Bazen insan ne izleyeceği konusunda karasız kalabiliyor. Hazır havalar da evde vakit geçirmenin dışarda vakit geçirmekten daha cazip hale geldiği kıvama gelmişken, seni “ne izlesem” derdinden kurtarmak için bir liste hazırladık. İster hafta sonu ister iş çıkışı akşam izleyebileceğiniz listemizle film keyfinin tadını çıkarabilirsin.

Bu listede yer verdiğimiz filmler, farklı temaları, karakter derinlikleri ve güçlü olay örgüleriyle seni ekrana kilitleyecek.

Here (2024)

Mutlaka günün birinde şu soru kafandan geçmiştir:

Yaşadığım evde daha öncesinde nasıl insanlar yaşıyordu?

Sıfır bir binada yaşıyorsan da “daha önce burası neydi?” sorusu kafandan geçmiş olabilir.

İşte, Zemeckis’in yönetmenliğini üstlendiği Here tam da bu sorular üzerinden yola çıkarak, izleyenlerin olay-zaman ilişkisini sorgulayan bir drama olarak karşımıza çıkıyor.

Yapım, kısa hikâyeleri farklı zaman dilimlerinde ele alarak işleyen bir kurguya sahip. Bu kısa hikâyeler, farklı döneme ait zaman dilimi geçişleriyle birbirine bağlanıyor.

Bu geçişin izleyiciye aktarılması ise bir ev üzerinden oluyor. Aynı evde ve evin bulunduğu yerde İlk Çağ’dan bu yana bir şeyler olup bitiyor. Doğumlar-ölümler, hüzünler-sevinçler…

Bu geçişler, filmin merkezinde konumlandırabileceğimiz Tom Hanks’in canlandırdığı karakter ve ona eşi olarak eşlik eden Robin Wright’ın karakteri üzerinden şekilleniyor.

Karakterler üzerinden duygusal bağları, insan ilişkilerini, yaşamda kaybedilenleri-kazanılanları sorguluyor film.

The Greatest Hits (2024)

Film önerileri listemizde bu kez zamanda yolculuk yapmaya hazır olun!

Brett Haley’nin son filmi The Greatest Hits, zamanda yolculuk yapma yeteneğine sahip Lucy isimli kadının hikâyesini konu alıyor.

Sevgilisi David’i bir araba kazasında kaybeden Lucy, üstün yeteneği ile müzik aracılığıyla geçmişe yolculuk yapabildiğini fark eder. Fakat bir süre sonra bunu durumun ona iyi gelmediğini fark eder. Çünkü zamanda yaptığı yolculuk nedeniyle Lucy gerçek yaşamdan koptuğunu fark eder.

Sonunda zorlu bir tercihin içinde kendini bulur. Ya gerçeklere dönecek ya da anılar arasında kaybolacaktır.

The Greatest Hits, fantastik dokunuşları sevenler için ideal bir tercih!

Love (2015)

Gaspar Noé’nin tartışmalı eseri Love, ilişkilerin karmaşıklığını derinlemesine ele alıyor.

Film, Karl Glusman ve Aomi Muyock’un canlandırdığı genç bir çiftin tutkulu ve kaotik ilişkisini merkezinde şekilleniyor.

Bunu yaparken de cinsellik ve aşk arasındaki sınırları zorlayan görsel bir deneyim sunuyor. Bu deneyim eleştirmenler tarafından farklı şekillerde yorumlandı süreç içinde.

Özellikle pandemi sürecinde filmi izleyenler ise film sonrası deneyimleriyle yapımın popülaritesine katkı sağladı.

Noé’nin karakterleri, duygusal bağlarını hem fiziksel hem psikolojik olarak test ederken izleyiciye yoğun bir deneyim yaşatıyor.

Little Fish (2020)

Herkesin alzheimera yakalandığı bir dünya düşünün!

Olivia Cooke (Emma) ve Jack O’Connell’ın (Jude) başrollerni paylaştığı film, yakın gelecekte geçiyor.

Bu zamanda dünya NIA adı verilen bir salgın ile karşı karşıya. Bu salgın ile insanlar hafızlarını kaybediyor. Bu süreç alzheimera kıyasla çok hızlı gelişiyor

Çiftimiz, bu hastalıktan kaçınabilmek için oldukça duygusal mücadeleler veriyor. Hatıralarını ve birbirilerine olan sevgiyi unutmamak için birçok yol deniyorlar.

Fakat bir süre sonra Jude hastalığa yakalanıyor. Yavaş yavaş hafızasını kaybetmeye başlayınca Emma durumu kurtarmak için elinden geleni yapıyor. Fakat hastalık hızla ilerlediği için, bir süre sonra çok da güvenilir olmayan bir tedavi yöntemine başvuruyor çiftimiz.

İzleyenleri film boyunca geçmiş ve şimdi arasında kaybolduğu sahneler bekliyor. Bu geçişler arasında içinizi ısıtan anıların yanı sıra, boşluklarla da sizi sarsacak türden.

Sidewalls (2011)

Yüksek ve çarpık binalar, kaotik trafik, dijitalleşen dünya ile daha az iletişim, daha çok yalnızlık…

Film önerileri listemizde yer verdiğimiz Sidewalls, bunların hepsinin toplamı!

Hikâye aynı apartmanda yaşayan fakat bundan haberdar olmayan Martin ve Mariana etrafında şekilleniyor.

Agorafobik karakterimiz Martin bir web tasarımcısı ve günlerini sıklıkla evde geçiriyor. Normalde mimar olan fakat başka bir meslek yapmak durumunda kalan Mariana da yalnızlıkla baş etmeye çalışan karakterimiz.

İkili aynı civarda sık sık karşılaşsalar da birbirlerine hiç dikkat etmez. Modern şehirde yalnızlık temasını farklı bir bakış açısıyla işleyen Sidewalls izlenmeye değer filmlerden.

His Three Daughters (2023)

His Three Daughters, yakında ölmek üzere olan babaları için yıllar sonra bir araya gelen 3 kız kardeşin dokunaklı hikâyesi.

Birbirinden oldukça farklı karakterlere sahip 3 kız kardeşi tanıyalım önce. 

Rachel (Natasha Lyonne) iki kız kardeşin en küçükleri. Babasıyla yaşayan Rachel aykırı bir karaktere sahip. Sorumlulukları ve eğlenceye düşkünlüğü arasında mekik dokuyor.

Christina (Elizabeth Olsen) ise herkeste uzakta olan, ortanca kız kardeş. Evli ve huzurlu gibi görünse de filmin ilerleyen seyrinde göreceğimiz üzere duygularını içinde yaşayan bir karakter.

Katie (Carrie Coon) ise kız kardeşin en büyüğü. Kardeşlerine kıyasla despot olarak yorumlayabileceğimiz bir karakter ile karşımıza çıkıyor.

Babalarının sağlık durumu nedeniyle bir araya gelen kardeşlerin aralarındaki hesaplaşmaları izliyoruz film boyunca. 1 haftaya yakın kaldıkları evde zaman zaman gerilimlere, zaman zaman ise mutluluk kesitlerine tanık oluyoruz.

Çok içimizden olan bu sahneler, izleyicilerin karakterle bağ kurması ve olayları içselleştirmesi bakımından oldukça etkileyici.

Aile dinamiklerine dair derinlemesine bir bakış sunan His Three Daughters izlemeye değer filmlerden.

Vicky Cristina Barcelona (2008)

Film önerileri listemizde bu kez Barcelona ayağınıza geliyor!

Woody Allen’ın izleyenleri adeta renkli aşk üçgeni içerisine çektiği filmde görsel bir doyuma ulaşıyoruz öncelikle.

Gelelim filmin konusuna: Vicky ve Cristina isimli Amerikalı kadınlar, birlikte Barcelona’ya gitmeye karar verirler. Vicky’nin tertipli ve kuralcı yapısına karşın, Cristina daha “özgür” olarak tanımlayabileceğim bir ruha sahip.

İki kadın, geçirdikleri yaz boyunca hayatlarını değiştirecek bir sanatçıyla tanışırlar. Bu karakter Javier Bardem’in canlandırdığı Juan Antonio.

Juan gerek dış görünümündeki cazibe gerekse de sanatçı ruhunun beraberinde getirdiği merak uyandırıcı karakteriyle kadınların dikkatini çeker.

Daha ilk karşılaştıkları kadınlara cesur bir teklifte bulunur Antonio. Ret yemesinin ardından tekrar bir tesadüfle kadınların hayatına bir şekilde girmeyi başarır.

Juan’ın hayatlarına girmesi iki kadın için farklı sonuçlar doğurmanın yanı sıra, kadınların kendileriyle ilgili farkındalıklara yol açar.

Özetle; aşk, tutku, benliği keşif gibi temalar üzerinden ilerleyen film hem görsel açıdan hem de olay örgüsü bakımından izleyeni düşündürecek türden.

Film Önerileri – 2025 yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Kazan Kültür’de 2 sene önce başlattığımız Proust Anketi serisi için ulaşmaya çalıştığımız isimlerden biriydi. Geçtiğimiz aylarda “Tarihin Derinliklerinden” konulu bir mail aldım. Böylelikle tekrar hortlamış oldu Proust Anketi. 🙂 Maili alır almaz yüzümde beliren tebessüm için bir kez daha buradan teşekkür ediyorum Kıvılcım Hanım’a. Her zaman ki gibi içten ve samimi…

Kazan Kültür ınstagram hesabımızda bu anketin kısa versiyonunu paylaşırken, web sitemizde ise uzun versiyonuna yer veriyoruz. Ankete geçmeden Kıvılcım Kıran kimdir? diye soranlar için, kısa bir anekdot düşmek isterim:

Kimdir Kıvılcım Kıran?

2015 yılından beri mindfulness ve şefkat alanlarında derinleşen Kıvılcım Kıran, 2016’dan bu yana akredite mindfulness ve şefkat eğitmeni olarak çalışmalarını sürdürüyor. Toksik stres, tükenmişlik, kaygı, anlam arayışı, kompleks travma ve travma sonrası gelişim gibi konular, onun üzerine düşünüp paylaşmaktan en çok keyif aldığı alanlar arasında yer alıyor.

Kurumsal hayatın getirdiği zorluklar ve stresi yönetme ihtiyacıyla başladığı bu yolculuk, ona hem kişisel hem de mesleki olarak ilham verdi. Psikoloji, travma, mindfulness ve şefkat temelli yaklaşımlar üzerine dünyanın önde gelen üniversitelerinde eğitim aldı.

Bugün, uluslararası standartlarda bilimsel ve kanıta dayalı 8 haftalık mindfulness, şefkat ve psikolojik dayanıklılık programları sunuyor. Bunun yanı sıra, ihtiyaca özel atölye çalışmaları ve seminerlerle bireylerin hayatlarında anlamlı değişimler yaratmayı hedefliyor.

“Hayata merak ve şefkatle yaklaşmaya, sürekli öğrenmeye çalışıyorum.” diyen Kıvılcım Kıran, danışanlarına bu perspektifi aktarıyor ve zorluklarla başa çıkma yolunda onlara rehberlik ediyor.

Kıvılcım Kıran ile Proust Anketi İlk 10

Şu anki ruh haliniz nedir?

Dedemin odasında bir barometre vardı.  Mutedil dalgalı yazardı. Mutedil ne derdim, ne az ne çok orta derdi, ben de mutedil dagalıyım hep. Şu anda da öyleyim.

Hangi yeteneğe sahip olmak isterdiniz?

Eğer bir süper güç seçmem gerekirse, her şeyi anında öğrenebilmek, inanılmaz bir hızla kavramak ya da ışınlanabilmek zaman kazanma açısından harika olurdu.  Ne kadar çok zaman o kadar çok yaşam!  Gerçek bir yetenek olarak ise, çok iyi şarkı söylemek ya da dans edebilmek çok isterdim…

Kendinizle ilgili bir şeyi değiştirebilseydiniz, bu ne olurdu?

Bu biraz iddialı gelebilir ama değiştirmek istediğim bir şey yok. Bunun nedeni kendimi kusursuz görmem değil; aksine, pek çok yetersizliğim ve geliştirebileceğim alanların farkındayım. Ancak yıllar içinde, bu kusurların bir araya getirip şekillendirdiği beni kabul ettim ve bu halimle barış içinde olduğumu söyleyebilirim. Tabi, ayak bileklerim ve alt bacaklarım biraz daha ince olsaydı çizme bulmak daha kolay olabilirdi ama 🙂

En büyük korkunuz nedir?

Zor soru. Düşündüm, pek çok korkum var. En fenası çaresiz kalmak olabilir.

Hangi kelimeleri veya cümleyi aşırı kullanıyorsunuz?

“yapacak çok işim var”  … kendi kendime

“şöyle dediğinizi duyuyorum…” … danışanlara

“hadi…” evde diyormuşum bunu maalesef eşim ve oğlum söyledi 😀

Hayattaki sloganınız nedir?

William Ernest Henley’in Invictus – Yenilmez şiirinden bir dize hemen aklıma geliverdi:
Kaderimin efendisi benim
Ruhumun kaptanı benim

I am the master of my fate:
I am the captain of my soul.

Zor zamanlarda kendime fısıldarım…

En sevdiğiniz erkek karakter/kadın karakter kimdir?

Off. Çok var. Friends Chandler Bing, Çalıkuşu Feride (roman ama nolur diziyle bozulmuş hali gelmesin akıllara), Gurur ve Önyargı’dan Elizabeth Bennett ve Mr. Darcy, Masumiyet Müzesinden Kemal Basmacı, Pamuk Prenses’in Üvey Annesi Kötü Kraliçe (bir dram var orda :))

Kendinizde gördüğünüz en temel eksilik nedir?

Daha sakin, daha az dürtüsel olmak belki bazen hayatı daha kolaylaştırabilirdi ama belli de olmaz, daha sakin olsam da daha coşkulu olmak isteyebilirdim.

En belirgin özelliğiniz nedir?

