri bir öyküyle bütünlük yaratılır. Yani seçki içinde seçki diyebiliriz. Bunu yaparken kendi yaşantılarını ve büyümelerinden yola çıkarlar. Büyümenin acısı, kaygısı ve yolu derken konuya başka pencerelerden el sallarlar. İşte bu noktada edebiyatla değişmek ve dönüşmek olgusu kendisini hissettirir.

Edebiyat değiştirir ve dönüştürür. Nihayetinde yeni ve eski usta kalemlerin bir araya getirip büyüme konusunu sırtlamaları ve bunun altından güzelce kalkmaları okuyucu için çok güzel kapılar açar. O kapıdan geçmek isteyen okuyucu kendine dönerek büyümenin tanımı yeniden yapar. Nitekim kendi büyümesiyle iletişim kurmaya başlar. Aslında hayat boyu bitmeyen büyüme yolculuğunda okura yalnızlığı ve kaygısı konusunda el uzatır.

Büyümenin Türkçe Tarihi kitabını içeriği şu şekildedir:

• Murathan Mungan, Önsöz
• Füsun Akatlı, Bir Dil Gurbetinde – Refik Halit Karay, Eskici
• Cemil Kavukçu, “Bir Bahçe” – Sait Faik, Bir Bahçe
• Ayfer Tunç, Merhamet – Orhan Kemal, Çikolata
• Fatih Özgüven, Annenin Yokluğu: Kaşağı – Ömer Seyfettin, Kaşağı
• Sema Kaygusuz, Tiksinti – İlhan Tarus, Bir Kasabanın Ruhu
• Necati Güngör, Bir Hikâye Okudum – Sabahattin Ali, Ayran
• Sırma Köksal, Boğaza Takılan Düğüm… – Vüs’at O. Bener, Havva
• Hasan Ali Toptaş, “Seni İçime Manzara Yapmışam” – Osman Şahin, Beyaz Öküz
• Selim İleri, “Mahalle Kahvesi” Üzerine – Sait Faik, Mahalle Kahvesi
• Faruk Duman, Taş Kokusu ya da Bir Hanende Melek Hâtırası – Sabahattin Ali, Hanende Melek
• Jaklin Çelik, Kaos ya da Kin – Cihat Burak, Kin
• Nurdan Gürbilek, Babalar ve Ustalar – Oğuz Atay, Babama Mektup

Murathan Mungan ve Seçkileri

Murathan Mungan yıllardır Metis Kitap’tan çıkardığı seçkileriyle antoloji kültürüne katkıda bulunur. Ülkemizde özellikle pandemi sonrası ilginin arttığı bu türün yıllardır temsilcisi olan yazarın emek verdiği seçkiler ise şu şekildedir:

• Ressamın Sözleşmesi (1996)
• Çocuklar ve Büyükleri (2001)
• Yazıhane (2003)
• Yabancı Hayvanlar (2003)
• Erkeklerin Hikayeleri (2004)
• Kadınlığın 21 Hikayesi (2004)
• Ressamın İkinci Sözleşmesi (2005- genişletilmiş baskı)
• Büyümenin Türkçe Tarihi (2007)
• Bir Dersim Hikayesi (2012)
• Merhaba Asker (2014)
• Kadınlar Arasında (2014)
• Edebiyat Seferleri İçin Vapur Tarifeleri (2017)
• Tren Geçti (2017)

Bu seçkiler başka başka konular etrafında toplanır.

Yazıhane seçkisinde yazmak eylemi hakkında üstatların yazıları bir araya gelir. Edebiyat Seferleri İçin Vapur Tarifeleri Seçkisinde Vapur Hikayeleri yer alır. Cemil Kavukçu, Sevim Burak, Murat Gülsoy gibi üstatlar seçkilerde kalem sallarlar. Çocuklar ve Büyükleri seçkisi bize çocuk olmak ve çocuk kalmak minvalinde modern öyküler sunar. Nitekim Erkeklerin Hikayeleri yazarı sadece erkeklerin sosyolojik sorunlarına parmak basan bir seçkiyken Kadınlığın 21 Hikayesi seçkisi ise bu seçkiye ayna olur. Kısaca her kitabın bir derdi var, anlattıklarıyla bazı meseleleri görünür kılma iddiası da var.

Büyümek

Kitabı eline alan okuyucuyu, ilkin Murathan Mungan’ın detaylı bir önsözü karşılar. Uzun uzun kitabın derdini anlatır önsözde. Bunun yanında edebiyatın bireyde bıraktığı iz ve bu izin büyümeye etkisini ele alır. Bazen okunan tek öykü öyle geçer ki insana, bıraktığı iz derinleşir. Bu, genç ve çocukken daha olasıdır. Yani tek bir öykünün insanın büyümesine nasıl tesir edeceğini söyler.

Büyüme konusunda etkisinin içine kişiyi donatmasından hayata hazırlamasına dek büyük bir pay katar. Böylece edebiyat artık bir büyüme aracıdır. Bu seçkide denemeler bir izlek çevresindedir. Bu izlek, büyümektir. Hali hazırda yazarlara kişisel alanı vardır. Tek izleğin yazarların dünyasında nasıl çeşitlenip dağıldığını da anlatır. Başka hayatların başka büyüme hikayeleri vardır ve bu tek anlamda birleşemeyen izleğin yarattığı çağrışımlardan ileri gelir.

Edebiyatta öykü türünün vuruculuğunun altını çizen Murathan Mungan bu türü “aydınlanma anları sanatı “olarak nitelendirir. Böylece öykünün etki gücünü insanın içindeki eşiği atlaması olarak tanımlar. Sonuçta geçmişte bu işi masallar yapsa da yeni çağda öyküler bayrağı devralmıştır. Büyüme denilen olgu olmuş bitmiş bir iş değildir. Yani bir süreçtir. Bu anlamda kitap, büyüme için atılan 12 adım gibi gibi naif bir benzetme ile önümüze düşer.

Gelin birlikte bu 12 yazarın bakış açılarına ve seçtikleri hikayelere göz atalım. Büyüme ile ilgili 12 adım atmaya hazır mısınız?

Seçkinin Öyküleri

Füsun Akatlı, Bir Dil Gurbetinde – Refik Halit Karay, Eskici

Oldukça dokunaklı bir öyküyle açılışı yapıyor kitap. Refik Halit Karay’ın dram dozu yüksek Eskici adlı öyküsünün yazara tesisinden ve bıraktığı izden bahseden deneme, güçlü edebiyat ile iç görü kazanan okuyucudan umutludur.

Cemil Kavukçu, “Bir Bahçe” – Sait Faik, Bir Bahçe

Kendi Beyoğlu’sunu hikayede yakalayan yazar, bahçelere merak salar. O bahçelerde ve bilindik mekanlarda büyüdüğünü hisseder.

Ayfer Tunç, Merhamet – Orhan Kemal, Çikolata

Merhamet ve onur konularının büyümeyle ilintisini işlemiş. Yoksulluk değil bunlar büyütür insanı, der yazar.

Fatih Özgüven, Annenin Yokluğu: Kaşağı – Ömer Seyfettin, Kaşağı

Acıyı katlanabilir bir şey haline getiren hayat için edebiyatın tesellisine sığınma gerçektir.

Sema Kaygusuz, Tiksinti – İlhan Tarus, Bir Kasabanın Ruhu

Babanın iç huzursuzluğu ve doğumun ebeveyne yükünü büyümeyle, büyümek zorunda kalmakla ilgisi var mıdır?

Necati Güngör, Bir Hikâye Okudum – Sabahattin Ali, Ayran

Anneyle biriken anılardır konu. Birlikte yapılan tren yolculukları büyümeyle ilgisini ayran satan çocuktan bilmiş yazar.

Sırma Köksal, Boğaza Takılan Düğüm… – Vüs’at O. Bener, Havva

Yazar birdenbire büyüyen çocuklardan bahseder. Yaş almakla büyüme konusuna bakışı sorgular.

Hasan Ali Toptaş, “Seni İçime Manzara Yapmışam” – Osman Şahin, Beyaz Öküz

Nefis bir başlığı olan öykünün konusu, yürek yüklerimizin bizi büyüttüğü üzerinedir.