Coşkulu ve meraklı olmam, hatta teatral, dramatiğim bazen.

Mükemmel mutluluk fikriniz nedir?

Oğlum küçüktü, henüz 2-3 yaşlarındaydı. “Cep” diye bir şeyin varlığını keşfetmiş ve pantolonunda bir cebin olduğunu fark etmişti. Öyle heyecanlanmıştı ki! Sevdiği minicik bir dinozoru vardı ve onu cebinde taşıyabileceğini öğrenmişti. Düşünsenize cep diye nefis bir şey var ve sevdiğin şeyleri yanında taşıyabiliyorsun, harika bir buluş!

O minik yüzünde beliren heyecan, neşe ve coşku, o an, benim için kusursuz bir mutluluk tanımıydı.
Yani mutluluk minik bir dinozorun bir cepte taşınabilmesi kadar sade ve ulaşılabilir. Mutluluğun bu kadar saf, bu kadar dolaysız bir şekilde de yaşanabildiğini görmek insanı büyülüyor.

Şimdi yazarken fark ettim, keşif benim için en mükemmel mutluluk. Oğlumun cebi keşfetmesi, benim harika bir kitap okurken nefis bir öyküde aldığım hazları keşfetmem, bir danışanın terapi odasında kendine dair yeni bir olasılık keşfetmesi, nefis kahve yapan bir kafe keşfetmek… Ne çok keşif alanı ve yeni hisler var..

Kıvılcım Kıran ile Proust Anketi +10

Bir insanda en beğendiğiniz özellik (ler) ?

Zeka, sinema, edebiyat, bilim gibi konularda bilgili olması, espri yeteneği, özellikle kendi ile dalga geçebilme, başkalarına karşı nezaket ve özen.

Yaşayabileceğiniz en mutlu an?

Kuzey Işıklarını görmeyi çok istiyorum. Kuzey Işıklarının altında yattığım, kendimden memnun olduğum, olduğum halimle iyiyim, yeterliyim, bu evrenin kusursuz bir parçasıyım diye kendi kendimle konuştuğum bir an çok doyurucu olurdu herhalde.

En büyük başarınızın ne olduğunu düşünüyorsunuz?

Kendi eksikliklerimi kabul ederek onlarla barış içinde yaşamayı öğrenmek, onları sevmesem de, tabi ki hala sevmediğim bir sürü özelliğim var, onları kabul etmek, oradaki çektiğim acıyı giderebilmeyi öğrenmek…

En değerli varlığınız nedir?

Bu soruya ruhum, yaşam enerjimden başka bir cevap düşünemem.

En sevdiğiniz yazar/psikolog)filozof/şair?

Jules Vernes, Freud, Desmond Morris, Jane Austen, Orhan Pamuk, Paulo Coelho, Carl Sagan.

En sevmediğiniz şey (ler) nedir?

En sevmediğim şeyler kabalık, kibir ve zorbalık var. En sevdiğim laflardan biri şudur: En iyi efelik efendiliktir. İnsanların birbirine saygı göstermediği, kendini üstün görerek başkalarını küçümsediği tavırlar beni rahatsız eder. Güç gösterisi ve empatiden uzak davranışlar beni hemen uzaklaştırır.

Sizce en fazla abartılan erdem nedir?

Hazları, istekleri, arzuları dizginlemek. Halbuki hayat, hazla güzel, yaşadığımızı bunla anlarız. Libido cinsel enerji ile eş anlamlı kullanılır halbuki yaşam enerjisidir, ve bu enerjiyi kutlamak canlı olmanın en doğal hali. Başkasına zarar vermediği sürece hazlar yaşanmak içindir.

Kendinizi özdeşleştirdiğiniz bir tarihi figür var mı, varsa kimdir?

Özdeşleşmek büyük bir kelime ama hayran olduğum tarihi kişilik İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth. Zamanının ötesinde bir kadın, zamansız bir stratejik deha, idealist ve gerçekçi bir romantik.

Sizce “hayat eşittir …”?

Bence hayat anlamlı gelen şeyler yaparak yaşamaktır. Belki herkesin hafızasında yer etmeyecek, tarihe geçmeyeceğim, ama birilerinin hayatına dokunmuş olacağım bir yolculuk hayattır. Geride büyük izler bırakmasam da, küçük bir fark yaratmak bile benim için hayatı dolu dolu yaşamaktır.

Nerede yaşamak isterdiniz?

İstanbul’da yaşıyorum İstanbul’dan başka bir yerde nasıl yaşarım bilmiyorum, pek olasılıklı gelmiyor, ama İstanbul dışında Lizbon’u sevmiştim,” ben burada yaşarım yaa” diye içimden geçmişti.

Teşekkürler Kıvılcım Kıran…

Kıvılcım Kıran ile Proust Anketi yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Mükemmel işleriyle hafızalarımıza kazınan bazı ünlüler var ki, henüz daha küçük yaşlarda imza attıkları işlerle bugünün iz bırakan isimleri olacaklarının sinyalini vermişlerdi. Hani bir söz vardır, “mayasında var onun” derler. Bu mayasında olma durumu felsefe tarihinin ünlü isimlerinden Platon ve öğrencisi Aristoteles’e kadar götürülebilmekte. Onlara göre, bir insanın gelecekte yapacağı iş aslında tam olarak da mayasında gizlidir. Hepimiz belli bir tohum ile geliriz bu dünyaya. Bu tohum, filizlenmeyi bekler içimizde. Ve doğru yönetildiğinde mayasında olan ne ise açığa çıkıverir.

İşte, çocuk yaşta oyuncu olan ünlüler konulu yazımızda da bunun bir örneğini görüyoruz dersek yalan söylemiş olmayız. Şimdi çocuk yaşta oyuncu olan ünlüler ve filmlerine göz atma zamanı!

Jack Gyllenhaal

1980 doğumlu olan Gyllenhaal, çocukluk döneminden itibaren sinema dünyasında yer aldı. Kendisini October Sky ve Donnie Darko ile hatırlıyor olabiliriz. Fakat henüz daha 10 yaşındayken 91 yapımı City Slickers filminde küçük bir çocuğu canlandırmıştı. Böylelikle kendisi çocuk yaşta ünlü olan ünlülerden biriydi.

Son yıllarda “Nightcrawler“, “Prisoners” ve “Southpaw” gibi filmleri ile adından sıkça söz ettiren Gyllenhaal, çok yönlü oyunculuğuyla ve yetenekleriyle pek çok kişinin hayran olduğu bir yıldız. Bizleri mükemmel performanslarıyla büyülemeye devam ediyor.

Felicity Jones

Listemizin ikinci sırasında Felicity Jones yer alıyor. 12 yaşındayken 96 yapımı The Treasure Seekers filminde karşımıza çıktı. Bu filmde küçük bir kız çocuğu olan Alice karakterine hayat verdi. Like Crazy adlı bağımsız filmdeki performansıyla ile büyük bir çıkış yakaladı. Sonrasında ise “The Theory of Everything” filmindeki rolüyle büyük beğeni topladı. Bu performansıyla En İyi Kadın Oyuncu dalında Oscar kazandı.

Joaquin Phoenix

Son yıllarda Joker ile adından sıkça söz ettiren Phoenix de çocuk yaşta ünlü olan isimler arasında. Oynadığı her role kendini adayan bu adamın ilk rolü ise SpaceCamp filmiydi. 2000 yılında Russell Crowe’un başrolde olduğu Gladiator filminde performansıyla dikkat çekti. Sonra Walk The Line, Johnny Cash karakteri ile En İyi Erkek Oyuncu Oscar’ına aday gösterilmişti. Benzersiz metot oyunculuğu ve etkileyici performanslarıyla tanınan Phoenix En İyi Erkek Oyuncu Oscarını ise Joker filmi ile kazandı. Oyuncu yer aldığı filmlerle günümüzde de adını söz ettirmeye devam ediyor.

Neil Patrick Harris

Barney karakteri ile HIMYM’da pek çok kişinin gönlünde taht kuran 1973 doğumlu olan Harris, ilk olarak televizyon dizisi “Doogie Howser, M.D.” ile tanındı. Bu dizi 1989 ve 1993 yılları arasında sürdü. Üstelik bu dizide gösterdiği performansla Altın Küre’ye de aday gösterildi. Harris, Barney Stinson karakterini canlandırarak geniş bir hayran kitlesine sahip oldu. Ayrıca televizyon programları, tiyatro oyunları ve Broadway müzikallerinde de başarılı performanslara imza attı.

Natalie Portman

Küçük yaşlarda Broadway’de sahne alan 1981 doğumlu olan Portman, 1994 yılında “Leon” adlı filmdeki performansıyla ilk kez sinema perdesi ile tanıştı. Bu filmdeki etkileyici rolü sayesinde genç yaşta büyük bir çıkış yaparak sinema dünyasında tanınmaya başladı. Daha sonra “Star Wars” serisinde Padmé Amidala karakterini canlandırarak geniş bir hayran kitlesi elde etti. Portman, “Black Swan” filmiyle En İyi Kadın Oyuncu dalında Oscar kazandı. Bu performansıyla büyük övgü topladı. Ayrıca “V for Vendetta“, “Jackie” ve “Annihilation” gibi filmlerde de başarılı performanslar sergiledi.

Ryan Gosling

Goosebumps ve Are You Afraid of the Dark dizilerindeki küçük rollerle ilk kez kamera ile tanıştı. Fakat asıl oyunculuk deneyimini The Mickey Mouse Club gerçekleştirdi. İlk büyük çıkışını ise “The Notebook” adlı romantik drama filmiyle elde etti. Bu filmdeki performansıyla geniş kitleler tarafından tanınmaya başladı. Böylelikle büyük bir hayran kitlesi kazandı.

Çocuk Yaşta Oyuncu Olan Ünlüler ve Filmleri yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Bu kavramların tanımlarını bilmeyenler, “biz bu filmlerde ne arayacağız şimdi” diye düşünenler için kısaca özetleyelim. Psikoseksüel gelişim aslında ünlü isim Freud’un öncülük ettiği bir kişilik kuramı. Freud’un teorisine göre insanın cinsel kimliği ve davranışları doğumdan ölüme kadar süren bir süreç içinde gelişir.

Freud, psikoseksüel gelişim teorisinde, çocukluk deneyimlerinin insan davranışları üzerinde kalıcı etkileri olduğunu savunur. Bu deneyimler, insanların yaşamları boyunca devam eden psikolojik sorunlarının kaynağı olabileceğine dikkat çeker.

Nihilizm ise varoluşun anlamının veya değerinin olmadığını savunan felsefi bir görüş olarak özetlenebilir. Nihilistliği savunanlar insan hayatının veya dünya üzerindeki herhangi bir şeyin anlamsız ve değersiz olduğuna inanırlar. Nihilizm, ayrıca ahlaki değerlerin, toplumsal kurumların veya politik ideolojilerin hiçbir gerçekliğe sahip olmadığını da savunur.

Anlayacağınız üzere bu filmlerde daha çok karakterlere odaklanılır. İnsanın iç çatışmalarına, kaygılarına ve çocukluğunda yaşadıkları travmaların büyüdüğündeki etkileri işlenir. Karakterler daha çok davranışları ve duygusal tepkileri ile ön plana çıkıyor bu filmlerde. Bir de nihilizme bağlı olarak genellikle insan hayatının önemi ve değeri sorgulandığı derin bir kaygıyla dolular. Daha çok gerilim ve karakter dramaları bu konuyu işler.

Tabii ki bu listemizdeki filmlerin bazıları daha çok nihilizme yakınken bazısı daha çok Psikoseksüel gelişim odaklı diyebilirim. Daha fazla uzatmadan, gelin filmlere bir göz atalım. Filmleri yıllarına göre sıralamaya çalıştım.

Vertigo – 1958

Film önerileri listemizin birinci sırasında bir efsane var. Alfred Hitchcock’un sinema tarihindeki en önemli filmlerinden biri olarak kabul gören Vertigo içerisinde bek çok temayı barındırır. Özellikle görselliğin o yıllara göre kullanımı, yarattığı atmosfer ve pskolojik derinlik oldukça yüksektir.

Aşk, takıntılar ve gerçeklik üçgeninin içinde gidip gelir film. Psikoseksüel gelişim okumalarını da buralarda taşır.

Emekli bir dedektif, eski arkadaşının tuhaf aktivitelerini araştırmaya başlar. Karakterler kendi iç çatışmalarında yolculuk ederken, özellikle bu emekli dedektifin kadına karşı nasıl takıntılı olduğu anlara sıklıkla tanıklık ediyoruz.

Salò – 1975

Pier Paolo Pasolini ismini çok sıkı bir sinema sever değilseniz, duymamış olabilirsiniz. Fakat kendisi inanılmaz filmlere imza atan biri olarak kabul görüyor. Salò da onlardan biri.

İkinci Dünya Savaşı zamanı İtalya’da Mussolini rejiminin sonlarına doğru geçiyor. Bir grup kişinin genç erkekler ve kadınlar üzerindeki istismarlarını konu alıyor. Bu film oldukça karanlık ve iç çürüten türden bir film olduğunu dile getireyim. Bu iktidar sahibi olan kişiler gençleri malikanede alıkoyup ahlaki değerlere ters, şiddet dolu ritüellere maruz tutarlar.

Bu film insanlık tarihinin en karanlık dönemlerindeki vahşete ışık tutarken, ekranlara şok eden betimlemeler sunar. Ayrıca dönemin faşist rejimine karşı bir eleştiri niteliği taşır. Aslında tüm bu özellikleriyle psikoseksüel gelişim ve nihilizim temaları filmin her anında okunur.

American Psycho – 2000

Gelelim, 2000 yılında Mary Harron’ın imzasını taşıyan, Christian Bale’in akıl alınmaz gerçeklikteki performansını yansıtan American Psycho filmine. Bu filmi, instagram veya tiktok gibi sosyal medya mecralarında arakasında anlamsız müziklerle “sigma” kavramının erkeğe yansıtıldığı kesitlerden hatırlayabilirsiniz. Aslında göründüğünden çok daha derin anlamlara sahip film.

Bu film, 1980’lerde Wall Street’teki yatırımcı olan Patrick Bateman’ın hikâyesini anlatır. Bateman, sosyal statüsünü korumak için sistemin kurduğu katı kurallara uymak zorunda olduğu bir dünya içinde yaşar. Fakat, Bateman’ın gerçek kişiliği, iç dünyasında yatan bir psikopatlık ve sapkınlıkla doludur. Ana tema olarak Bateman’ın beyaz yakalı iş hayatındaki yozlaşmış bir düzeni yaşamasını ve getirdiği zihinsel problemlerin üzerindeki bıraktığı etkilere yoğunlaşır. Film, hem toplumun yozlaşmasını hem de bireylerin iç dünyalarının karmaşıklığını ele alır.

Bateman’ın cinsel sapkınlıkları arkasındaki psikolojik faktörleri keşfetme çabası psikoseksüel gelişimle alakalıdır. Çocukluk dönemindeki yaşadıkları, aile hayatı, kişiliği ve cinsel kimliği üzerinde büyük bir etkisi olduğu pek çok yerde ima ediliyor.

Nihilizm teması ise, Bateman’ın kendisini çevreleyen dünyaya karşı gösterdiği tavırlarda ortaya çıkar. Hayatın anlamsızlığına, yozlaşmışlık ve ölümcül tüketim kültürüne dair hislerini pek çok diyalogda gözlemleyebiliriz. Anlayacağınız psikoseksüel gelişim ve nihilizm temalarının kesiştiği çok iyi bir film kendisi.

Dogville – 2003

Film Önerileri listemizin bir diğer filmi Dogville... Lars von Trier’in “Dogville” filmi sıradan toplumların içindeki olağan insanların acımasızlığını ve merhametsizliklerini vurgulayan güçlü sosyal eleştiridir.

Yaşadığı zorluklarla bir kasabaya yeleşen Grace adında bir kadının yaşadıklarına odaklanır. Grace başlarda kasabadakilerin beğenisini kazanmak için çok fazla çalışmaya başlar. Fakat daha sonra halk tarafından köle gibi kullanılır. Kasabalıların her isteğini yerine getirmek zorunda kalır. Zamanla giderek daha fazla sömürülür. Kasabada yaşayanlar Grace’in zayıf ve korunmasız olduğunu fark ettikren sonra istismar etmekten çekinmezler.

Psikoseksüel gelişim Grace’in çocukluğundaki travmalarından dolayı karanlık ve zorlu bir süreç içerisinde okunabilir. Nihilizm ise daha nettir. İnsanların yozlaşmışlığı, güç arzusu ve başkalarının acısını önemsememe tutumu filmin her anında hissedilir.

There Will Be Blood – 2007

Paul Thomas Anderson’ın bu filmi 20. yüzyılın başında Teksas’ta geçen bir hikâyeyi anlatır. Petrol sahasında çalışan Daniel Plainview’in hayatına odaklanır. Plainview, petrol yatağı bulmak için çok fazla mücadele verir ve sonunda başarılı olur. Ancak, zenginlik ve güç hırsına köle olan Plainview’in insan ilişkilerinde sorunlar başlar.

Bu film daha çok kapitalizm ve insanın güç hırsını konu alır. Fakat bireysel ve toplumsal değerlerin çöküşü, zenginlik, güç için verilen bu yoğun mücadele takıntıları psikoseksüel gelişime işaret eder. Aynı şekilde yozlaşma, güç arzusu ve başkalarının acısına değer vermeme, empati yoksunluğu filmde nihilizimin en net örnekleridir.

Black Swan – 2010

Darren Aronofsky yönetmen koltuğunda oturduğu Black Swan, ünlü bir bale topluluğunda yer alan Nina Sayers’ın hikâyesini anlatır. Nina, çok önemli bir rol için seçildikten sonra kariyerindeki merdivenlerin adımlarını teker teker çıkmaya başlar. Ancak bu yolda zorlu engellerle karşılaşır. Film Nina’nın kişisel yaşamındaki zorlukları ve kendi kişiliğiyle mücadelesini ele alır. Kendine olan güvensizliği, bağımlılığı ve sınırlarını aşmak için sürekli çabalaması, onu gitgide çılgınlaştırır.

Psikoseksüel gelişim teması filmin içinde sıklıkla işler. Nina’nın karakterindeki tüm çatışmalar, psikolojik olarak nasıl bir gelişim aşamasında olduğunu rahatlıkla gözlemleyebiliriz. Özellikle de cinsel kimliği ve cinsel dürtülerle olan ilişkisini bu psikolojik durumlar etkiler. Nina’nın annesi ile olan ilişkisi, Nina’nın ergenlik dönemindeki cinsel keşiflerine olan engelleyici tutumu, bu tema üzerinde odaklanır.

Womb – 2010

Benedek Fliegauf’in Womb filmi sizleri ilginç bir yolculuğa çıkarmaya hazır. Bilim kurgu ve drama ikilisini bir araya getirip izleyicilere farklı bir bakış açısı sunmaya başarmış Fliegauf. Aşkın ve ölümün insanları nasıl etkilediği konusunda uzun uzun düşüneceğinize eminim.

Film kısaca erken yaşta kaybettiği eşinin DNA’sını kullanarak ondan bir çocuğa sahip olmasına odaklanır. Kadının bu kararının toplumda nasıl karşılandığını sürekli görürüz. Ayrıca, insan doğası, ölüm ve yeniden doğuş gibi felsefi konulara da sizlere farklı bakış açılara katar.

Film nihilizm getirdiği, insanın benzersizliği ve bireyselliği ile ilgili konulara farklı bakış açısı getirmesiyle biraz melankolik. Ana karakterimiz -ki kendisine neredeyse aşık olduğum Eva Green canlandırıyor- ne kadar bilimsel olduğu sorgulanabilecek olan bir yöntemle ölen sevdiğiyle yeniden bağ kurmaya çalışması etik olarak rahatça sorgulanır.

Shame – 2011

Film Önerileri listemizde bir diğer film Shame… Bu film, Brandon adlı bir erkeğin hikâyesine odaklanır. Brandon, dışarıdan bakıldığında oldukça başarılı ve karizmatik bir adamdır. Fakat içten içe cinsel bağımlılıkla mücadele eder.

Brandon, cinsellikle ilgili yaşadığı tüm problemler yüzünden sosyal hayatında zorluklar yaşar ve yalnız bir hayat sürdürür. Kız kardeşinin ani ziyaretiyle tüm hayatı değişir. Bu ziyaret, Brandon’ın hayatındaki sorunlarla yüzleşmesine ve kendisiyle ilgili gerçekleri keşfetmesine yol açar. Kardeşiyle olan ortak acı ve travma dolu geçmişlerindeki tüm hatıralar canlanır. Brandon’ın hayatı birden kontrolden çıkar.

Film Önerileri listemizdeki bu film sanırım Black Swanla birlikte psikoseksüel gelişimin en açık şekilde işlendiği filmlerden biri. Ancak bu film daha çok cinsellikle ilgili konulara ve cinsel arzuların insanların hayatındaki önemine odaklanır. Nihilizm de belirgindir.

Modern yaşamın yalnızlaştırıcı ağır etkileri, insanların yalnızlık ve boşluk hissinden kaynaklanan acıları, hayattan bir anlam arayışı ve varoluşsal sorunlar açıkça ele alınır. Genel hatlarıyla baktığımızda psikoseksüel gelişim ve nihilizim temalarının bir arada işlendiği ortada.

It Follows – 2014

David Robert Mitchell yönetmen koltuğunda oturuyor. Film bir genç kızın başına gelen ürkütücü olaylar üzerinden ilerler. Genç kız bir gün erkek arkadaşıyla birlikte olur. Ardından kendisine garip bir lanetin musallat olduğunu anlar. Lanet, genç kızın cinsel ilişkiye girdiği kişiden başka birine geçer ve bu kişiyi sürekli takip eder. Film, cinsellik ve lanet gibi korku unsurlarını kullanır. Böylece gençlik çağındaki cinsel özgürlük ve sorumluluk gibi kavramları çok iyi ele alır.

Psikoseksüel gelişim ve nihilizm temalarının belirgin bir şekilde işlendiği diğer bir filmdir. Psikoseksüel gelişim teması, cinsellik ve lanet kavramlarının birbirine bağlanıp gerilim sosuna bulanmasıyla işlenir. Nihilizm ise daha çok karakterlerin çaresizlikleri ve yalnızlıkları üzerinden okunur.

Call Me by Your Name – 2017

Luca Guadagnino’in bu filmi, İtalya’daki romantik bir dramadır. Aşk, cinsellik, gençlik, özgürlük, kendini tanıma ve kabullenme gibi konuları ele alır. Ayrıca, insanların birbirine nasıl bağlandığını, buna bağlı kişisel zorlukların nasıl aşıldığını da işler. Hayatta kendileri olmayı nasıl öğrendiklerini anlatarak, bir olgunlaşma hikâyesini vurgular.

Psikoseksüel gelişim özellikle Elio’nun kendi cinsel kimliğini keşfetmeye başlamasında vurgulanıyor. Film, genç bir adamın cinsel kimliği hakkında farkındalığını kazanırken yaşadığı kişisel ve duygusal deneyimlere yoğunlaşır.

Umarım, film önerileri listemizi beğenmişsinizdir. Aralarından izledikleriniz varsa veya sonrasında konuşmak isterseniz yorumlarda buluşabiliriz.

Kaynaklar

https://letterboxd.com/film/vertigo/

https://letterboxd.com/film/salo-or-the-120-days-of-sodom/

https://letterboxd.com/film/american-psycho/

https://letterboxd.com/film/dogville/

https://letterboxd.com/film/there-will-be-blood/

https://letterboxd.com/film/black-swan/

https://letterboxd.com/film/womb/

https://letterboxd.com/film/shame-2011/

https://letterboxd.com/film/it-follows/

https://letterboxd.com/film/call-me-by-your-name/

Film Önerileri: Nihilizm ve Psikoseksüel Gelişim yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Biliyorum biraz iddialı bir listeye girişiyorum. İçerisine almadığım filmler için bana kızmayın. Ne ki, klasik olarak sayılabilecek ve insanın hayatına dokunmuş kişisel olmasının yanı sıra nesnel olarak da kabul edilen çok fazla yapım var.

Nitekim, bu liste biraz daha kişisel oldu diyebilirim. Gel gör ki aranızda bu filmlerin tamamını izlemiş insanlar olsa bile bu sinema klasikleri olarak seçtiğim filmlere baktıkça belki akıllınızda “ya cidden çok iyiydi, bir tur daha izleyeyim” ya da “çok küçükken izlemiştim, tekrar şans vereyim” gibi ifadeler uyandırabilir.

Ayrıca, ben kişisel olarak bir filmi çok beğendiysem muhakkak fazla fazla izlerim. Mesela geçen sene Dune filmini 6 kere izlemiştim. Arrival‘ı 4 kere izlemişimdir yakın zamanda. Tabii bir de bu işin dizi boyutu var, mesela Friends‘i 7-8 kere bitirmişimdir. Belki diziler için de bir liste gelir ilerleyen zamanlarda…

Neyse lafı daha fazla uzatmadan sinema klasikleri için derlediğim listeye geçelim.

Memento – 2000

İlk sıramızda kafa yakan ama takip etmesi bir o kadar keyifli olan bir klasik var. Başrolünde Guy Pearce’in yer aldığı, 2000 yapımı Memento Christopher Nolan‘ın imzasını taşıyor. Film, ana karakterimiz olan Leonard Shelby’nin, kısa süreliğine hafıza kaybı yaşadığı anlarda, karısının cinayetini çözmeye çalışmasını ele alıyor. Fakat bu sırada yaşadıkları Nolan tarafından oldukça karmaşık ve kafa karıştırıcı olarak anlatılıyor.

Shelby’nin kısa süreli hafıza kaybı yüzünden her 15 dakikada bir hafızasını kaybeder. Bu yüzden geçmişte olanları hatırlamak için sürekli notlar alor, vücuduna dövmeler yapar ve fotoğraflar kullanır. Leonard’ın zihninde meydana gelen bu kopuk olaylar, geriye doğru ilerleyen bir zaman çizelgesiyle anlatılır. Film boyunca ana karakterimizin, kimin dost kimin düşman olduğunu çözemediğini, gerçeği ve yanlışı ayırt etmekte zorlandığını gözlemleriz.

Film, anıların güvenilirliği, hafıza kaybı, kimlik, gerçeklik ve adalet gibi temaları ele alır. Nolan’ın yönetmenlik becerileri ve senaryo yazma yeteneği de bu temalarla birleşince Nolan’ın en çok kafa yakan filmlerinden biri ortaya çıkar. Hatta öyle ki Nolan filmi tekrar anlattığı bir video bile çekiyor sonrasında!

Tüm bu açılardan bence ölmeden önce hayatımızın belirli noktalarında aralıklı olarak izlememiz gereken sinema klasikleri filmlerden biri olarak görüyorum Memento‘yu. Özellikle sürprizlerle dolu senaryosu ve düşündürücü temaları filmin çekiciliğini arttırıyor. Bu da doğal olarak zekice kurgulanmış bir sinema deneyimi sunuyor.

Roma – 2018

Bu listeye aslında Alfonso Cuarón’nun Children of Men filmini almayı planlıyordum, fakat kendisini şu listede olmasının daha doğru olacağını düşümdüm. Alfonso Cuarón inanılmaz bir yönetmen. Bilmeyenler için Harry Potter serisinden en çok sevdiğim Harry Potter ve Azkaban Tutsağı‘nın ve yerçekimi gibi muazzam bir bilim kurgu eserinin yönetmeni kendisi.

Bunların dışında birçok başarılı işe de imza atmış durumda. Bence Roma “sanat” ve “sinema” ikilisini en iyi şekilde yansıttığı eseri.