Selim İleri, “Mahalle Kahvesi” Üzerine – Sait Faik, Mahalle Kahvesi

Sait Faik’ten seçilen bu hikayede gizlenen detayların inceliği ve kent tasviriyle büyümeyi ilişkilendirir.

Faruk Duman, Taş Kokusu ya da Bir Hanende Melek Hâtırası – Sabahattin Ali, Hanende Melek

İkiye bölünmüş hayatında evde onu bekleyenlerle gazinoda kendine açtığı alana sıkışıp kalmış taşralının hüznü ve yabancılaşmayı konu alır eser.

Jaklin Çelik, Kaos ya da Kin – Cihat Burak, Kin

Çocukluk anılarının değişen ve dönüşen mahallelerde sıkışıp kalmışlığı anlatılır. Söz konusu çocukken büyük gelen şeyler, sonradan küçük ve anlaşılır olabilir.

Nurdan Gürbilek, Babalar ve Ustalar – Oğuz Atay, Babama Mektup

Babalarla kurulan ilişkilerin çatışmalı doğasında büyüme ile artan ifade alanı başkalaşan hayatlardan dem vurur yazar.

Son Olarak

 “Kitap, bir anlamda bizi de kendi büyümemizin ve kendi okumalarımızın tarihine çağırıyor.”

Kitapta isterseniz sadece denemelerini açıp okuyun, büyüme konusunun yazarların zihninde yeniden oluşan ve zenginleşen anlamlarına ulaşın yada sadece referans verilen hikayelerde büyümenin izlerini sürün. Ama ne olursa olsun iç görü kazanma, anlamlara ulaşma ve en önemlisi büyümeye yola çıkma konularını cebinizde bulundurun.

Hem denemeseverleri hem de öyküseverleri aynı anda hitap eden bu kitap tek bir kelimenin içine neler koyacağımızı da gösteriyor bize. Edebiyat, okuyanı elleriyle büyütüp hayata koyuyor. Masal türünün etkisinin öyküyle yer değiştirdiği bir dönemde olduğumuzu söylemiştik.

Neyse ki edebiyat her daim bizim yanımızda. Nitekim hayata ilk adımlarımızı atarken, ilk kez açılan kapılardan geçerken, başka pencerelerden bakarken anaç bir tavırla elimizden tutuyor, bizi kucaklıyor ve büyütüyor. Edebiyatın bereketli kucağında büyüyen okur ve yazarlar için büyümek hem mesele hem de değil. Büyümek sancılı belki ama Edebiyat sayesinde bu yolda ne yalnızız ne de terk edilmiş…

Siz de edebiyatın büyüttüklerinden misiniz?

Büyümenin Türkçe Tarihi : Okuyanı Büyüten Seçki yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

İletişim Yayınları’ndan 2021 senesinde çıkan kitap yazarın son emeği. Kitapta hakim olan konseptleri yalnızlık, beklenti, geçmişe özlem, boşluk.. olarak sayabiliriz. Sonuçta 14 öyküden ibaret kitabın önce yazarını tanıyalım sonra kitabın içine mini bir yolculuk yapalım.

İyi okumalar.

Yazar Hakkında

Barış Bıçakçı 1966 senesinde Adana’da doğmuştur. Nitekim edebiyat dünyasına şiir ile giren yazar roman ve öykülerle yoluna devam etmektedir. Şimdiye dek kaleme aldığı eserler şu şekildedir:

• Herkes Herkesle Dostmuş Gibi, İstanbul: İletişim 2000
• Veciz Sözler, İstanbul: İletişim, 2002
• Aramızdaki En Kısa Mesafe, İstanbul: İletişim, 2003
• Bizim Büyük Çaresizliğimiz, İstanbul: İletişim, 2004
• Baharda Yine Geliriz, İstanbul: İletişim, 2006
• Bir Süre Yere Paralel Gittikten Sonra, İstanbul: İletişim, 2008
• Sinek Isırıklarının Müellifi, İstanbul: İletişim, 2011
• Seyrek Yağmur, İstanbul: İletişim, 2016
• Tarihî Kırıntılar, İstanbul: İletişim, 2019
• Doğum Lekesi Gibi Bir Gülümseme, İstanbul: İletişim, 2021

Kitabın İçine Doğru

Kitap önerisi eserdeki öyküler şu şekilde sıralanıyor:

• İçten Konuşma
• Annemin Hikayesi
• Yüz Yirmilik Keçeli Kalem Takımı
• Feride’siz Gülümseme
• Üzerindeki Boşluk
• Eşelek
• Küf
• Sonsuz İkindi
• Bizden Sonra Çakırdikenleri
• Kusursuz Kısırdöngü
• Gülünç Geçmiş
• Alaattin’in Yazgısı
• Turistik Gezi
• Anlaşılmaz Şeyler

Bunlar okuyana mutluluk vaat etmeyen, hayatın içinden öyküler. Gerçekçi bir tavırla ele aldığı her konu güzel edebiyat ve akıcı kurgu ile okuyanla buluşuyor. Nitekim buruk ve kırık duygularla okuyacağınız bu kitap önerisi dolambaçsız bir tarzla yüreklerimize dokunuyor. Sonuçta kitapta gülümsemeler de buruk, heyecanlar da. Tıpkı bir doğum lekesi gibi isteksiz ama tüm gerçekliği ile karşımızda.

Gerçekleri olduğu gibi yazmayı seçmiş yazar. Sonuçta bu gerçeklerin can sıkıcı tonda seyretmesi bize hayatın beklenmedik ve kaotik doğasını hatırlatıyor.

Planlasak da olduramadığımız işler, bizden giden sevdiklerimiz, nostaljik ilişkiler sizi mutsuz etmiyor belki ama düşündürüyor. Nitekim biz hikayelerimizde nereye yol alıyoruz, geçmişle ne yapıyoruz, evirip çevirmeye başlıyoruz.

Kitaptan alıntılarla yazımızı bitirirken güzel edebiyatla süslü öyküler okumak isteyenlere kitabı tavsiye ederiz.

“Bir romanda okumuştum, iki insandan geriye birer insan kalırmış”

Sf:74

“Her şey çok hızlı değişiyor ve geçmiş, gülünç şeylerin yaşandığı derme çatma bir sahneye dönüşüyor. Artık geride kalan her şey gülünç.”

Sf:71

Bir bütünlük arıyorum çünkü darmadağınık hissediyorum. Dağılarak yok olacakmışım gibi hissediyorum.

Sf:18

Barış Bıçakçı, 2021, Doğum Lekesi Gibi Bir Gülümseme, İletişim Yayınları, İstanbul

Kitap Önerisi : Doğum Lekesi Gibi Bir Gülümseme yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Gelin birlikte kitap önerisi eserin önce yazarını tanıyalım. Sonra mini incelememizde buluşalım.

İyi okumalar.

Yazar Hakkında

Kitap önerisi eserin yazarı Robert Louis Stevenson Edinburg’ta doğmuştur. Hukuk eğitimi almış ve böylece beşeri bilimlerle yoğurulan fikir dünyası için altyapısı sağlamlamıştır. Romancı, şair ve gezi yazarlığı yapmıştır.

Bunun yanında hayatı boyunca sağlık sorunları çekmiştir. Bu yüzden aldığı Hukuk eğitimiden sonra sağlığına iyi gelecek yerler keşfetmek amacıyla gezmeye başlar. Gezi yazarlığı da bu gezilerin bir sonucu ortaya çıkar. Nitekim babasının mühendis olmasını isteyecek ama o ailesinin yaşam tarzını reddedip ve bohem bir hayatı benimseyecektir.

Robert Louis Stevenson ismini Define Adası eserinden hatırlarız. Oğlu ile aralarındaki oyundan doğan hikayenin edebiyatın kültleri arasına girmesiyle dikkatleri üzerine çeker. 1881 senesinde yayınlanan bu eserden beş sene sonra Dr. Jekyll ile Bay Hyde yayınlanır.