Filmi bilmeyenler için kısaca özetleyeyim. 1970’lerin Meksika’sında, orta sınıf bir ailenin hikâyesini anlatır. Ana karakterimiz Cleo’nun, bu orta sınıf ailenin hizmetçisi olarak çalışırken, ailenin yaşadığı olaylara tanıklık etmesi ve kendi kişisel deneyimlerini yaşamasını konu alır. Cleo’nun, ailenin içinde ve dışında karşılaştığı zorluklar, toplumsal ve siyasi değişimlere olan tepkisi ve güçlü bir bağlılıkla dolu hikâyesine tanıklık ederiz.

Roma‘yı bu kadar beğenmemin en temel nedenlerinden biri de çok fazla özen gösterilmiş olması. Film, siyah beyaz bir görüntü kullanarak, Cuarón’un kendi çocukluk anılarına dayanır. Aynı zamanda dönemin siyasi ve toplumsal atmosferini çok iyi yansıtır.

Sakin ve dikkatli bir tempoda ilerleyen film, izleyiciye derinlikli bir karakter portresi sunar. Aynı zamanda, görüntü yönetimi, ses tasarımı ve oyunculuk gibi teknik yönleriyle de büyük bir başarıya imza attığını düşünüyorum.

Hatta 2019 yılında En İyi Yabancı Dilde Film kategorisinde Oscar’ı kazanıyor. Ölmeden önce izlenmesi gereken filmler arasında acaba bunu mu yoksa Parasite filmini mi alayım diye ikilimde kalsam da Alfonso Cuarón olan sevgim ağır bastı sanırım…

Her halükarda, sinemaseverler için etkileyici bir sanatsal deneyim sunduğunu söyleyebilirim. Ayrıca yönetmenlik ve sinematografi açısından güçlü bir başyapıt olduğunu düşünüyorum. Son olarak filme Netflix üzerinden ulaşabileceğinizi de söyleyeyim.

Mad Max: Fury Road – 2015

Sinema klasikleri listemde bir aksiyon filmine yer vermezsem elbette olmazdı. Sonuçta hayatımızı da sürekli gel gitler içerisinde hızlı bir şekilde yaşamıyor muyuz?

Evet biraz felsefi oldu farkındayım. Fakat Mad Max’in sonunun da bağlandığı noktadan anlıyoruz ki eninde sonunda kürkçü dükkanına dönüyoruz. George Miller abimiz her ne kadar sadece bu işiyle gündemde olsa da bence bir şekilde bir yerlerde bazı listelerde yer alması gerekiyor.

Filmi bu kadar sevmemin bir diğer nedeniyse Post-apokaliptik bir dünyada geçmesi. Max Rockatansky rolündeki Tom Hardy savaşçıyı canlandırırken; kıyamet sonrası bir çölde oradan oraya yol almasını izlemek çok keyifli.

Immortan Joe (Hugh Keays-Byrne) gibi zalim bir liderin kadın köleleri olan Furiosa (Charlize Theron) ile birlikte kaçışını ve hayatta kalma mücadelesini izlerken asla ekrandan gözlerimi alamamıştım. Her izlediğimde de bende aynı etkiyi bırakır. Büyüleyici ve çarpıcı bu görsel şölen aslında sadece bir çölde oradan buraya araba süren gelecekteki insanlar gibi bir kurgusu olsa da işlenişi adeta sinema tarihine adını yazdırır seviyede.

Ayrıca, George Miller’ın, mümkün olduğunca az miktarda CGI kullanmak istemiş olması ve filmin çoğunlukla gerçek setlerde, araçlarda çekilmesini sağlaması takdire şayan. Belki de filmde yer alan etkileyici araçlar, kostümler ve set tasarımları sayesinde bu kadar hayran kitlesini toplamayı başardı. Film şu anda Netflix’te mevcut, izlemediyseniz muhakkak göz atın derim.

Yaratıcı bir yaklaşımla çekilmiş etkileyiciliği üst düzey olan Mad Max’e bir atasözüyle başladım, “Aynı yoldan iki kere dönülmez.” diyerek veda edeyim.

1917 – 2019

Sinema klasikleri listeme bir savaş filmi almasam elbette olmazdı. Biliyorsunuz ki savaş toplumları şekillendirmiş yegane bir kavram. Savaş karşıtı biri olarak batı cephesinde yeni bir şey yok filmini koymayı planlıyordum fakat kendisine özel bir inceleme yazdığım için, 1917’den bahsetmek istedim. Neden, Er Ryan’ı Kurtarmak, Fury, Dunkirk gibi efsane filmlerin arasından 1917’yi bu listeye aldın diye haklı olarak sorabililirsiniz. Kısaca anlatayım:

İngiliz iki genç askerin (Schofield ve Blake), Alman hatlarının arkasındaki birliklere acilen ulaşıp bir haber iletmelerini. Çıktıkları bu tehlikeli yolculukta gerçek zamanlı gibi görünerek bu askerleri izleriz. Filmi benim için benzersiz kılansa ilk defa farklı bir kamera oyunu çerçevesinde çekilmiş olması.

Teknik açıdan karmaşık bir şekilde çekilmiş tek planlı bir yapıya sahip olan film, beni heyecan dolu bir maceraya sürüklemeyi başarmıştı. Ve bu filmden sonra savaş filmlerinin daha çok tek çekim içermesi gerektiğini düşündüm. Çünkü tek çekim duyguyu daha iyi verirken, o anın içine insanı daha iyi alabiliyor. E, savaş filmlerinin asıl amacı da bu değil mi zaten? İzleyiciyi o ana götürmek…

Tek bu açıdan değil film her anlamda doyurucu. Savaşın dehşetlerini, insan dayanıklılığını ve fedakarlığını vurgular. Savaşın yıkıcı etkilerini, arkadaşlık ve sadakat gibi evrensel temaları işler. Bunun yanında insan doğasının karmaşıklığını derinlemesine keşfetmesine de öncü olur. Teknik açıdan ustalıklı bir yönetimin yanı sıra büyüleyici oyunculuk performanslarına da sahiptir.

2020 yılında En İyi Film, En İyi Yönetmen ve En İyi Sinematografi dahil olmak üzere üç dalda Oscar kazanması da anlattıklarımın bir göstergesi olabilir. Bu enfes filme Prime Video’dan ulaşabileceğinizi de hatırlatayım.

Inside Out – 2015

Görüyorsunuz ki sinema klasikleri listemizde yok yok! Bir diğer muazzam iş ise Pixar aracılığıyla geliyor. İnside Out‘un ben de diğer animasyonlara nazaran yeri çok ayrıdır. 18 yaşında henüz daha her şeyi yeni yeni fark etmeye başlayan bir ergenken sinemada izleme fırsatı bulmuştum bu filmi.

O dönemde yaşadığım kendimle alakalı tüm bireysel durumların sinemaya yansımasını gözlemlemiştim. Şimdilerde izlediğimdeyse yine aynı etkileri farklı şekillerde bende yarattığını fark edebiliyorum. Bence ölmeden önce izlenmesi gereken filmler listemdeki en bireysel farkındalık kazandıran film. Her yaşta izlenmeli.

Riley, ailesiyle birlikte yeni bir şehre taşınırken, duyguları arasında karmaşık bir macera yaşar. Ayrıca büyürken ki zorluklarla başa çıkma sürecinde kendi içindeki duygularıyla ilişkilerini keşfeder. Riley’nin duyguları; Joy (Mutluluk), Sadness (Üzüntü), Anger (Öfke), Fear (Korku) ve Disgust (Tiksinti) olarak temsil edilen karakterlerdir.

Inside Out, duyguların karmaşıklığını, insan zihninin iç dünyasını ve duygusal süreçleri ele alır. Eğlenceli ve dokunaklı anlatımı çocuklar ve yetişkinler için anlamlı bir deneyim sunar. Ayrıca zihinsel sağlık, duygusal farkındalık ve duygusal zeka gibi konular animasyonun yaratıcı dünyasında şekillenir. Esprili diyaloglar ve kaliteli seslendirme performansları da cabası.

Inside Out, 2016 yılında En İyi Animasyon Film dalında Oscar kazandığını söyleyelim. Ayrıca BAFTA, Altın Küre ve diğer birçok ödülde aday gösterilip ödüller almıştır. Bu şahane filmi Disney + aracılığıyla izleyebilirsiniz.

Whiplash – 2014

Sinema klasikleri listemizde son sıraya geldiğimde elbette Damien Chazelle’e yer vermem gerekirdi. Kendisine bu filmden beri hayranım. Özellikle First Man filminden sonra benim için başka bir noktaya oturmayı başarmıştı. Whiplash ise tam bir efsane!

Müziğe tutkuyla bağlı bir genç davulcu olan Andrew Neyman’ın hikâyesini anlatan bir drama filmi kısaca. Andrew Neyman prestijli bir müzik akademisine kabul edilir. Burada sert ve acımasız bir müzik öğretmeni olan Terence Fletcher ile karşılaşır. Fletcher, Andrew’u zorlu ve yorucu müzik derslerine tabi tutar, onu sınar ve zorlar.

Whiplash, müzik alemindeki rekabetin, tutkunun ve mükemmeliyetçiliğin yoğun bir portresini gözler önüne serer. Müziğe olan tutkunun ne kadar güçlü bir motivasyon kaynağı olabileceğini ve başarı için nelerin gerektiğini sorgulatmıştı bana ilk izlediğimde. Aynı zamanda disiplin, özveri ve mücadele gerektiren bir yolculuğun da zorluklarını rahatlıkla okuyabiliyorsunuz. Şimdilerde bu şahane işe BluTv üzerinden ulaşabiliyorsunuz.

Alfred Hitchcock’un Vertigo’su, Psycho‘su; Stanley Kubrick’in 2001: A Space Odyssey, The Shining‘i; Martin Scorsese’nin Taxi Driver‘ı; Steven Spielberg’ün Schindler’s Listesi, Jaws’ı, E.T’si; ya da Quentin Tarantino’nun Pulp Fiction‘ı, Kill Bill‘i nerede diye sorabilirsiniz bana doğal olarak.

Bunlar ve daha pek çok film bu listeye girse işin içinden çıkamazdım. Fakat bu listeniz bir benzeri yakın zamanlarda neden gelmesin. Buraya kadar okuduysanız, teşekkür ediyorum. Sinema klasikleri arasındaki, “ölmeden önce şunu da izleyin” dediğiniz farklı filmlerinizi yorumlara bekliyorum.

Kaynaklar

https://letterboxd.com/film/memento/

https://variety.com/2018/film/news/roma-alfonso-cuaron-netflix-libo-rodriguez-1202988695/

https://letterboxd.com/film/roma-2018/

https://letterboxd.com/film/mad-max-fury-road/

https://www.fxguide.com/fxfeatured/a-graphic-tale-the-visual-effects-of-mad-max-fury-road/

https://letterboxd.com/film/1917/

https://letterboxd.com/film/inside-out-2015/

https://letterboxd.com/film/whiplash-2014/

Sinema Klasikleri: Ölmeden Önce İzlemeniz Şart! yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Bilim kurgu filmleri pek çoğunun ne olursa olsun kayıtsız kalamayıp muhakkak bir göz attığı temalardan. İzlerken kafa açacak yeri geldiğinde mükemmel görsel efektlerle sizleri şaşırtacak şahane bir listeyle karşınızdayız.

Bazı insanlar bilim kurgu işlerine burun kıvırırlar. Bunun anlattığı hikâyelerin çok çetrefilli olmasından kaynaklı olduğunu düşünüyorum. Ne ki, yine aynı insanların bazılarına en sevdiği film sorulduğunda; Interstellar gibi kült bir işi söylediğine çokça tanıklık ettim.

Anladığım kadarıyla bu durum fazla bilim kurgu kitabı okumamakla alakalı. Ben ve benim gibi pek çok bilim kurgu seven eminim ki Interstellar‘ı da beğeniyordur. Nitekim sonunda kara deliklerin gizeminin aşk ve sevgiyle çözüldüğü eleştirisini getirmeden geçemeyeceğim.

Ursula le guin, Wells, Frank Harbert çok sevdiğim bilim kurgu yazarlarından bazıları. Yine manga dünyalarında da bilim kurguyu sıklıkla işleyen edebiyatçılar mevcut. Bilim kurguya dair çok fazla dizi ve film aslında bu yazarların yazdıklarından esinlenerek ortaya çıkıyor.

Gel gör ki, çok azımızı bu şahane isimlerin kitaplarını alır okur. Bence bir kitapçıya gittiğinizde pek çok kült filme ilham olmuş bu isimlerin kitaplarına denk geldiğinizde (özellikle ithaki yayınlarının bilim kurgu klasikleri serisi ve yazarları); bir göz atmanızı listemize geçmeden önce belirtmek isterim.

Bilim kurgu film önerileri listesini hazırlarken biraz zorlandığımı dile getireyim. Çünkü çok fazla bu türde sevdiğim iş var. Bunların arasından çok fazla bilinen Arrival, Dune veya Interstellar gibi filmleri önermek istemedim. Ayrıca bilim kurgu teması altında olan ama çok eski olduğu için listeye almadığım yapımlar da mevcut, mesela 1986 yapımı The Fly gibi.

Eğer hazırsanız bilim kurgu film önerileri listemize geçelim. Yine beni bu filmler arasında en çok etkileyen işi sona sakladığımı dile getireyim…

Life – Hayat (2017)

Bilim kurgu film önerileri listemizin başında yer alan yapım Life…

Daniel Espinosa tarafından yönetilen Life filminin başrollerinde Jake Gyllenhaal, Ryan Reynolds ve Rebecca Ferguson’u görüyoruz. Filmi izlerken bir süre kimin baş rol olduğunu anlamanız zor. Özellikle ilk yarım saatten sonra açılıyor. Senaryo’nun ise Rhett Reese ve Paul Wernick tarafından yazıldığını söyleyelim.

Filmin genel hikayesi, bir uzay aracı çalışan ekip tarafından Mars’tan getirilen bir canlı formun incelemesi üzerine kurulu. Bu canlı form, hayatın Mars’ta var olduğuna işaret ediyor. Ekip, formun özelliklerini ve hayatta kalma stratejilerini incelemeye başlıyor. Fakat, canlı form hızla büyüyüp tehlikeli hale gelince filmdeki heyecan dozu da artıyor diyebiliriz.

Klostrofobi yayan atmosfer, zekanın zorluklar karşısında daha etkin kullanılması, kaliteli görsel efektler filmi cezbedici kılan etkenlerden bazıları. Elbette tek başına oyuncu kadrosu bile filme bir şans vermeye yeter.

Ekibin canlı form tehlikeli hale geldikten sonra yaşadıkları maceraları ve hayatta kalmak için verdikleri mücadeleyi izlemek oldukça ketifli. Asıl kafa açan noktasıysa hayatın varlığının ve hayatta kalmak için gerekli olan stratejilerin öneminin vurgusu diyebilirim.

Eleştirel bir nokta getirecek olursak, filmin Alien’dan çok fazla ilham aldığı ortada ve izlerken Alien’daki bazı sahneleri anımsayabilirsiniz. Yine de Alien’a nazaran çok daha fazla bilimsel detay var. Aslında bu son senelerde çıkan pek çok bilim kurgu senaryosunda dikkat edilen bir etken diyebiliriz.

The Cloverfield Paradox – Tanrı Parçacığı (2018)

Bilim kurgu film önerileri listemizde ikinci sırada The Cloverfield Paradox yer alıyor.  Bu film “Cloverfield (2008)” ve “10 Cloverfield Lane (2016)” filmleriyle benzer hikâye ve konu üzerine kurulmuş durumda. Bu filmler arasında birçok benzerlik var.

Nitekim genel hatlarıyla her birinin bilim-kurgu ve gerilim türlerine odaklandığını dile getirelim. Julius Onah tarafından yönetilen ve baş rollerinde Gugu Mbatha-Raw, Daniel Brühl, Elizabeth Debicki ve Chris O’Dowd’ gibi önemli isimlerin yer aldığı filmin; senaryosunu ise Oren Uziel üstleniyor.

Filmin hikayesi, bir grup uzay araştırmacısının, bir enerji krizini çözmek için parçacık hızlandırıcı kullanmaya çalışması üzerine kurulu. Fakat, parçacık hızlandırıcı çalıştırıldıktan sonra, ekip üyeleri kendilerini farklı bir evrende ve zamanda bulurlar. Geri dönmek için çaba sarf etmeye başlarlar. Bu anları izlemek de sehirciyi ayakta tutan yegane etken aslında.

Benim kafamı açan yegane şey ise evrenin gizemli yönleri ve insanların bunları anlamaya çalışması üzerine odaklanan filmde, aniden dünyadaki hayatının önemini fark edecek etkenlerle karşılaşan insanlar izlemek oldu. J.J. Abrams abimizden pek haz etmesem de bu filmde iyi yapımcı olarak iyi iş çıkarmış diyebilirim. Ne ki, birkaç kere farklı yıllarda işlenmiş bu yapımın sonu hiç tatmin edici gelmedi bana. Pek çok şey on saniyede çözülüyor diyebilirim.

Gravity – Yer Çekimi (2013)

Şu film çıkalı on sene olduğuna hala inanmıyorum. İlk defa sinemada izlediğim anı hatırlıyorum. Çok fazla etkilenmiştim. Şimdi bu filmin üzerinden koca on sene geçmiş. Resmen yaşlandığımı hissettim, neyse biz filme dönelim.

Gravity, Alfonso Cuarón tarafından yönetilen ve yazılan; filmin başrollerinde Sandra Bullock ve George Clooney’in yer aldığı, çok övgü almış biim kurgu yapımlarından biri.

Filmin genel hatlarıyla bir uzay gemisi kazası sonrası uzayda kalan iki astronautun hayatta kalmak için verdikleri mücadeleyi ele alıyor. Ryan Stone (Sandra Bullock) ve Matt Kowalski (George Clooney) adlı astronautlar; uzay gemilerinin parçalanması sonucu kurtarılamaz bir noktaya gelirler.

Hayatta kalmak için olağanüstü bir çaba sarf etmeye başlarlar. Sandra Bullock’un oyunculuk dersi verdiği filmin uzun süre etkisinden çıkılmayacak şekilde role bağlılığını izlemek, ilham verici bir nokta.

Filmin bende etki bırakan yegane yönüyse; hayatta kalmak için bir insanın nasıl direnç göretebileceği ve bu mücadelenin getirdiği psikolojik yönleri izlemek oldu.

Ayrıca filmin 2013 yılına göre üstün görsel efektleri; gerilim dolu hikayesi, atmosferi ve oyunculuk performanslarıyla oldukça iyi iş çıkardığını söyleyebilirim. Yönetmenin uzayda geçen olayları nasıl yansıttığı konusuna da ayrı bir parantez açmak lazım. Uzayın sessizliği içinde kaosun bu kadar ön plana çıkarılması adeta bir yönetmelik başarısı.

The Martian – Marslı (2015)

Bilim kurgu film önerileri listemizde sona yaklaşırken, belki çoğunuzun izlediği “Marslı” filmini önermek istiyorum.

Ridley Scott gibi önemli bir yönetmenin elinden çıkmış, filmin başrol oyuncusu Matt Damon‘ın tek başına döktürdüğü bir film. Senaryo ise Drew Goddard tarafından kale alınmış.

Film, bir uzay görevinde astronotun, Mars’ta kalıp hayata tutunmak için verdiği mücadelesini anlatıyor. Mark Watney (Matt Damon) adlı astronot, görev sırasında bir kaza sonucu ekip üyelerinin öldü sanmasına rağmen hayatta kalır ve Mars’ta bir şekilde yaşamaya çalışır. Aynı zamanda, NASA ve diğer ülkelerin Mark’ın kurtarılması için verdikleri mücadeleleri de izliyoruz.

Beni en çok etkileyen şeyse yalnızlık vurgusu oldu. Bir kişinin yalnız kaldığındaki psikolojyi, unutulmanın getirebileceği bilinmezliği izlemek çok kafa açtı. Ayrıca filmin bilim ve teknolojinin gücüne odaklanması da oldukça keyifli.

The Contact – Mesaj (1997)

Biraz iddialı bir söylemle ve bu listeyi hazırlamamda bana ilham olan yegane filmle noktayı koyuyorum. Alanında bir benzerine rastlamadığım The Contact… Neden benzersiz? Çünkü okuduğum bilim kurgu kitaplarına çok yakışan ve benzeyen bir iş kendisi.

Karanlık ve aydınlık taraflar bir araya gelip dengeli bir şekilde hazırlanmış; içerisinde çok anlamlı söylemlerin olduğu, bazı sahne çekimlerinin halen konuşulduğu, oyunculukların döktürüldüğü bir efsane… Hala yanına yaklaşan bir film daha olduğunu düşünmüyorum. Belki kıyısından geçebilecek ama sadece iletişim odaklı kaldığı için yine altında olduğunu düşündüğüm Arrival’ı örnek verebilirim.

Bu filmi etkin kılansa büyük bilim adamı olan Carl Sagan’ın elinden çıkıyor olması. Kendisini The Contact ile sadece bir bilim adamı değil muazzam bir hikaye anlatıcısı olduğunu kanıtlar. Carl Sagan’ın anlatısında, uzay, gelecek ve geleceğin bize sunacağı imkanları 1997 senesinden ön gördüğünü görebiliriz. Şimdilerde filmi izlediğinde ne kadar ileri görüşlü anlatıları içinde barındırdığını fark ediyorsunuz.

Filmin en doğru yaptığı şeylerden biri de dengeyi korumuş olması. Genelde bilim kurgu işlerinde inanç kavramı, karanlık bir tonda ortaya çıkar. Bilim ön plandadır. Bu filmin her noktasında da sert bilim kurgu ögelerini alıyorsunuz. Mesaj gelmesi, sinyaller, problemler, denklemler, üçüncü boyut derken izlerken beyniniz allak bullak oluyor. Fakat inanç kavramı da oldukça yoğun işleniyor.

Bu filmde ise Matthew McConaughey’ın ve Jodie Foster‘ın oynadığı karakterler zıtlığı birbirine çekiyor. Eleanor bilimsel boyutlara, matematik, fizik gibi konulara tamamen kafayı takmış birisi. Film boyunca anlatının, bilimsel gerçeklik üzerinde duruyorken filmin son kısmında geldiği nokta farklı. Burada işin inanç kısmına dayanması bu dengeyi sağlıyor. Carl Sagan’ın yazdıklarında işlenen temaysa insanın bilimin yanı sıra inançla da bilim kurguyu ilişkilendirebilmesi.

Ben bu filmi öve öve bitiremem. Kısaca hikâyesiyse şu; uzaydan bir sinyal gelir ve olaylar gelişir. Muhakkak şans verin izlemediyseniz, çekimleriyle de kafa açmış bir iş kendisi.

Son Olarak

Bilim kurgu film önerileri listemize inançla bilimi bağdaştıran Carl Sagan’ın şu muazzam anlatısıyla veda edeyim:

Eğer tüm evrende yaşam sadece Dünya’da varsa, bu çok büyük bir yer israfı olurdu.

Bilim Kurgu Film Önerileri yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

İkinci kez bir Bollywood filmi şarkısı ile aynı anda Oscar ve Altın Küre ödüllerini kucakladı. Bunun yanında “Filler Aşkına” belgeseli de Akademi Ödülleri’nde en iyi kısa belgesel ödülüne layık görüldü.

Artık Bollywood yapımlarının daha göz önünde olacağı bir seneye girmişken, bu hareketin ivmesini arttıran ödüllerin yanında öne çıkan diğer yapımları da sizin için listeledik.

RRR (Ratham Ranam Roudhiram)

Hint sinemasının bu sene itibariyle yüzünü güldüren yapım, şarkı ve koreografisi ile adından sıkça bahsettiriyor. Yüksek tempo ve performans isteyen dansın şarkısı bu sene “En İyi Özgün Şarkı” dalında Oscar‘ı, “En İyi Şarkı” dalında ise Altın Küreyi aldı. Bunların yanında 2022 New York Film Eleştirmenleri Birliği En İyi Yönetmen, 2023 Film Eleştirmenleri En İyi Yabancı Dilde Film Ödülü ve 2023 Satellite Onur Ödülü’nün de sahibi oldu. Yani Bollywood, Slumdog Millionaire‘den beri bu kadar parlamamıştı.

Filmin başrollerinde NTR Jr.,Ram Charan, Ajay Devgn yer alıyor. Yönetmenlik koltuğunda S. S. Rajamouli var. Film müziklerini ise  M. M. Keeravani yapmış.

Filmin konusu, bağımsızlık öncesi Hindistan’da gerçekleşen gerçek bir olayı anlatıyor. İngilizlere kızgın bir Hint savaşçısı intikam almaya İngiliz yerleşkesine gelir. Fakat komutanın kızına aşık olacak, görevine sıkı sıkı bağlı Hint kökenli polisle dostluk kuracak ve amacından uzaklaşacaktır. İngilizlerin Hintlere yaptığı zorbalığı gözler önüne seren bu cesur yapımda zor şartlarda filizlenen güzel ilişkiler konu ediliyor.

Filler Aşkına

En İyi Kısa Belgesel dalında Oscar alan yapımın yönetmenliğini Kartiki Gonsalves yapmış. Konusu ise emanet edildiği hint ailesinde yavru filmin hikayesinden ibaret. Sonuçta dokunaklı ve gerçekçi bir yapım olan belgesel, dünyanın neresinde olursanız olun hayvan sevgisinin evrensel olduğunu gösteriyor.

Gangubai Kathiawadi

Alia Bhaat’ın başrolünde olduğu yapım, yetenekli oyuncunun hakkını verdiği sosyal bir dram. Filmin konusuna gelirsek, şarkıcı olmak için şehre gelen ama sevgilisi tarafından kandırılan genç kızın hikayesi anlatılıyor. Nitekim karakterimizin geneleve satılması ve sonrasında yeraltı dünyasından kurduğu bağlantılarla çevresindeki kadınların hayatına katkıda bulunuyor. Genelevlerin yasallaştırılması konusu çok önemli. Çünkü aksi takdirde oradaki kadınlar tamamen metalaştırılıp her türlü zorbalığa katlanmak zorunda kalıyor. Nitekim tarihin seyrini değiştiren Gangubai Kathiawadi’nin gerçek hikayesini Netflix’te izlemek mümkün.

Brahmastra Part One: Shiva

Hindu antik tanrılarına gönderme yapan aksiyon-fantezi-macera türü yapım dünyada çapında yaptığı reklamlarla ilgileri üzerine çekti. İlkin sadece 8 şehirde gösterime girdi. Başrollerinde Ranbir Kapoor ve Alia Bhaat olduğu için kısa sürede popüler olan yapım, aslında bir seri film. İlk kısımda Antik Hindu Tanrılarından Brahmastra’nın oğlu Shiva konu ediliyor. Bu arada yapımdaki başrollerin ve bu sefer yan rol olan Shahruh Khan’ın ödülleri topladığını da ekleyelim. Şu an ülkemizde Disney+ üzerinden erişimi bulunuyor.

Jayeshbhai Jordaar

Başrolünde Ranveer Singh’ın olduğu film sosyal bir dramı konu alıyor. Nitekim Bollywood yapımlarında ana akım temaların içinde sosyal dram konulu filmler başı çekiyor. Çünkü Hindistan bağımsızlığı öncesi de sonrası da ülke oldukça çalkantılı. Bu filmde ise erkek ve kadın eşitsizliği konu ediliyor. Erkek çocuk doğurmayan kadınlardan boşanan erkekler var bu kasabada. Ama kasaba liderinin oğlu bu döngüden çıkmak isterse ne olur? Karısıyla aşk yaşayamayan, cinsiyetine göre bebeklerini aldıran bu zihniyetin sonu gelir mi? Sonuçta film beklenen hasılatı yapamadı. Ama Ranveer Singh’ın enerjisini ve filmdeki komedi itibariyle gayet eğlenceli bir film. Filme erişim Amazon Prime Video üzerinde sağlanıyor.