Çocuklar için yazıldığı düşünülen Define Adası’nın yetişkinlere göre olan alt okumalarıyla hitap ettiği kitlenin genişlemesi, yazarın şansına olur. Bu iki eserde de toplumsal göndermeler ve kişisel psikoloji alanlarında gezinen yazarın tarzı artık bellidir. İyi bir edebiyatla ortaya koyduğu sosyolojik eserleri ile okuyanları aynalayacak ve edebiyatın çapını dönemi adına artıracaktır.

Kitap Hakkında

Kitap önerisi eserin konusuna gelirsek, saygın bir doktor olan Dr. Jekyll gizlice bir ilaç üzerine çalışmaktadır. Doktoru yakından izleyen Bay Utterman gözünden anlatılan roman, doktorun dış gözü haline gelir. Avukat olan Utterman doktorun şaibeli vasiyetnamesi yüzünden onu yakından izlerken, doktor bambaşka bir yola girer.

(Yazının bundan sonrası sürpriz bozanlar içeriyor.)

Kitap önerisi eserde doktorun kişilik bölünmesi yaşadığını görüyoruz. Kendi geliştirdiği çok gizli formüllü ilacı yüzünden iki ayrı adam haline gelen doktor için kim olduğu gerçeği yer değiştirmeye başlar. Bu ilacın etkilerini okuyana tüm açıklığı ile sunar.

Nitekim doktor bir süre sonra bastırılmış arzularının yarattığı Hyde karakterinin onun yerine geçmesinden korkar. Acımazsızca cinayetler işleyen Hyde’ın karşısında toplumda saygınlığı olan Dr. Jekyll vardır. Maalesef bu hikaye mutlu sona ulaşmaz.

Sona Doğru

Kitap önerisi eserde Viktoryen dönemin baskıcı ve bozulan toplumuna göndermeler vardır. Hiciv içeren bu gotik roman içimizdeki iyi ve kötünün savaşını yansıtır. Hatta piskolojiye “hyde vakası” diye geçen ayrılmış dissosiyatif kişilik bozuklukları isim babası da bu karakterdir.

Ülkemizde ilk kez 1942 senesinde çevrilen eser birçok yayınevinden çıkmış ve dünya çapında defalarca filme uyarlanmıştır. Zamansız ve kült olduğu kadar hızlı tüketime uygun bu eseri herkese tavsiye ederiz.

Kitap Önerisi: Dr. Jekyll ile Bay Hyde yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

• Çözüm Bakanlığı ne işe yarar?
• Kim neden oraya bir mektup yazar?

Hollanda Edebiyatı eserleri bu aralar rağbet görmeye başladı. O halde Sanne Rooseboom’dan keyifli ve öğretici bir çocuk kitabı okumak ister misiniz? Kitap adının orijinalliğinin hakkını veriyor.

Bunun yanında kitapta akran zorbalığından yardımlaşmaya; yalnız yaşlanmadan arkadaş bağlarına dek pek çok konu işleniyor. Can Yayınları’ndan çıkan ve Hasan Türksel tarafından Türkçeleştiren kitaba dokunalım.

Gelin, önce yazarı tanıyalım sonra kitap önerisi eserine mini bir bakış atalım.

İyi okumalar.

Yazar Hakkında

Sanne Rooseboom Utrecht’te doğmuş ve Amsterdam Üniversitesi’nde Uluslararası İlişkiler Bölümü okumuştur. Yazar yıllardır editörlük, muhabirlik ve öykücülük yapar. Nitekim seri olan Çözüm Bakanlığı kitap serisini sekiz senede tamamlamıştır.

Kitap Hakkında

Kitabın konusuna gelirsek, Nina’nın babası postacıdır. Ve adresi belli olmayan bir yerden aldığı zarf evde kafaları karıştırmıştır. Sonuçta Çözüm Bakanlığı’na gidecek olan zarfı açmak da saklamak da yasakken Nina merakına yenilir.

Mektupta Ruben isimli çocuğun gördüğü zorbalık karşısında Çözüm Bakanlığı’ndan durumu çözmesi konusunda talebi vardır. Nina ve arkadaşı kendilerince buna bir çözüm bulurlar. Ama Ruben ve yaşlı komşuları sayesinde aslında Çözüm Bakanlığı diye bir oluşumun varlığını öğrenirler. Bu oldukça heyecan vericidir. Nitekim bu çocuk grubu da Çözüm Bakanlığı’nın kapanan şubesini yeniden açmak isteyecekler ve türlü maceralara atılacaklardır.

Kitap önerisi eserdeki macera dozu sürükleyicidir. Çocukların Çözüm Bakanlığı’nın 300 küsur senedir yaptığı gibi çevresindeki insanların sorunlarına çözüm bulmaya çalışması takdirliktir. Fakat her oluşumun karşı oluşumu vardır. Karşı düşman da Gümüş Adamlardır. Bu hayır işine çomak sokmak için ellerinden geleni yaparlar. Hatta çocukların çevresindeki zorba grupla işbirliği dahi yaparlar.

Son Söz

Hikâyenin sürükleyici anlatımı ve ilgi çekici konusunun yanında zorba çocukların göz ardı edilen önceki yaşantıları ve çözümsüz kalan kötü davranışları kitabı maalesef tıkadı.

Tümden iyi sonlu bir kitap önerisi beklentisi değil ama davranışların sorumluluklarını almayı gösteren ve okuyana nedensellik veren bir anlatım kitabın mesajını güçlendirebilirdi. Bunun yanında kapağı olsun, konusu olsun epey ilgi çekici bu çocuk kitabını 9 yaş üstü herkes okuyabilir. Tavsiye ederiz.

Kitap Önerisi : Çözüm Bakanlığı yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Homo Sapiens, Homo Deus ve 21. yy için 21 Ders kitaplarında hedef kitlesi yetişkinlerdir. Hatta bu yetişkinlerin okuyucu olarak biraz bilim dilinden anlamaları, biraz da çeşitli disiplinlere ilgi duymaları gerekir. Ancak bu şekilde Yuval Noah Harari kitapları okuyucu için okunaklı ve anlaşılır olur.

Son kitabı Durdurulamayan İnsanlık’da ise yine farklı disiplinler bir aradadır. Fakat bu sefer hedef kitle gençlerdir. Bu sefer daha renkli, daha çok çizimli ve daha kolay okunur bir kitap var önümüzde. Bu değişiklik, Yuval Noah Harari ‘nin hedefleriyle örtüşür. Çünkü akademisyen yazarın asıl amacı insanlığın geniş ve detaylı tarihini dünya üzerindeki herkese ulaştırmaktır.

Öncelikle yazarı tanıyalım sonra detaylı incelememize gidelim.

İyi okumalar.

Yazar Hakkında

1976 doğumlu İsrail kökenli yazar aynı zamanda Kudüs İbrani Üniversitesi Tarih Bölümü’nde profesördür. Ülkemizde yayınlanan popüler bilim kitapları Homo Sapiens (2014), Homo Deus (2016) ve 21. yy için 21 Ders (2018) ile tanınır.

Oysa bu kitapların dışında dilimize henüz çevrilmeyen dört kitabı daha bulunur. Ödüllü kitaplarıyla dünya çapında bir başarı kazanır. Adını ve kitaplarının alışılmamış konseptini kısa sürede herkese duyurur.

Silah mühendisi baba ve büro yönetici olan annesiyle İsrail’de çocukluğunu geçirir. Yuval Noah Harari üstün bir çocuktur. Nitekim bu, 3 yaşında okuma yazma öğrenmesinden bellidir. Ayrıca 8 yaşından itibaren entelektüel yetenekli öğrenci olarak özel bir sınıfta okuması da buna dahildir.

Kudüs İbrani Üniversitesi’nde Tarih ve Uluslararası İlişkiler okur. Sonrasında Oxford’da Vipassana meditasyonuna başlamasıyla hayatında bir şeyler değişmeye başlar. Bu meditasyon çeşidinde her gün iki saat pratik yapar. Bunun yanında her yıl 30 gün sosyal medya ve kitap orucu da bu meditasyona dahildir.