Gehraiyaan

Başrollerinde Deepika Padukone, Siddhant Chaturvedi, Ananya Panday and Dhairya Karwa’nın yer aldığı film dram türünde. Amazon Prime’da yayınlanan film açılışı kötü yaptı. Ama sonrasında yükselişe geçen izlenme payıyla gönüllere su serpti. Filmde arkadaş olan iki çiftin hayatları, aradaki ihanetle nasıl karıştığını izliyoruz. Özellikle Deepika ve Siddhant’ın performanslarının eleştirmenlerden tam not aldığını söyleyelim. Film Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Shamshera 

Aksiyon ve dram türündeki filmin başrolünde gene Ranbir Kapoor yer alıyor. Yash Raj Prodüksiyondan Aditya Chopra yapımcılığında çıkan film gerçek bir hikayeyi konu alıyor. Filmde İngiliz kıyımından halkını kurtarmaya çalışan tarihi bir karakter var. Nitekim film beklenen hasılatı getirmedi ama Ranbir Kapoor elinde geleni yaptı. Sonuçta abartılı aksiyon sahneleri ve Hint vatanseverliğine odaklanan film eleştirmenlerin yüzünü güldürmedi. Filme erişim Amazon Prime Video üzerinde sağlanıyor.

Ponniyin Selvan: Part I 

Eski dünya güzeli Aiswarya Rai’den epik, macera ve tarihi bu film, iyi hasılatı ile göz doldurdu. 1955 de yazılan aynı kitaptan uyarlanan film Bollywood sinemasının tarihi anlatımlarında iyi olduğunu kanıtlar nitelikte. İki kısma ayrılan filmin birincisi Hindistan ve Tayland’ta çekildi. Nitekim film Tamil dilinde yapıldı. Sonuçta aynı senenin hemen hemen tüm Tamil kaynaklı ödüllerinin de sahibi oldu. Film ülkemizde Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Laal Singh Chaddha

Bollywood’un en üretken ve ünlü yapımcı ve oyunculardan Amir Khan’dan bir uyarlama film 2022’de gösterimdeydi. Nitekim Forrest Gump’ın Hint uyarlaması olan film ne yazık ki beklenen hasılatı yakalayamadı. 2009 yapımı 3 Idiots filminde birlikte oynadığı Kareena Kapoor ile yeniden bir araya gelen oyuncu için durumlar artık eskisi gibi değil. Filme ülkemizden erişim Netflix üzerinde sağlanıyor.

Jug Jugg Jeeyo

Hint filmlerinde başı çeken kategorilerden biri de aile konulu dizi ve filmleridir. Hemen hemen her sene Hindistan’daki aile kavramının yıllara meydan okuyan dinamiklerini gözler önüne sermekte hevesli bir yapımcı muhakkak bulunur. 2022 senesinin yıldızı da “Live a Long Life” çeviri ismiyle Jugjugg Jeeyo oldu. İyi bir hasılat yakalayan filmin başrollerinde Efsane oyuncu Anil Kapoor, Ranbir Kapoor’un annesi Netuu Kapoor,  Varun Dhawan ve Kiara Advani yer alıyor. Bu arada Netuu Kapoor’un 9 senenin ardından başrol oldığı yapım olarak da kenara yazılabilir. Sonuçta batıdakinden daha farklı bir aile bağları temsili izlemeniz için filmi öneririz. Film ülkemizde Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Darlings

Darlings, geçtiğimiz senenin en üretken isimlerinden Alia Bhaat’ın başrolünü oynadığı sosyal bir dram ve komedi filmi. Eşinden sürekli şiddet gören başrol, ondan kurtulmak için kolları sıvar. Yaşadığı dramı komediye çeviren annesiyle yürüttüğü bu kurtulma sürecidir. Sonuçta izlenen onca komediye rağmen filmin sonunda işler ciddiye biner. Hindistan’ın bitmeyen dertlerinden biri de kadına uygulanan şiddet maalesef. Bu durumda gerçekçi bir dram izlerken, bizi mizahla karşı karşıya getiren yapım senenin öne çıkanlardandı. Filme ülkemizden erişim Netflix üzerinde sağlanıyor.

Phone Bhoot

Başrollerinde Katrina Kaif, Ishaan Khattar ve Siddhant Chaturvedi yer alıyor. Siddhant Chaturvedi’nin Deepika Padukone ile Gehraiyaan filminde başrol oynadığını hatırlatalım. Nitekim Hint korku komedisi denemek isteyenler için bire bir olsa da hasılat beklenen gibi olmadı. Sonuçta yılların giderek maalesef eskittiği güzel oyuncu Katrina Kaif için film, parlama şansı vermedi. Bunun yanında akmayan oyunculuk ve diyaloglar yapımı yavaşlattı. Aslında Katrina Kaif filmde ışığını konuşturuyor ama proje sağlam olmadığı için istediği etkiyi yaratamıyor. Film ülkemizde Amazon Prime Video üzerinden seyredilebilir.

Son olarak

Dünya çapındaki film endüstrisinin üçte birini elinde tutan Hint sinemasının bazı filmlerine yer verdik. Bu liste sadece yazarın izlediklerinden oluşuyor. Bu yüzden bu öznel liste, eleştirmen notlarıyla şekil almadığı için hasılatı tutturamamış ama yazara keyif veren yapımlar incelenmiştir. Kimisi tarih kimisi sosyal dram gibi çeşitli konularda olan bu filmler, Bollywood sinemasının tema çeşitliliğini ve bütçesi hakkında da izleyiciye fikir verir.

Bu arada sürekli tekrarlanan “Bollywood” ifadesini yıllarca Hint sinemasına emek veren hiç bir isim sevmemektedir. Arama kolaylığı açısından metne yedirilen bu kelimenin karşılığı başkent Bombay da çekilen filmler için üretilen Bollywood kelimesi olsa da Tamil bölgesinde üretilen filmler içinse Tollywood terimi önerilmiştir. Hint derdini çok ifade etmeyen bu kelimelere değil Hint sinemasının inceliklerinin yer aldığı şarkılarına, danslarına, kültürüne ve renklerine odaklanmanızı tavsiye ederim. Çünkü Dünyanın hiç bir yerinde olmadığı kadar renklerle barışık bu insanların hayal güçleri, inançları ve sosyal hayatları filmlerine şekil verir. Genelevden ibadethanelere de her yerde dans eden bu milletin kodlarını oluşturan ritim her filmlerinde kendini gösterir.

Hemen hemen hepsi müzikal tadında dev prodüksiyonlarla üretilen bu filmler izleyene başka bir dünyanın kapılarını açarken ilham da verir. Filmlerdeki konu-sahne-dans üçgenindeki karakterleri ve yaptıklarını sadece kalbinizle değerlendirmeyi denemelisiniz mesela. Batılı konseptte de yapımlara imza atan Hint sineması, kendi özgün işlerinde oldukça başarılıdır. İster Oscar alsın ister almasın hemen hemen her film müziği özgün ve yaratıcıdır. Batılıya hitap etmeyen bir tarafı gerçekçiliği her an terk edecek gibi duygulu insanların yaşantılarındaki abartılı aksiyon olabilir. Daha önce hiç denemeyenler ve ya izleyen ve günceli yakalamak isteyen izleyiciler için oluşturduğumuz 2022 listesi için yorumlarda buluşalım.

Bollywood Filmleri- 2022 Önerileri yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Hani, şimdilerde şu “maskülen erkek”, “sigma erkek” kalıplarıyla sosyal medyadan viral kesitleri içeren film. Christian Bale abimin muazzam oyunculuğuyla sayko, kafayı sıyırmış, narsist bir adamı konu alıyordu. Sinema klasikleri arasında rahatlıkla yer alabilecek olan bu filmin yönetmeninin bir kadın olduğunu öğrendiğimde açıkçası çok şaşırmıştım.

Bu filmin yanı sıra daha pek çok örnek var, kadınların yönetmen koltuğunda olduğu. Peki, bu neden önemli?

Ben kadın ve erkeğin hukuksal anlamda kesinlikle eşit tutulması gerektiğini düşünüyorum. Fakat bunun yanı sıra, sinemada da daha fazla kendilerini göstermeliler. Çünkü evrimsel bir gerçek şu ki kadınların estetik anlayışı duygusallıklarıyla birleşince, ekrana hem derin anlamlar hem de muazzam görsel anlatılar taşınabilir.

Aynı zamanda kadın yönetmenlerin sinemada daha fazla sazı ellerine almaları, cinsiyet eşitliğini desteklemekle kalmayıp kadınların çeşitliliği ve kapsayıcılık prensiplerine olan yaklaşımı da her alanda teşvik edecektir.

Bunun yanı sıra kadın yönetmenlerin, genç kadınlar ve kızlar için rol modeller ve ilham kaynağı olabileceğini düşünüyorum. Kadın yönetmenlerin başarıları, kadınların sinema ve medya sektöründe kariyer yapabilecekleri konusunda güçlü mesajlar verecektir.

Ayrıca kadın yönetmenler, kendi deneyimlerine odaklanan hikâyeleri anlatma konusunda benzersiz bir perspektif sunabilirler. Yaşadıkları toplumsal, kültürel, ahlaki ve cinsel zorlukları, çektikleri güçlükleri, çoğu zaman da sevinçleri derinlemesine işleyip bu deneyimleri doğru ve etkili bir şekilde ekrana yansıtabilirler.

İşte, ben de bu listede bu deneyimlere odaklandığını düşündüğüm filmlere yer verdim.

Elbette yönetmen koltuğunda kadının olmadığı fakat kadınların hikayelerine dikkat çeken Women Talking gibi filmler de mevcut. Zira, bu tarz filmlerden zaten çok bahsediyoruz.

Little Women – 2019

Film tavsiyeleri listesinde Greta Gerwig‘in ikinci uzun metrajlı filmi olan Little Women yer alıyor. Kendisi Louisa May Alcott’un klasik romanından uyarlanmış bir drama filmi aslında. Amerikan iç savaşı döneminde yaşayan March ailesinin dört kız kardeşin hikâyesine odaklanıyor.

Jo, Meg, Amy ve Beth kardeşlerin çocukluktan yetişkinliğe geçiş süreçlerini, aile içinde birbirleri ile kurdukları bağlarını, kadınlıkla üstlerine yapışan rollerini, ayrıca aşkı ve sanatı ele alıyor. Ayrıca kadın dayanışmasını da vurguluyor film.

Şimdi, Greta Gerwig ablamızın ben Lady Bird filmini izlemiştim ilk ve o kadar keyifli bulmamıştım. Fakat orada yönetmenlik becerilerini ilk defa deneyimleyip radarıma almıştım. Bu filmde ise hikâye anlatımını başka bir boyuta taşımış diyebilirim.

Bu sefer anlatı çok dikkatli kurgulanmış, karakter gelişimleri (belki de kitabın etkisiyle) yerli yerinde. Ayrıca tabiİ oyuncu performansları da üst düzey diyebilirim.

Bence bu film feminist perspektiften kadın deneyimlerini ele alan güçlü filmlerden biri. Ve bu açıdan yönetmen koltuğunda bir kadının olması çok değerli. Dönemsel cinsiyet kurallarına meydan okuyan havası ve kadınların kendi yollarını seçme haklarına vurgu yapması takdir edilesi.

Kitapla uyumu ne derecede pek bilmiyorum ama özellikle bağımsız, cesur ve yaratıcı karaktere sahip kadınları derinden etkileyecektir. Bu film gişede de büyük başarı göstermiş. Hem de pandemi döneminde. Bu açından kadın yönetmenlerin ana akım sinemada kendilerini gösterebileceklerine çok güzel bir örnek. Üstelik Netflix’te de mevcut.

Filmin kadrosunda ise Midsommer ve Black Widow ile son dönemlerde adından çok söz ettiren Florence Pugh yer alıyor. Ayrıca pek çok kişi için Leonardolara, Bradlere hem oyunculuğu hem de karizmasıyla toz söktüreceği düşünülen Timothée Chalamet de var. Kendisini Dune, The King, Bones and All ve 2023’te merakla beklenen Wonka filminden tanırsınız.

Greta hanımla alakalı son bir cümle daha edeyim. 2023’te merakla beklenen filmler listesinde de yer alan Barbie‘nin yönetmeni kendisi. Dünya çapında beklenen bir işin sorumluluğunu yüklenmesi aslında başarısının kanıtı.

The Babadook – 2014

Korku temasında çağdaş bir klasik olarak kabul gören 2014 yapımı The Babadook‘un yönetmen koltuğunda Jennifer Kent oturuyor.

Ben bu filmi ilk izlediğimde mizah seviyesi sürekli zirvede olan çok sevdiğim bir arkadaş grubumla izlediğim için fazla odaklanamamıştım. Sonrasında filmin yorumlarına baktığımda muazzam bir iş olduğunu okudum ve tekrar izlemeye karar verdim. Gerçekten de doğru karar verdiğimi söyleyebilirim.

İkinci izleyişimde Essie Davis’in performansına daha dikkatli baktım. Açıkçası Amelia karakterinin karmaşıklığını ve duygusal derinliğini vurgulaması takdire şayan. Oyunculuğu sayesinde ana karakterin iç dünyasına derinlemesine bir yolculuğa çıkıyoruz adeta.

Jennifer Kent, filmde annelik deneyimini ve çocuk büyütme sürecinde yaşanan zorlukları ele almasına Essie Davis’in oyunculuğu eşlik edince şahane bir iş çıkmış ortaya. Aynı zamanda kaygı, yas ve depresyon gibi içsel duyguları da çok iyi yansıtmayı başarmış Kent.