Tarih ve mistisizm ile yoğurduğu düşünsel ve ruhsal hayatının izlerini kitaplarında görmek mümkündür. Popüler bilim kitapları akademik birikimini cömertçe sunduğu kaynaklardır. Bunun yanında yazdığı bu kitaplar, bize insanlık ile ilgili büyük resmi gösterme misyonunu da taşır.

Kitap Hakkında

Kitabın çizim ve renk ağırlıklı okunaklı dizgisinin arkasında sağlam bir ekip var. Bu emek çizelge ve haritalarda kendini açıkça gösterir. Kitabın bölümleri ise şu şekilde:

• Zaman Çizelgesi
• İnsanların Amacı Nedir
• Bölüm 1: İnsanlar Hayvandır
• Bölüm 2: Sapiensin Süper Gücü
• Bölüm 3: Atalarımız Nasıl Yaşadı?
• Bölüm 4: Tüm Hayvanlar Nereye Kayboldu
• Dünya Haritası

Zaman çizelgesi ve Dünya haritası görselleri oldukça özet ve aynı zamanda açıklayıcı olmasının yanında insanlığa ve tarihine genel ama bir o kadar derin bir anlatı sunuyor.

Bölüm 1’de ilk insanların hayatları konusunda tahminler yer alıyor. Akademik alışkanlıkla araştırma ürünü ve bilimsel destekli bu araştırma kitabı, bu yüzyıla dek bulunanlarla genel bir fotoğraf çekiyor. Buna göre vahşi hayvanlardan kaçarak yaşamaya çalışan ilk insanların protein tabanlı beslenmeye geçme aşaması anlatılıyor.

Atalarımızın anılarına odaklanıyor bu kısım. Ateşi bulması, onu izleyerek anlamaya çalışması, pişmiş yiyecek tüketme ve sonunda ateşin hakimi haline gelen türümüzün tarihi nasıl eğip bükmeye çalıştığına değiniliyor. Farklı insan türlerinin zamanla tarihten silinmesi konusu da ilgi çekici. Homo Sapiens türünün adım adım dünyayı fethetmesini okudukça gurur ve hayal kırıklığı birbirine karışıyor, şaşkınlığımız büyüyor.

Kitabın Devamı

Bölüm 2’de ise Homo Sapiens türünün Dünyayı ele geçirme hikayesi anlatılıyor. Bunu başaran Homo Sapiens’in kol gücü değil de kolektif hareket edebilme becerisi olduğunu okuyoruz. Birlikten kuvvet doğar prensibiyle teşkilatlanan ve bunu yaparken acımasızlığından milim şaşmayan türümüzün tarihi buna dayanıyor.

Birlik olabilen bu türü diğer canlılardan ayıran en mühim bir başka gösterge ise Homo Sapiens’in hikayeler yazıp bunlara gene hep birlikte inanmalarıdır.

Bölüm 3′ de Yuval Noah Harari atalarımızın yemek dinamiklerini nasıl bu zamana taşıdığımızı izah ediyor. Mağara adamı bellediğimiz atalarımızın aslında evler yapıp mini köyler oluşturduğu gerçeği üzerinde duruyor.

Eski zamanlardan bu zamanlara kalan mağara resimlerinin, dişlerle bezeli kemerlerinin ve kültür kültlerini anlatıyor. Atalarımızın yaşam tarzları ve günümüz standartları ile karşılaştırmasına da yer veriliyor. Ayrıca animist etkilerin antik hayata etkisini görmek de mümkün.

Bölüm 4 ‘de ise animist etkilerin eski çağlara yön vermesinin yanında nesli tükenen hayvanlara aslında ne olmuş onu okuyoruz. Homo Spiens’in göç yollarını izledikçe kaybolup giden hayvanların kaderine çok net tanık oluyoruz. Aslında tek tek yok ettiğimiz hayvanlardan daha da zararlı bir hayvan türü olarak parmaklar Homo Sapiens’i gösteriyor, fark ediyoruz.

İnsanlığın Tarihi

Kitabın hap gibi bilgileri kısaltıp okunaklı hale getirilen içeriği aslında epeyce dolu. Tüm bu bilgilerin bilimselliğinin olması ve son dönem araştırmalardan derlenmesi kitabın kalitesini gösteriyor. Ama bunun yanında sürekli değişen bilimsel gelişmelerin popüler bilim kitapları üzerinde yarattığı bir gerginlik de söz konusu.

Kitap çağına hitap ediyor. Bu vakte dek yapılanları önümüze seriyor. Ama zaman geçiyor. Yeni insan türlerinin keşfi ve yeni buluntular tarihi değiştirmeye devam ediyor. Öngörüler ve bilimle çevrili bu alan bize büyük resimden görmeyi vaat ediyor. Büyük resmi görmek insanı bütüncül algılamak için önemli.

Tek taraflı bir bilim ve ya bakış açısına insanlığı sığdıramayız. Yuval Noah Harari nin en iyi yaptığı şey bu: bilim okumasını eklektik ele almak ve herkesin okuyabileceği bir şekle sokmak. Nitekim gençler için kaleme aldığı bu eser ile hedefi on ikiden vuruyor.

Kitapta genel olarak bilim yayınlarını takip eden okuyucularını pek şaşırtmıyor. Çünkü aslında büyük bilinmezlikler içeren bir içerik bizi beklemiyor. Ama insanlık tarihindeki bazı kavşakları ve yepyeni bulguları sunması açısından oldukça faydalı.

Örneğin insanlığın en başında vejetaryen olmasının sebepleri oldukça iri cüsseli canlıların etçil olması olabilir. Vahşi hayvanlardan kaçan insanların bu etçillerin besinlerini çalması olası değil. Bu yüzden kalan kemikler arasında gezinirken kemiği taşla kırıp iliği keşfediyor. İliğe ulaşamayan iri cüsselilerden onları ayıran, ince kaslarıyla eşya kullanma becerisi oluyor.

Diğer konu insanlığın tatlıya olan düşkünlüğünün tarihi açıklaması. Eski insanlar ne zaman incir bahçesine ve ya bala ulaşsa diğer gün gittiğinde hiçbirini yerinde bulamıyordu. Doğadaki rekabet insanlık adına adil değildi.

Hem hayatının hem de yemeğinin peşine düşen insanlara kalan en hızlı çözüm gördükleri yerde ne kadar tatlı varsa tüketmekti. Çünkü tatlı hem enerji veriyor hem de keyifle yeniyordu. Bugün doğada insan adına rekabet yok ama tatlı ile ilgili kaygımız olduğu gibi duruyor.

Tarihin Seyri Değişir

Kitaptaki başka ilgi çekici konu, insan türlerinin zamanla yok olması gerçeğidir. İnsan türlerinin zamana yenik düşmesi şu anda hayatta kalan tek tür olan Homo Sapiens’in gene birlikte hareket etmesiyle ilgilidir. Dünya üzerinde hiç bir türün bunu başaramadığını hesaba katarsak rekabetçi ve hırslı türümüzün dünyaya şekil vermesini açıklayabiliriz.

Oldukça hırçın ve saldırgan bir politika izleyen insanlar, dünyaya şekil vermekle kalmamış pek çok türü de tüketmiştir. Bu türler sadece hayvan ve bitki türleri değil başka insan türlerini de kapsar. Bu trajikomiktir. Çünkü insan kendine bile acımayan bir tür olarak rekabetçi anlayışının bedellerini kendi yuvası olan dünyayı tehlikeye atmakta tereddüt etmemiştir.

Yuval Noah Harari kitabın sonunda Homo Sapiens’in süper gücüne değiniyor. Bu güç ne teknolojiyi yaratmak ne de insanın doğaya hükmetmesi aslında. Madem birlikte güçlenen bir kominitedir insan, dünya ve kendi için yapacağı en iyi şey, birlikte olabilme gücünü faydacı bir anlayışa yaymaktır. Bunun için gençlere tavsiyesi, dünyanın iyiliği için bir araya gelmek.

Son dönem aktivist hareketleri buna örnek verir yazar. Bu anlamda dünyayı korumak ve farkındalık yaratmak için bir araya gelmeyi önerir. Bu kıymetli fikrin insanlığın asıl gücü olduğuna bizi de ikna eder. Böylece kitabı eline alan her okuyucu sadece bilgi almaz; sorumluluk alma yollarını da öğrenir. Böylece insanlık için çizilen asıl resim büyür ve sadece bilimsel ve açıklayıcı kılıftan çıkar ve katılımcı tarafa geçer.

Son Olarak

İşte bir kitabın okuyucuya sunacağı en kıymetli şey salt bilgi değil, o bilgiyle değişen hayatlardır. Yuval Noah Harari bu anlamda farkındalığa ve katılıma davet ettiği okuyucu ile insanlık tarihini yeniden inşa etmeyi önerir.

Hikayeler uydurmayı ve bunlara inanmayı seven insanlık için yeni hikayeler yazmak lazım. Türümüzün en önemli özelliklerin biri olan hikayelerin hayatımızı değiştirdiği gerçeğini unutmamak gerekir. Kolektif işlerin ve zihnin tüm tarihimizi etkileyeceğini biliyoruz. Sizce biz insanlığa nasıl bir hikaye lazım?

Yuval Noah Harari: Durdurulamayan İnsanlık yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Gelin, öncelikle yazarı tanıyalım ve sonra eserde kısa bir yolculuk yapalım.

Yazar Hakkında

Yazar Ömer Cahit Kayra 1917 Trabzon doğumludur. Ankara Siyasal Bilimleri bitirmiş ve aldığı eğitimin hakkını vermiştir. Sonuçta vefat ettiği 2021 senesine dek siyasetle uğraşmış, diplomatlık yapmıştır.

Hayatı boyunca heyet başkanlığından yönetim kurulu üyeliğine; müşavirlikten milletvekilliğine çok çeşitli makamlarda yer alsa da edebiyatla yan yana bir hayatı olmuştur.

Nitekim 1999 senesinde kaleme aldığı Çiçekleri Unuttular eseriyle birlikte tam 46 kitabı yayınlanmıştır. 1953 ve 2021 seneleri aralığında ölene dek üreten yazar, emeği ve çalışkanlığı ile örnektir. Bu eser de kitap önerisi olarak yazarın üretkenliğine emsaldir.

Kitabın İçine Doğru

Çiçekleri Unuttular kitap önerisi, gerçek ve sanal yaşam öykülerinden derlenmiş yirmi farklı öyküden oluşuyor. Sonuçta öykülerin listesi şu şekilde sıralanıyor:

Kitap önerisi eserdeki Gerçek Yaşam Öyküleri

• Danseden Ayı Oyuncağı
• Büyücü
• Bir Ördek Avı
• Paşababamın Dutları
• Kelepir Bir Kat
• Peroş Hanım
• Siret Bey’in Şaşırtıcı Buluşları
• Doktorlu Yaşam
• Tansiyonum Neden Yükseldi
• Yurtsever Bir Adam
• Böcek Hakları
• Eşek Hakları
• Kedi Hakları
• Bir Dolmuş Kazası
• Şair Vergisi

Sanal Yaşam Öyküleri

• Gölge Hırsızları
• Garantili Kafa Değiştirme Laboratuvarı
• Kurtarıcı
• Düş
• Çiçekleri Unuttular

Hikâyelerdeki muzip dil ve dili kullanmadaki incelik okuyucuyu kendinde çekiyor. Nitekim kitap önerisi eserde mizah yaparcasına rahat ve komik bir anlatımın hakim olduğu eserde hikâyeden hikâyeye şaşırtıcı ve derin alt okumalar arar oluyoruz.

Sonuçta usta yazarın neredeyse başına gelmiş gibi hissettiren bu kısadan hisselere çıkan gerçek yaşam öyküleri güldürürken düşündürüyor.

Sanal yaşam öyküleri ise bilim kurgu tarzında ele alınmış öyküler. Neticede gelecek öngüleri, dünya dışı yaşam, yeni teknolojiler gibi konseptler çevresinde şekillenen bu öyküler spekülatif tür sevenleri yakalayacak kadar kaliteli. Hem gerçek yaşam hem de sanal yaşam öyküleri olarak kitap önerisi eser okuyucularını bir şekilde yakalamayı başarıyor.

Kitaba ismini veren Çiçekleri Unuttular öyküsünde dünya dışı medeniyetin Dünya üzerindeki emelleri ele alınıyor. Nitekim uzaylıların Dünya yaşamını resetleme fikri şaşırtıcı derece rahatken sistem hatası bir isyancı uzaylının planları alaşağı etmesi ile hikâye de kitap da çiçekli bir kapanış yapıyor. Sonuçta eser kitap önerisi olarak okunmaya değer olduğu muhakkak.

Kaynakça

Çiçekleri Unuttular, 1999, Cahit Kayra, Boyut Kitapları, İstanbul

Kitap Önerisi : Çiçekleri Unuttular yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Yürümenin felsefesi olur mu? Yürümeyi salt yer değiştirme olarak önümüze koyduğumuzda elimizde yüzeysel bir enerji değişiminden başka bir şey kalmaz. Ama yürüdükçe ve üzerinde düşündükçe işler değişmeye başlar. Hatta kişi de değişmeye ve dönüşmeye başlar. Bundan sonrası başka ufuklar ve asıl yoldan sapan keyifli patikalara bağlanır.

Yürüme gibi bir eylemin felsefesi üzerine düşünmek, o patikaları keşfetmek için incelememize alalım sizi. Öncelikle yazarı tanıyalım. Sonrasında kitabın derinliklere doğru yolculuğumuza başlayalım.

İyi okumalar.

Yazar Hakkında

Yazar ve akademisyen olan akademisyen Frederic Gros Felsefe profesörüdür. 1965 senesinde Fransa’da doğmuştur. Siyaset felsefesi alanında uzmanlaşmıştır. Paris’te yaşayan yazar savaş, hukuk ve psikiyatri alanlarında uzmanlaşmıştır.

Ülkemizde Kolektif Kitap’tan çıkan eserin çevirisi Albina Ulutaşlı’ya aittir. Nitekim anayurdunda ilk kez 2009 senesinde baskıdan çıkan eser ülkemizdeki okuyucu ile 2017 senesinde buluşmuştur. 22. baskıya dek kendine epey okuyucu bulmuş ve felsefeye ilginin arttığı bu son dönemde adeta başucu kitabı haline gelmiştir.

Kitabın İçine Doğru

“Yürümek spor değildir,” diye başlar kitap. Bildiğimiz her şeyi unutmaya hazırlar bizi tez elden. Peki, yürümek spor değil de nedir? Yürüme müsabakaları düzenleyen, adım sayısını kaydeden ve hatta adım sayısıyla kalori hesap eden insanlara bu başlangıç ne sunar?

Dürüst olalım, ilk etapta bir sessizlik ve sonra “Peki, ne olabilir ki yürüme?” dedirten o üsten sesi duyarsınız. Belki de her gün okuduğu sayfa sayısını kenara not eden bir uygulama ve ya not defteri kullanıyor ve hedefleri konusunda katı sınırları olan birisiniz. O iç ses size yıllarca eşlik ediyor, tabii ki ilk isyan ondan gelecek. Fakat şimdi yavaşça o hedefleri bir kenara koyun ve kitabın akışına bırakın kendinizi. Lakin bu okumadan sonra hem kitabı ve sonra hayatı akışına bırakmanız gerekebilir. Hazır olun!

Bu kitabın satır aralarında gezindikçe, altını çizdiklerinizi biriktireceksiniz. Hatta geri dönüp bu satırları okuduğunuzda başladığınız yerde olmama ihtimaliniz oldukça yüksek. “Felsefe hayatta ne işe yarar?” sorusunun altını doldurmak için kaleme alınmış bir eser bu.

Yürümenin Felsefesi ile hayatınıza dokunuşlar yapabilir, kişisel gelişim niyetine kitabı okuyabilirsiniz. Çünkü son dönem felsefenin işlevine kafa yoran o belli grup okuyucu için felsefeyi pratik eden bir kitap bu.