Sinemada izleme fırsatı bulsam eminim atmosferik gerilimi de daha iyi alabileceğimi düşündürttü bana. Çünkü sinematografi ve ses tasarımı da başarılı bir şekilde kullanılmış film boyunca.

Kısaca hikâyeden de bahsedeyim. Samuel ve annesi Amelia’nın yaşadıklarına odaklanıyor. Samuel, babasının ölümünden sonra zor bir dönem geçirir. Geceleri korkunç rüyalar görür. Bir gece, Amelia oğluna eski bir korku kitabı olan “Babadook” okur.

Bu olayda sonra kitap hayatlarını korkunç bir şekilde etkilemeye başlar. Amelia’nın gerçeklik ile kabuslarının arasındaki sınırlar bulanıklaşır. Bu süreçte de kendi içindeki karanlıklarla yüzleşmek zorunda kalır ve oğlu Samuel’i koruyabilmek için amansız bir mücadele verir.

Film tavsiyeleri listesinde kadın yönetmenlere yer verirken en çekindiğim filmdi The Babadook. Fakat dediğim gibi ilk izleyişimde bir şekilde bana geçmeyi başaramamıştı. Zira ikinci defa şans verdiğimde Jennifer Kent sayesinde kadın yönetmenlerin korku türünde başarılı olabileceğini ve kendi iç dünyalarını cesurca ele alabileceğini kanıtladığını fark ettim.

Frida – 2002

Julie Taymor’ın aslında pek çok filmi var. Fakat sanırım en çok bilinen ve takdir toplayan işi Frida. Bu yüzden film tavsiyeleri listemizde kendisini bu filmiyle almak istedim. Bu biyografik drama filmi ünlü Meksikalı ressam olan Frida Kahlo‘nun hayatını anlatıyor.

Frida Kahlo’nun zorlu hayatına, aşk ilişkilerine, sanatsal ve kişisel mücadelelerine daha çok yer veriliyor. Ayrıca politik görüşlerine ve sanatsal dehasına da odaklanılıyor çoğu zaman. Frida’nın çocukluk yıllarından, gençlik dönemine kadar uzanan bu hikayede; kazalara maruz kalışına, hastalıklarıyla mücadelesine, kendini ifade edişine ve kendi sanatının yaratımına kadar geniş bir zaman dilimini izliyoruz.

Aynı zamanda Frida’nın karmaşık ilişkisini ve tutkulu aşkı ressam Diego Rivera ile olan ilişkisini de gözlemliyoruz.

Julie Taymor, Frida’nın hayatını seçerek güçlü bir kadın figürünün yolculuğunu sinemaya taşımak istemiş. Ayrıca Julie Taymor yaratıcı ve özgün yönetmenlik yaklaşımını o dönemin kültürel bağlamına dair zengin detaylar sunarak yansıtıyor.

Estetik açıdan da görsel olarak çarpıcı olan film, Meksika kültüründen esinlenen renkli ve sembolik sahneler içeriyor. Salma Hayek de canlandırdığı bu ağır karakterle güçlü bir performans sergilemeyi başarmış. Hatta bu rolüyle En İyi Kadın Oyuncu dalında Oscar’a da aday gösterilmiş.

Julie Taymor öncesinde çektiği filmlerle ve tabii özellikle Frida ile kadın yönetmenlerin sinema dünyasında daha fazla görünürlük kazanmasına katkıda bulunduğunu düşünüyorum. Yaratıcı ve özgün yönetmenlik anlayışını güçlü kadın karakter olan Frida ile birleştirerek şahane bir iş çıkarmış.

Zamanında kadın sanatçıların hayatlarına ve eserlerine odaklanma kararı sayesinde kadınların sanatta varoluşunu ve önemini vurguladığı, kadınların sanat dünyasındaki yerini güçlendirdiği bir gerçek. Filme MUBİ aracılığıyla ulaşabileceğinizi de hatırlatayım.

The Power of the Dog – 2021

Listemizdeki en tecrübeli isim olan Jane Campion’ın bu müthiş işine film tavsiyeleri listemizde yer vermesek olmazdı. Hem de oldukça yeni bir iş sayılır kendisi. Benedict Cumberbatch‘in o kovboy ayakkabılarının içinde muazzam karizmasıyla gezdiği bir film için Netflix’i ziyaret edebilirsiniz.

Phil Burbank karakterini oynayan Benedict Cumberbatch kendi karizmasını karaktere de yüklemeyi başarmış. Phil bir çiftlik sahibi ve çevresindeki herkese korku ver hayranlık bırakıyor. Bir gün kardeşi eve eşine ve kadının oğlunu getirir. Phil ise kadına ve çocuğa maruz bırakmadı zalimlik kalmaz. Fakat işler istediği gibi gitmez ve bu zalimliği sevilme ihtimali ile karşılaşınca azalır.

Jane Campion aynı zamanda filmin senaristliğini de yapıyor. Film oldukça sakin ve batı çekiciliğinin temalarını taşıyor içinde. Ağır ağır bir şekilde insanı geren de bir havası var. Jane Campion’ın önceki filmlerine de bakmanızı tavsiye ederim.

Persepolis – 2007

Film tavsiyeleri listesinde son sıraya ilginç bir animasyon bırakmak istedim. Marjane Satrapi bu sefer Vincent Paronnaud ile birlikte yönetmen koltuğunda. 2007 yılında çekilen bu animasyon Satrapi’nin aynı adlı otobiyografik çizgi romanına dayanıyor. Filmde genç bir İranlı kadının, İran’da büyüdüğü dönemden başlayarak yetişkinliğine kadar olan hayatına dikkat çekiliyor.

Başkarakterin çocukluk yıllarında İran İslam Devrimi’ne tanık olmasını, yetişkinlik döneminde Avusturya’ya gitmesini ve orada yaşadığı deneyimleri izliyoruz. Ayrıca ailesi ve arkadaşları ile olan ilişkilerini de ele alıyor.

Karakterin kimlik arayışı, kadınlara yönelik baskılar, politik değişimler ve sürgündeki bir genç kadın olarak yaşadığı zorluk tema olarak işleniyor. Filmin aynı zamanda İran’ın modern tarihine, toplumsal ve politik değişimlerine, ayrıca bireyin kimlik ve aidiyet arayışına dair önemli bir perspektif sunduğunu söyleyebilirim.

Marjane Satrapi, bu filmi ile kadın yönetmenlerin sinema dünyasında daha fazla görünürlük kazanmasına katkıda bulunan biri. Filmde kadın deneyimine dair güçlü bir anlatı sunması ve kadınların kendi hikayelerini anlatma cesaretini göstermesi takdir edilesi.

Film tavsiyeleri listemizin sonuna geldiğimizde kadınların sinemaya katkısını asla yadsınamaz seviyede olduğunu görebiliyoruz. Aslında daha adını geçirmediğim çok film var. Belki sizler yorumlardan bunlardan bazılarını önermek isterseniz.

*Kapak fotoğrafı sinema tarihinin ilk kadın yönetmeni Alice Guy-Blaché’e aittir.

Kaynaklar

https://letterboxd.com/film/little-women-2019/

https://letterboxd.com/film/the-power-of-the-dog/

https://letterboxd.com/film/the-babadook/

https://letterboxd.com/film/frida/

https://letterboxd.com/film/persepolis/

Film Tavsiyeleri: 5 Kadın Yönetmen 5 Farklı Film yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Böyle olmasında, bilginin herkes tarafından ulaşılabilir hale gelmesini kolaylaştıran internetin payı oldukça büyük. Çünkü internet kullanımın yaygınlaşması birbirinden farklı medya araçlarının doğmasına yol açtı. Dolayısıyla bilgi akışı günden güne arttı. Bana kalırsa, felsefe bu gelişimlerden en büyük payı alan disiplinler arasında yer alıyor.

Bu noktada, internetin renkli ve bir o kadar da derin olan bu alanı kullanıcıların ayağına getirmiş olduğunu söylemek mümkün. Böyle olmasında pandeminin de etkisini unutmamak gerekir. Pandemi daha öncesinde yalnızca belli başlı şehirlerde düzenlenen felsefe atölyelerinin herkese erişimini kolaylaştırdı. Çünkü artık bu uygulamalar salgın nedeniyle çevrimiçi yapılmaya başlandı.

Ülkemizde felsefeye yönelik ilginin gözle görülür bir artış yaşamasından hareketle, bu yazıda felsefeseverler için giriş niteliği taşıyan bir liste hazırladım. Hemen şunu da belirteyim, listedeki kitaplar sıralanırken herhangi bir ayrım gözetilmedi.

Felsefenin Kısa Tarihi: Sokrates’ten Derrida’ya- Derek Jonhston   

Felsefe kitapları öneri listesinin başında Felsefenin Kısa Tarihi: Sokrates’ten Deririda‘ya yer alıyor. Kitap, felsefeyle ilk defa tanışacak olanlar için doğru bir seçim. Eserin adından da anlaşıldığı gibi, yazar Antik Yunan filozoflarından başlıyor işe. Ardından Orta Çağ, Rönesans ve Modern Çağ düşünürlerine yer veriyor kitapta. En son ise 20. yüzyıl filozoflarından bazı isimlere de yer veriyor.

Bu noktada, onun tercihinin felsefe tarihinde kilit öneme sahip olan filozoflardan yana kullandığını söyleyebilirim. Bu filozoflar arasında yer alan isimler ise şunlar: Sokrates ve Platon, Aristoteles, Epikuros ve Zenon, T.Aquinas, R. Descartes, Locke ve Montesquieu, B. Spinoza, D.Hume, I.Kant, K. Marx, F. Nietzsche, L. Wittgenstein, M. Heiddegger, J.P. Sartre, J. Derrida.      

Batı Felsefesi Tarihi Seti- Bertrand Russell   

Felsefe kitapları listemizin ikinci sırasında yer alan kitap Batı Felsefesi Tarihi Seti.

İngiliz filozof, matematikçi ve tarihçi Bertrand Russell’ın kaleminden çıkma olan seri 3 ciltten oluşuyor. I. ciltte Russell İlk Çağ Felsefesini tüm detaylarıyla ele alıyor.  Kronolojik sıralamaya uygun olarak II. ciltte ise Orta Çağ Felsefesi ve filozoflarını kaleme alıyor.

Eserin son cildinde Modern Felsefe ile kapanış yapıyor. Ancak Russell’ın felsefe tarihi serisine çok da başlangıç kitabı olarak bakmamak gerekir. Bu nedenle, onun felsefe tarihi külliyatının felsefeyle daha önce tanışmış olanlar ve bu alanda biraz daha derinleşmek istenler için uygun olduğunu söyleyebilirim. Aksi halde, Rusell’ın felsefe tarihi setinin okuyucuyu zorlayabileceğini unutmamak gerekir.    

Felsefenin Öyküsü- Bryan Magee 

Felsefe kitapları listemizin üçüncü sırasında yer verdiğimiz eser Felsefenin Öyküsü.

Bryan Magee, felsefeyi geniş kitlelere duyurmasıyla tanınan İngiliz yazar, politikacı ve filozof. Magee’nin kariyeri boyunca tek bir hedefi vardı. O da felsefeyle tanışmamış olanlara felsefeyi ulaştırmak ve felsefeyle tanışmak isteyenler için konuları açık hale getirmek. Onun kaleme aldığı eserler arasında yer alan Felsefenin Öyküsü yazarın amacını büyük ölçüde karşılıyor.

Söz konusu eser, felsefeyle tanışmak isteyenler için adeta bir rehber niteliğinde. Çünkü Magee’nin dilinin yumuşaklığı, felsefenin kavramlarını her kesimden okur için açık kılmakta. Bu nedenle eseri okuyacak okurlara yazarın dilinin yorucu olmadığını söyleyebilirim .

Alfa Yayınlarından çıkan kitabın başlıkları şöyle: 1) Felsefeye Çağrı, 2) Yunan Dünyası, 3) Hristiyanlık felsefesi, 4) Modern Bilimin Başlangıcı, 5) Büyük Akılcılar, 6) Büyük Deneyciler, 7) devrimci Fransız Düşünürler, 8) Alman Felsefesinin Altın Yüzyılı, 9) Demokrasi Felsefesi, 10) 20. Yüzyıl Felsefesi.

Gençler İçin Batı Felsefe- Luc Ferry  

Felsefe kitapları listemizde yer alan bir diğer eser, Fransız akademisyen ve siyasetçi Luc Ferry tarafından kaleme alınan Gençler İçin Batı Felsefesi. Kitabın adı, aslında okurlara kitabın içerik ve ele alınma tarzına dair ipucu sunar nitelikte.

Eser, Ferry’nin eserin başlangıcında belirttiği gibi, felsefeye giriş kitabı. Bunun yanında, Ferry kitapta yer verdiği başlıklar hakkında okuru bilgi bombardımanına tutmuyor. Okur için konuları nasılları ve nedenleriyle ele alıyor. Bu yaklaşımı, okur açısından kitabın sindirilmesini daha cazip bir hale getirmekte.

Türkiye İş bankası Yayınları’ndan çıkan kitapta yer alan ana başlıklar sırasıyla şöyle: 1) Felsefe Nedir? 2) Antik Felsefeden Bir Örnek: Stoacılara Göre Bilgelik Sevgisi 3) Hristiyanlığın Yunan Felsefesi Karşısındaki Zaferi 4) Hümanizm veya Modern Felsefenin Doğuşu 5) Postmodernlik: Nietzcshe Örneği 6) Yapısöküm Ertesinde Çağdaş Felsefe.         

Felsefenin Kısa Tarihi- Nigel Warbunton  

Tıpkı Bryen Magee gibi, Nigel Warbunton da felsefeyi herkes için anlaşılır kılma gayretinde olan İngiliz filozoflardan. Bristol Üniversitesi’nde lisansını tamamlayan Warbunton, doktorasını Nottingham Üniversitesi’nde yaptı.