Kitabın Hayata Dokunuş Yapmaya Hevesli Alıntıları

Yürümenin sunduğu özgürlüklerin içinde yürüme esnasında kimliksiz olma haline dokunur yazar. Daha büyük bir şeyin parçası olma şansından bahseder. Kadim yaşam dediği salt canlı olarak bakabilmektir kendine. Bu insanın üzerinde ne kadar etiket, sorumluluk ve hayat yükü varsa devirip bambaşka bir odaktan görmektir insan olmayı.

Bu satırlar da salt kitaplardan ibaret düşünme biçiminin narsistliğine vurgu yapar. Yürümenin aklı dürtmenin en iyi yolu olduğunu düşündürür bizi. Sadece okumak değil yazmak da yürümeyle ilişkilendirilebilir.

Ayakların tanıklığı, sadece okuma ve yazmadan ibaret düşünsel hayatlara başka bir açı verir. Ayaklarla öğrenmek diye bir şey varsa yürüyerek yer değiştirmektir. Nitekim yürümenin üzerine tırmanan beden sürekli baskı altında güç harcadıkça zihin irdelemeye yardımcı olmaya başlar.

Enerjiyi salt harcayarak değil harekete geçirerek ilerlemek, bedene ivme vermek ve bedenin dengesini sağlamaya çalışmak önemlidir. Neticede en önemli şey irtifa kazanmaktır. Bazı düşünceler düzlüklerin ve kederli kıyıların altı bin adım üzerinde akla gelir çünkü.

Yürümek ve Zaman

Yürümeyle ilgili başka bir konu da yürümenin zamana sıkışmayan ve ya zamanla yarışmayan bir yapısının olmasıdır. Bu kısım yürümenin zamanla ilişkisini gözler önüne serer ve adım sayan şehir insanını köşeye sıkıştırır.

Zamanla bir bütün olmak, akışın içinde var olmak gibi başka bir açıya bakmaya zorlar yürüyeni. Çünkü zamanın şakası yoktur. Hep ileriye giden yürümek eylemi bir yandan anda kalmayı düşündürür bir yandan irtifa kazanmayı ve ilerlemeyi. Çünkü geri dönmek zamanı heba eder. Çünkü nereye gidersek gidelim, hoşçakal burasıdır (sf:48).

Yürümek, Yalnızlık ve Mutlu bir Varoluş

Kitaba göre yürüyüşten keyif almak için yalnızlık şarttır. Çünkü yürümek ritim işidir (sf:53). Yürürken ritmi tutturmak doğru yapılan bir yürüyüşe işaret eder. Başkalarıyla yapılan yürüyüşte ise yalnızlığın da ekmek ve günışığı gibi paylaşılan bir şey olduğu unutulmamalıdır. Yürümenin yalnızlığına bir başka bakış da yürürken artık tek kişi değil iki kişi olmamız konusudur. Çünkü yürürken insan iki kişi olur. Bedenim ve ben: bir çift, eski bir hikaye (sf:56).

Peki tarihte yürümekle ilgili yaptığı etkinliklerde hayatlara iz bırakan insanlara bakarsak ne görürüz? Örneğin Rousseau için yürümek kimlik arayışının yansımasıdır (sf:69). Gizli tekilliği ve maskelerden arınma arayışı değil; tarihteki ilk insanı içinde bulmak için yürümelidir. Bu anlatım büyük bir insanlık tarihinin bir parçası olma konusudur. Tekil değil çoğuldur ve tarihin en eski yürüyüşünü yapar gibidir her yürüyen.

Yürümek, basit bir var olma mutluluğunun yeniden keşfedilmesini sağladığı gibi (sf:79) çocukluğumuzla bağımızı yeniden kurmamıza yardımcı olur. Çünkü eylem, iç sesimizdeki dengemizi bozan o gevezeliğe müdahale eder. Bu anlamda yükümüzü hafifletir. Bunun yanında yürümek, zamana eşlik edip bir çocukla gezer gibi zamanın temposuna ayak uydurmak demektir.

Yürümek, Dönüşüm ve Siyaset

David Henry Thoreau ise yürüme eylemine sosyolojik açıdan bakar. Hiç bir maliyeti olmayan ve ayrıca maliyet getirmeyen yürümenin ekonomide heba edilmiş kayıp zaman olduğunu söyler ( Sf:84).

Oysa yürümek gerçekliği hem de sağlamlığın gerçekliğini deneyimlemektir (Sf:88). Yürümek yeryüzünün sağlamlığını bedeninde hissetmektir. Yürüyenlerin tarihi de yoktur bu yüzden. Çünkü tarih denilen şey, dolaşırken yanında taşıyamayacağın kadar ağırdır (Sf:93).

Gandi’nin yaşam hikayesindeki yürüme eylemi oldukça politik ve nihayetinde özgürleştiricidir. Halkının kendi topraklarındaki tuzu işletme hakkı için yürüyen Gandi ülkesinin bağımsızlığını kazanmada tarihte iz bırakır, ilham verir. Böylece bir dönüştürücü yolculuk olarak yürümeyi ele almanın da vakti gelir.

Yürümenin kişideki dönüştürücü etkisine hac yolculuklarını dahil edebiliriz. Çünkü yolculuktan değişmiş olarak dönmek yürümenin ruhuna oldukça uygundur. Dönüşmek kaçınılmazdır çünkü yürümek kısıtlamalara baş kaldırmaktır (Sf:143). Nitekim keşif ve sevinçlere açık zihinle ancak tecrübe edilir. Yürümek özellikle bu şansı verir yürüyene. Yavaşlama ve dinginlik vaat eden yürümenin yavaşlığında hızın reddedilmesi vardır. Bunun yanında yürümek, anlamak ve yakın hissetmek için yürüyene doğru bir hız verir. Yürümek öfkeyi alır, insanı arındırır. Şiddeti yok saymak şiddeti mahçup eder. Nitekim fiziksel şiddetin karşısına yüce insanlığı ve yapmacıksız onuruyla çıkan birine vurmaya devam eden kişi kendi onurunu ve ve ruhunu da kaybeder (Sf:173)

Sona Doğru

Kitapta tarihe ışık ve ufuk olmuş isimlerin de yürümenin felsefesine kafa yorup pratik ettiklerini okuyacaksınız.

Demek ki yürümenin geçmişle temellendirilebilen oldukça bilimsel, sosyolojik ve siyasi bir alt yapısı var. En önemlisi kendi çağını değil tüm dünya pratiğini hedef alıyor.

Zamansız bir kitap olmaya aday bu eser yirmi beş alt başlıktan oluşuyor. Böylece 184 sayfa boyunca minik minik dilimlediği bu bölümleri ise okuyucunun tabağına özenle dizmiş oluyor.

Okuyucuya kalan ise kendini akışa bırakmak; geçmişten ders almak ve bakıp geçerek değil görerek ve farkında olarak hareket içinde kalmak oluyor. Örneğin Nietzsche ile tepeye tırmanıp Rimbaud ile kervana dahil olacak; Nerval ile şehir keşfine çıkacak, Gandi ile tuz yürüyüşü örneğinin nasıl siyasal bir hareket haline geleceğini göreceksiniz.

Bu anlamda çağını aşan, bireye de topluma da ulaşan bu eşsiz eserin salt yürümeye değil, yürümenin mekanizmasına, ruhuna, piskolojisine de yer verdiğini görürsünüz.

Konunun beşeri bilimler kavlinde açıkması çok boyutlu ve oldukça derin. Bu kitabı okuduktan sonra alıp başınızı yürüdüğünüz vakitlerde artık dünyaya bambaşka bir gözle bakmayı başarıp değişime kucak açtığınız günlerde buluşalım.

Kaynakça

Yürümenin Felsefesi, Frederic Fros, 2022, Kolektif Kitap, İstanbul. (22. baskı)

Yürümenin Felsefesi : Yürümeye Başka Bir Gözle Bakma Zamanı Geldi yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

İkinci kez bir Bollywood filmi şarkısı ile aynı anda Oscar ve Altın Küre ödüllerini kucakladı. Bunun yanında “Filler Aşkına” belgeseli de Akademi Ödülleri’nde en iyi kısa belgesel ödülüne layık görüldü.

Artık Bollywood yapımlarının daha göz önünde olacağı bir seneye girmişken, bu hareketin ivmesini arttıran ödüllerin yanında öne çıkan diğer yapımları da sizin için listeledik.

RRR (Ratham Ranam Roudhiram)

Hint sinemasının bu sene itibariyle yüzünü güldüren yapım, şarkı ve koreografisi ile adından sıkça bahsettiriyor. Yüksek tempo ve performans isteyen dansın şarkısı bu sene “En İyi Özgün Şarkı” dalında Oscar‘ı, “En İyi Şarkı” dalında ise Altın Küreyi aldı. Bunların yanında 2022 New York Film Eleştirmenleri Birliği En İyi Yönetmen, 2023 Film Eleştirmenleri En İyi Yabancı Dilde Film Ödülü ve 2023 Satellite Onur Ödülü’nün de sahibi oldu. Yani Bollywood, Slumdog Millionaire‘den beri bu kadar parlamamıştı.

Filmin başrollerinde NTR Jr.,Ram Charan, Ajay Devgn yer alıyor. Yönetmenlik koltuğunda S. S. Rajamouli var. Film müziklerini ise  M. M. Keeravani yapmış.

Filmin konusu, bağımsızlık öncesi Hindistan’da gerçekleşen gerçek bir olayı anlatıyor. İngilizlere kızgın bir Hint savaşçısı intikam almaya İngiliz yerleşkesine gelir. Fakat komutanın kızına aşık olacak, görevine sıkı sıkı bağlı Hint kökenli polisle dostluk kuracak ve amacından uzaklaşacaktır. İngilizlerin Hintlere yaptığı zorbalığı gözler önüne seren bu cesur yapımda zor şartlarda filizlenen güzel ilişkiler konu ediliyor.

Filler Aşkına

En İyi Kısa Belgesel dalında Oscar alan yapımın yönetmenliğini Kartiki Gonsalves yapmış. Konusu ise emanet edildiği hint ailesinde yavru filmin hikayesinden ibaret. Sonuçta dokunaklı ve gerçekçi bir yapım olan belgesel, dünyanın neresinde olursanız olun hayvan sevgisinin evrensel olduğunu gösteriyor.

Gangubai Kathiawadi

Alia Bhaat’ın başrolünde olduğu yapım, yetenekli oyuncunun hakkını verdiği sosyal bir dram. Filmin konusuna gelirsek, şarkıcı olmak için şehre gelen ama sevgilisi tarafından kandırılan genç kızın hikayesi anlatılıyor. Nitekim karakterimizin geneleve satılması ve sonrasında yeraltı dünyasından kurduğu bağlantılarla çevresindeki kadınların hayatına katkıda bulunuyor. Genelevlerin yasallaştırılması konusu çok önemli. Çünkü aksi takdirde oradaki kadınlar tamamen metalaştırılıp her türlü zorbalığa katlanmak zorunda kalıyor. Nitekim tarihin seyrini değiştiren Gangubai Kathiawadi’nin gerçek hikayesini Netflix’te izlemek mümkün.

Brahmastra Part One: Shiva

Hindu antik tanrılarına gönderme yapan aksiyon-fantezi-macera türü yapım dünyada çapında yaptığı reklamlarla ilgileri üzerine çekti. İlkin sadece 8 şehirde gösterime girdi. Başrollerinde Ranbir Kapoor ve Alia Bhaat olduğu için kısa sürede popüler olan yapım, aslında bir seri film. İlk kısımda Antik Hindu Tanrılarından Brahmastra’nın oğlu Shiva konu ediliyor. Bu arada yapımdaki başrollerin ve bu sefer yan rol olan Shahruh Khan’ın ödülleri topladığını da ekleyelim. Şu an ülkemizde Disney+ üzerinden erişimi bulunuyor.

Jayeshbhai Jordaar

Başrolünde Ranveer Singh’ın olduğu film sosyal bir dramı konu alıyor. Nitekim Bollywood yapımlarında ana akım temaların içinde sosyal dram konulu filmler başı çekiyor. Çünkü Hindistan bağımsızlığı öncesi de sonrası da ülke oldukça çalkantılı. Bu filmde ise erkek ve kadın eşitsizliği konu ediliyor. Erkek çocuk doğurmayan kadınlardan boşanan erkekler var bu kasabada. Ama kasaba liderinin oğlu bu döngüden çıkmak isterse ne olur? Karısıyla aşk yaşayamayan, cinsiyetine göre bebeklerini aldıran bu zihniyetin sonu gelir mi? Sonuçta film beklenen hasılatı yapamadı. Ama Ranveer Singh’ın enerjisini ve filmdeki komedi itibariyle gayet eğlenceli bir film. Filme erişim Amazon Prime Video üzerinde sağlanıyor.

Gehraiyaan

Başrollerinde Deepika Padukone, Siddhant Chaturvedi, Ananya Panday and Dhairya Karwa’nın yer aldığı film dram türünde. Amazon Prime’da yayınlanan film açılışı kötü yaptı. Ama sonrasında yükselişe geçen izlenme payıyla gönüllere su serpti. Filmde arkadaş olan iki çiftin hayatları, aradaki ihanetle nasıl karıştığını izliyoruz. Özellikle Deepika ve Siddhant’ın performanslarının eleştirmenlerden tam not aldığını söyleyelim. Film Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Shamshera 

Aksiyon ve dram türündeki filmin başrolünde gene Ranbir Kapoor yer alıyor. Yash Raj Prodüksiyondan Aditya Chopra yapımcılığında çıkan film gerçek bir hikayeyi konu alıyor. Filmde İngiliz kıyımından halkını kurtarmaya çalışan tarihi bir karakter var. Nitekim film beklenen hasılatı getirmedi ama Ranbir Kapoor elinde geleni yaptı. Sonuçta abartılı aksiyon sahneleri ve Hint vatanseverliğine odaklanan film eleştirmenlerin yüzünü güldürmedi. Filme erişim Amazon Prime Video üzerinde sağlanıyor.

Ponniyin Selvan: Part I 

Eski dünya güzeli Aiswarya Rai’den epik, macera ve tarihi bu film, iyi hasılatı ile göz doldurdu. 1955 de yazılan aynı kitaptan uyarlanan film Bollywood sinemasının tarihi anlatımlarında iyi olduğunu kanıtlar nitelikte. İki kısma ayrılan filmin birincisi Hindistan ve Tayland’ta çekildi. Nitekim film Tamil dilinde yapıldı. Sonuçta aynı senenin hemen hemen tüm Tamil kaynaklı ödüllerinin de sahibi oldu. Film ülkemizde Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Laal Singh Chaddha

Bollywood’un en üretken ve ünlü yapımcı ve oyunculardan Amir Khan’dan bir uyarlama film 2022’de gösterimdeydi. Nitekim Forrest Gump’ın Hint uyarlaması olan film ne yazık ki beklenen hasılatı yakalayamadı. 2009 yapımı 3 Idiots filminde birlikte oynadığı Kareena Kapoor ile yeniden bir araya gelen oyuncu için durumlar artık eskisi gibi değil. Filme ülkemizden erişim Netflix üzerinde sağlanıyor.

Jug Jugg Jeeyo

Hint filmlerinde başı çeken kategorilerden biri de aile konulu dizi ve filmleridir. Hemen hemen her sene Hindistan’daki aile kavramının yıllara meydan okuyan dinamiklerini gözler önüne sermekte hevesli bir yapımcı muhakkak bulunur. 2022 senesinin yıldızı da “Live a Long Life” çeviri ismiyle Jugjugg Jeeyo oldu. İyi bir hasılat yakalayan filmin başrollerinde Efsane oyuncu Anil Kapoor, Ranbir Kapoor’un annesi Netuu Kapoor,  Varun Dhawan ve Kiara Advani yer alıyor. Bu arada Netuu Kapoor’un 9 senenin ardından başrol oldığı yapım olarak da kenara yazılabilir. Sonuçta batıdakinden daha farklı bir aile bağları temsili izlemeniz için filmi öneririz. Film ülkemizde Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Darlings

Darlings, geçtiğimiz senenin en üretken isimlerinden Alia Bhaat’ın başrolünü oynadığı sosyal bir dram ve komedi filmi. Eşinden sürekli şiddet gören başrol, ondan kurtulmak için kolları sıvar. Yaşadığı dramı komediye çeviren annesiyle yürüttüğü bu kurtulma sürecidir. Sonuçta izlenen onca komediye rağmen filmin sonunda işler ciddiye biner. Hindistan’ın bitmeyen dertlerinden biri de kadına uygulanan şiddet maalesef. Bu durumda gerçekçi bir dram izlerken, bizi mizahla karşı karşıya getiren yapım senenin öne çıkanlardandı. Filme ülkemizden erişim Netflix üzerinde sağlanıyor.