Üniversitede çalışma hayatı boyunca, felsefeye giriş niteliği taşıyan birçok eser kaleme aldı. Warbunton’ın bu eserlerinden bazıları da dilimize çevrildi: Paradigma Yayınları’ndan çıkan Felsefeye Giriş ve Dost Yayınları’ndan çıkan A’dan Z’ye Düşünmek. Felsefenin Kısa Tarihi ise Alfa Yayınları’ndan çıktı.

Sanıyorum ki eserin içeriğini, kitabın kapağında yer alan “varoluş hiç bu kadar eğlenceli olmamıştı!” ifadesi dışında hiçbir deyiş bu kadar iyi özetleyemezdi. Bu açıdan, kitabın felsefe tarihini eğlenceli bir anlatımla ele alan kitaplar arasında başı çektiğini rahatlıkla söyleyebilirim.

Kitap 40 bölümden oluşuyor. Bu sizi sakın korkutmasın. Çünkü ilk bakışta 40 başlık çok gibi görünse de kitap Warbunton’ın eğlenceli diliyle bir çırpıda bitiveriyor.      

Felsefe Kitapları-Başlangıç Listesi yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.

Bir filmden beklentiniz ne? Buna çoğunuzun cevabı farklı olabilir. Kimisi aksiyonu, oradan oraya uçuşan arabaları veya iç içe geçmiş görsel efektleri sever. Kimisi kendi hayatında edinemediği aşk ve romantik ilişkileri izlemeyi. Kimisiyse geleceği düşleyen, kendi ve hayatın sınırlarını aşmayı amaçlayan bilim kurguları…

Benim için bir filmi film yapan “Evet, şu an ben bir aydınlanma yaşıyorum” dedirtmesi oluyor genelde. Elbette, şalteri kapatıp izlediğim filmler de oluyor. Mesela bu listenin içinde olmayan Marvel filmleri gibi.

Marvel külliyatına oldukça hakim olan biri olarak, Marvel’ın çizgi romanlarının beni aynı kişi olmaktan çıkardığını rahatlıkla söylesem de filmleri konusunda aynı fikirde değilim. Belki sadece Marvel’ın ve Kevin Feige’nin hatırına Infinity War‘u birinci sıraya ekleyebilirim kendimce. Çünkü Villan’ın kazandığı nadir filmlerden biriydi. Ayrıca “snap” ile bambaşka bir boyut açmışlardı sinemacılıkta.

Bu listemizde benim için ve eminim ki çoğunuzun için izledikten sonra hayata, kendinize, belki geçmişinize, belki de geleceğinize farklı baktığınız filmleri sıraladım. Bir bilim kurgu severek fazla bilim kurgu eklemedim merak etmeyin. O halde listemize buyurun…

The Pianist – 2002

Film önerileri listemizin ilk sırasında Roman Polanski‘nin muazzam eseri “The Pianist” var. Eminim çoğunuz izlemişsinizdir. Fakat kısaca bahsedeyim.

Film, II. Dünya Savaşı sırasında Polonya’da yaşayan Yahudi bir piyanistin (Władysław Szpilman) gerçek yaşam öyküsüne dayanıyor. Nazilerin Varşova’yı işgal etmesiyle başlayan film, Szpilman’ın ailesinin gettolara gönderilmesiyle boğuklaşır.

Szpilman, hayatta kalmak için kaçış yolları arar ve sonunda birçok zorluğun ardından gettodan kurtulur. Ancak Szpilman’ın zorlukları henüz bitmemiştir ve hayatta kalmak için mücadelesi hızla devam eder. Adrien Brody‘nin oyunculuğuysa kendisine hayran kalacağınız nitelikte.

Piyanist her anlamda beni çok etkilemiş bir film. İlk olarak izlediğimde ergenliğimin başlarında olduğumu hatırlıyorum. O zamanlar ilk defa “Nazi” kavramının ve Hitler rejiminin bu kadar gaddar olduğu gözlerimin önüne serilmişti.

Bu film sayesinde holokost kavramıyla yeni tanışmış, ırkçılığın yok edici boyutlarını ilk defa bu kadar net fark etmiştim. İnsanlığa karanlık bir leke gibi kalacak o dönemdeki yaşanan zulüm, acı ve umutsuzluğu görmek beni derinden etkilemişti.

İnsanı belki de empati kurarken bu kadar acı çektiren yegane filmlerden biri. Ayrıca insanın her türlü zorluğa karşı nasıl göğüs görebileceğini ve müziğin insanlık için ne kadar önemli bir güç kaynağı olduğunu da bu filmi izledikten sonra fark etmiştim. Kısacası bu filmi izledikten sonra aynı kişi asla değildim.

Se7en – 1995

David Fincher’ın yönetmen koltuğunda olduğu Seven, baş rollerinde Brad Pitt, Morgan Freeman ve Gwyneth Paltrow gibi önemli isimleri bulunduruyor.

Film genel hatlarıyla emekli olmasına çok az kalmış olan dedektif William Somerset ve onun genç meslektaşı David Mills’in bir seri katilin izini düşmesiyle sıradan bir gerilim filmi gibi başlıyor. Katil, her biri yedi ölümcül günahı temsil eden bir dizi cinayet işler ve dedektifler, onu yakalamayı amaçlarlar.

Oyunculuk performansları ve hikâye anlatımındaki ustalık gerilimin gizemle yıkandığı hayret verici duygularla birleşince ortaya muazzam bir iş çıkıyor. Ayrıca benden size filmi izlemeden önce belki arkadaşlarınıza satabileceğiniz bir bilgi.

David Fincher filmin son sahnesi dışında atmosferi ve filmin karanlık temasının devamlılığı sağlayabilmek adına tüm sahneleri yağmurlu havada çekiyor. Bu da aslında işinde ne kadar usta bir yönetmen olduğunun kanıtı.

Bu filmin beni benim dışıma iten ve şoka uğradıktan sonra uzun süre etkisinden çıkmadığım yanıysa filmin son kısımdaki Twist. Hatta size bir bilgi daha Brad Pitt ve Morgan Freeman’a David Fincher kendi düşündüğü ve filmde asıl izlediğimiz son dışında bir son daha teklif ediyor.

İkisi de eğer ilki olmazsa bu filmde oynamayacaklarını dile getiriyorlar. Bu da aslında hikâyenin de benim gibi onları neden bu kadar etkilediğini gösterir nitelikte.

Children of Men – 2006

Distopyaları okumak da izlemek de benim için ayrı bir keyif. Eminim 1984 veya Sineklerin Tanrısı gibi kitaplar sizi çok etkilemiştir. Benim hayatımda çok büyük etkiler bırakmıştır bu kitaplar. E tabii bir de Huxley, Clarke gibi ustaların kitapları…

Bir de bu işin film boyutu var. Alfonso Cuarón’ın Children of Men filmi de onlardan biri. Film, yakın bir gelecekte, dünya genelinde kadınların doğurganlıklarını kaybetmeleri sonucu insan nüfusunun dramatik bir şekilde azalmasını anlatıyor.

Ne kadar dramatik ve distopik değil mi? Muazzam bir konu ve zeka. Fakat bitti mi, bitmedi, dahası var! Kimse çocuk doğuramazken savaşın ortasında bir kadının çocuğu olduğu haberi yayılır. İnanılmaz!

İnsanlığın son umudu olarak görülen hamile bu kadını güvenli bir yere götürmek için ana karakterimiz Theo’yu izleriz. Bu yolculuk sırasında yaşanan çeşitli engeller, zorluklar ve tehlikeler her an yüreğimizi hoplatırken, doğurganlığın kaybedilmesinin getirdiği sosyal, politik ve insani sorunları izlemek de kafamızı açar.

Beni bu filme bağlayan ve izledikten sonra farklı biri yapan etkenleri aslında anlattım. Distopyaları çok seviyor olmam, geleceğe veya kurulan dünyalarla kendi yaşadıklarımı bağdaştırabilmemden kaynaklı. Filmde bu dünyaya farklı bakmamı sağladı.

Özellikle insan doğası ve umut kurmayı her anda bırakmaması üzerine derinlemesine bir düşünce yolculuğa itti beni. Bu yüzden film önerileri listemize bu filmi almadan geçemezdim.

Shutter Island – 2010

Martin Scorsese‘nin izlerken her anını sorguladığını psikolojik gelirim temalı Shytter Island film önerileri listemizdeki bir diğer şaheser.

1954 yılında geçen filmde Teddy Daniels adlı bir asker kayıp bir suçlu için soruşturma yapmak üzere bir adada bulunan akıl hastanesine gider. Ancak, Teddy ve ortağı Chuck, adanın şartlarından çok etkilenirler. Ayrıca doğruluğuna ve gerçekliğine asla güvenebilecekleri hiçbir şeyin olmadığı olaylarla karşı karşıya kalırlar.

Bu film beni ilk izlediğimde felsefi bir yolculuğa sürüklemeyi başarmıştı. İnsan doğasının doğru ve yanlış gibi kavramların arasında nasıl kalabileceğini düşündüm bir süre. Daha sonra gerçeklik ve hayal dünyası, zihin kontrolü gibi konuların filmde ele alınış şekli daha önce böyle bir şey izlemediğim fikrini bende uyandırdı.

Teddy, kaybolan suçlu arayışında, kendi geçmişiyle yüzleşmek zorunda kalırken, gerçek ile hayal arasındaki çizgiyi bulanık bir şekilde gördükçe izleyici olarak kendi hayatınızı sorgulayacağınıza emin olabilirsiniz. Film hakkında çok fazla detay ve bilinmezlik olduğunu fark ettiğinizde de kendinizi hâla bulanık bir zihinle film hakkındaki bloglarda veya videolarda bulacaksınız.

Arrival – 2016

Film önerileri listemizdeki Arrival, Denis Villeneuve tarafından yönetilen bir bilim kurgu klasiğidir.

Film, şekilleri alışık olduğunuzun dışında olan uzay gemilerinin Dünya’nın dört bir yanına bir nevi istila şeklinde inmeleriyle başlar. Dünya dilleri üzerinde uzmanlaşmış bir dil bilimci olan Louise Banks’in (Amy Adams) gemiyle iletişim kurma görevini üstlenmesiyle de alışık olduğumuz uzaylı temasının dışında farklı bir şey izleyeceğimiz izlenimini alırız.

Zamanın nasıl algılandığı, dil ve iletişimin önemi, önyargılar sevgi gibi konuları derinlemesine ele alan Arrival, izleyiciye bambaşka bir bakış açısı katıyor. Louise, gemiyle iletişim kurmaya çalışırken dilin bir düşüncenin nasıl ifade edildiği kadar nasıl düşünüldüğünü de şekillendirdiğini keşfeder. Böylece zamanın algılanışı kavramı değişir ve film gitgide ilginç bir sona doğru ilerler.

Denis Villeneuve ile tanıştığım ilk film Arrival. Ardından zaten bu yönetmene hayran kaldım ve bütün işlerini izledim. Arrival’ı ilk kez ablamla sinemada izlediğimizde henüz 18 yaşındaydım. Ve inanın bana hem ben hem ablam salondan çıktığımızda birbirimize boş boş bakıyorduk.

Filmi sinemada o ses efektlerinin muazzam kullanımıyla izlemek ayrı bir etki bıraksa da bende, hikâye anlatıcılığı açısından muazzam bir iş çıkardığı ortadaydı Denis abinin. Bu filme bu kadar hayran olmamın ve beni bambaşka biri yapmasının en temel nedeniyse, bilim kurgu filmlerine daha fazla vakit ayırmam gerektiği fikrini zihnimde uyandırmasıydı.

Bu da doğrudan hem karakterimi hem de yazdıklarımı etkiler oldu. Eminim ki sizin de hayatınızda değerli etkiler bırakacaktır. Özellikle film boyunca alttan altta işlediği twist sonlara doğru çok iyi vuruyor.

Bonus – Soul (2020)

Soul, henüz yeni izlediğim bir film olmasına rağmen beni oturduğum yere kilitlemeyi çok iyi başardı. Eminim ki animasyonlar aranızdaki pek çok insan için önemli bir yer tutuyordur.

Kiminiz UP ile kocaman bir balonun içinde yolculuğa çıkmışsınızdır, kiminiz Lion King ile belki de ilk defa sinema perdesiyle tanışmışsınızdır. Fakat bu tarz Disney işlerinin arasında Inside Out dışında hiçbiri beni Soul kadar etkilememiştir.

Zaten bonus olarak Inside Out mu versem diye arada kaldım. Fakat dediğim gibi Soul’u henüz sıcak sıcak izlediğim için bahsetmek istedim. Film, hayatın anlamı ve insanın varoluşu üzerine düşündürücü bir felsefeyi benimsiyor.

Joe Gardner’ın ruhunun gerçek amacını keşfetmeye çalıştığı her anda “anlam” ve “amaç” gibi derin felsefi konular aklımda sürekli dolanmaya başladı. Daha önce şans vermediyseniz bir bakın derim.

Tüm bu filmlerin yanı sıra elbette daha pek çok film var. Mesela Braveheart ilham verici bir kahramanlık hikâyesi gibi. Ya da kendi başına bir külliyatı olan, hayranlarının hayatlarının direkt kendisi olan LOTR serisi. Ayrıca The Shawshank Redemption gibi ustalar topluğu ve Nolan’ın Inception filmlerinden bahsetmezsem olmaz.

Peki, sizlerin bu film önerileri listesinden daha önce izlediğiniz bir film var mı? Veya daha güzel bir soru olarak, sizi izledikten sonra bambaşka biri yapan bir film var mı? diye sorayım. Yorumlarda buluşalım.

Kaynaklar

https://letterboxd.com/film/the-pianist/

https://letterboxd.com/film/se7en/

https://letterboxd.com/film/children-of-men/

https://letterboxd.com/film/shutter-island/

https://letterboxd.com/film/arrival-2016/

https://letterboxd.com/film/soul-2020/

Film Önerileri: Bitince Aynı Kişi Olmayacaksınız! yazısı ilk önce Kazan Kültür üzerinde ortaya çıktı.