Phone Bhoot

Başrollerinde Katrina Kaif, Ishaan Khattar ve Siddhant Chaturvedi yer alıyor. Siddhant Chaturvedi’nin Deepika Padukone ile Gehraiyaan filminde başrol oynadığını hatırlatalım. Nitekim Hint korku komedisi denemek isteyenler için bire bir olsa da hasılat beklenen gibi olmadı. Sonuçta yılların giderek maalesef eskittiği güzel oyuncu Katrina Kaif için film, parlama şansı vermedi. Bunun yanında akmayan oyunculuk ve diyaloglar yapımı yavaşlattı. Aslında Katrina Kaif filmde ışığını konuşturuyor ama proje sağlam olmadığı için istediği etkiyi yaratamıyor. Film ülkemizde Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Son olarak

Dünya çapındaki film endüstrisinin üçte birini elinde tutan Hint sinemasının bazı filmlerine yer verdik. Bu liste sadece yazarın izlediklerinden oluşuyor. Bu yüzden bu öznel liste, eleştirmen notlarıyla şekil almadığı için hasılatı tutturamamış ama yazara keyif veren yapımlar incelenmiştir. Kimisi tarih kimisi sosyal dram gibi çeşitli konularda olan bu filmler, Bollywood sinemasının tema çeşitliliğini ve bütçesi hakkında da izleyiciye fikir verir.

Bu arada sürekli tekrarlanan “Bollywood” ifadesini yıllarca Hint sinemasına emek veren hiç bir isim sevmemektedir. Arama kolaylığı açısından metne yedirilen bu kelimenin karşılığı başkent Bombay da çekilen filmler için üretilen Bollywood kelimesi olsa da Tamil bölgesinde üretilen filmler içinse Tollywood terimi önerilmiştir. Hint derdini çok ifade etmeyen bu kelimelere değil Hint sinemasının inceliklerinin yer aldığı şarkılarına, danslarına, kültürüne ve renklerine odaklanmanızı tavsiye ederim. Çünkü Dünyanın hiç bir yerinde olmadığı kadar renklerle barışık bu insanların hayal güçleri, inançları ve sosyal hayatları filmlerine şekil verir. Genelevden ibadethanelere de her yerde dans eden bu milletin kodlarını oluşturan ritim her filmlerinde kendini gösterir.

Hemen hemen hepsi müzikal tadında dev prodüksiyonlarla üretilen bu filmler izleyene başka bir dünyanın kapılarını açarken ilham da verir. Filmlerdeki konu-sahne-dans üçgenindeki karakterleri ve yaptıklarını sadece kalbinizle değerlendirmeyi denemelisiniz mesela. Batılı konseptte de yapımlara imza atan Hint sineması, kendi özgün işlerinde oldukça başarılıdır. İster Oscar alsın ister almasın hemen hemen her film müziği özgün ve yaratıcıdır. Batılıya hitap etmeyen bir tarafı gerçekçiliği her an terk edecek gibi duygulu insanların yaşantılarındaki abartılı aksiyon olabilir. Daha önce hiç denemeyenler ve ya izleyen ve günceli yakalamak isteyen izleyiciler için oluşturduğumuz 2022 listesi için yorumlarda buluşalım.

Bollywood Filmleri- 2022 Önerileri yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

1883 senesinde yayınlandığı dönemde eser, Fransa’daki eşitsizlikleri ölüm kavramı üzerinden açıklıyor. Can Yayınlarının kısa klasikler serisinden çıkan kitap küçük hacmine rağmen serideki diğer kitaplar gibi hayatlara derin dokunuşlar yapıyor.

Önce yazarı tanıyalım sonra kitabın içine mini bir yolculuk yapalım:

Yazar Hakkında

Kitap önerisi eserin sahibi Emile Zola 1840’da Fransa’da doğar. Babası Venedik göçmeni, annesi ise Fransız olan yazar yoksulluk içinde büyür. Babasını erken yaşta kaybeden Emile Zola’nın okul çağlarından beri edebiyata ilgisi vardır.

Drama, şiir ve tiyatro ile başlayan sanat hayatında sıkı bir okur olarak bol bol kitap okuması ile bilinir. Sonrasında romancı, oyun yazarı ve gazetecilik gibi meslekleri yapar. Yeterliliğini veremediği için öğrenimi yarıda kalan Emile Zola, sonrasında memuriyete girer. Bir yandan masa başı işte çalışır, bir yandan da gazetelere sanat ve edebiyat eleştirileri yazar. (Tıpkı benim yaptığım gibi. Emile Zola’nın izinden gidiyorum.)

Natüralizm akımında eserler verir. Doğayı detayları ile yansıtmayı amaçlayan bu akımda doğal dünya temele alınır. Onu üne kavuşturan eserleri: Nana, Germinal ve Meyhane romanları olur.

Kitap Hakkında

1883 senesinde basılan kitap önerisi kısa kısa beş adet öyküden oluşuyor. Bu öykülerin sonu ölümle bitse de okuyucuya kalan bambaşka ölüm sonrası tasvirler oluyor. Bu tasvirler toplumdaki tabakalaşmanın üzerinden çiziliyor.

Her tabakanın deneyimlediği ölümün farklı yansımaları zihinlerde dev soru işaretleri bırakıyor. Bu toplumsal tabakalar şu şekilde sıralanıyor: Aristokrat, burjuva, esnaf, köylü ve işçi. Kitabı okuyunca bu sınıfların ölümün değerini ve tanımını değiştirmelerine tanık oluyoruz.

Örneğin kitap önerisi içindeki birinci hikayede bir kontun ölümünün iki yüzlü evliliğine yansımasını okuyoruz. Ölümün memnun ettiği bu hikayede para ile değişen ahlakı ve değerleri önümüze alıyoruz. Böylece aristokratların ölümün karşılama şekline dahil oluyoruz.

İkinci hikayede ise ölecek olan annelerinin bırakacağı parayı bekleyen oğullarının ölümü karşılamasına tanık oluyoruz. Burjuvazinin gene para temelli bir ölümü karşılama hadisesine dokunuyoruz. Annelerinin ölümün refahlık getireceğini düşünen evlatların para hırsı gerçekten okunmaya değer.

Üçüncü hikayede esnaf çiftin ölümü karşılamadaki çaresizliğini okuyoruz. Daha samimi bir çift ilişkisi var bu hikayede. Fakat temel konu gene ekonomik. Ölen karısının yanında olmakla ciro kaybetmek arasında kalan esnafın gelgitleri konu ediliyor.

Dördüncü hikayede ise işçi ailenin çocuklarını kaybetmesi konusu işleniyor. Ne acıdır ki çocuğun ölümü evden bir boğaz daha eksiltecek ve anne baba buna neredeyse memnun kalacaktır. Ölümün yıkıcı etkisi bu sefer yapıcı ekonomi olarak eve dönecektir.

Son hikayede ise çiftçi bir ailenin ölümü karşılama pratiğine bakılıyor. Evde ölmekte olan aile bireyine karşın tarladaki hasadı bitirmek gerekir. Çünkü ürünlerin akıbeti ailenin ekonomisini etkileyecektir.

Son Olarak

Toplumdaki her kesimden insanı etkileyen ölüm kavramını ekonomik sınıflandırma bazında inceleyen yazarın sade dili kitabı okumayı kolaylaştırıyor. Can kısa klasikler serisinin hızlı tüketime uygun ama derin konuları kapsayan bu kitabını sosyolojik ve psikolojik okuma yapmak isteyen herkese tavsiye ederiz.

Kitap Önerisi : Nasıl Ölünür? yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.